آزمایش کم کاری تیروئید تشخیص با آزمایش خون و معاینه بالینی

آزمایش کم کاری تیروئید: تشخیص با آزمایش خون و معاینه بالینی

کم کاری تیروئید توسط پزشک ارزیابی و تشخیص داده می شود. علائم، نشانه ها و آزمایش خون هنگام ارزیابی احتمال وجود غده تیروئید تحت فشار، مورد توجه قرار می گیرد – همه این ها به شناسایی علت و شدت بیماری کمک می کند.

بعد از بررسی دقیق سابقه شخصی پزشکی و خانوادگی بیمار، عوامل خطر، یافته های معاینه فیزیکی، علاوه بر نتایج سطح عملکرد تیروئید، تشخیص داده خواهد شد. چندین نوع هورمون وجود دارد که در یک آزمایش خون برای ارزیابی وضعیت تیروئید شما بررسی می شوند – قطعی ترین آن TSH (هورمون تحریک کننده تیروئید) است. غالباً ممکن است پزشکان برای کمک به تشخیص، تیروکسین آزاد یا T4، شاخص آزاد T4 یا کل T4 را بررسی کنند.

غده تیروئید چیست؟


غده تیروئید چیست؟

غده تیروئید یک غده درون ریز به شکل پروانه ای است که به طور معمول در قسمت جلوی گردن قرار دارد. کار تیروئید ساخت هورمون های تیروئید است که در خون ترشح می شوند و سپس به هر بافت بدن منتقل می شوند. هورمون تیروئید به بدن کمک می کند تا از انرژی استفاده کند، گرم بماند و مغز، قلب، ماهیچه ها و سایر ارگان ها را همانطور که باید کار کنند.

چه عواملی باعث هیپوتیروئیدیسم می شود؟


دلایل زیادی می تواند وجود داشته باشد که سلولهای غده تیروئید نمی توانند هورمون تیروئید کافی ایجاد کنند. در اینجا علل عمده، از بیشترین تا کمترین حالت آورده شده است.

  • بیماری خودایمنی. در بدن بعضی از افراد، سیستم ایمنی بدن که از بدن در برابر عفونت های تهاجمی محافظت می کند، می تواند سلول های غده تیروئید و آنزیم های آنها را با مهاجمان اشتباه بگیرد و می تواند به آنها حمله کند. سپس سلول های آنزیمی و آنزیم های تیروئیدی به اندازه کافی وجود ندارد تا هورمون تیروئید کافی ایجاد شود. این مورد در زنان بیشتر از مردان شایع است. تیروئیدیت خود ایمنی می تواند به طور ناگهانی آغاز شود یا با گذشت سال ها به آرامی ایجاد شود. شایع ترین اشکال، تیروئیدیت هاشیموتو و تیروئیدیت آتروفیک است.
  • برداشتن بخشی یا تمام غده تیروئید با جراحی. برخی از مبتلایان به گره های تیروئید، سرطان تیروئید یا بیماری گریوز نیاز به حذف بخشی یا تمام تیروئید دارند. اگر کل تیروئید برداشته شود، افراد قطعاً دچار کم کاری تیروئید خواهند شد. اگر بخشی از غده باقی مانده باشد، ممکن است بتواند هورمون تیروئید کافی را برای حفظ سطح خون ایجاد کند.
  • پرتودرمانی. برخی از افراد مبتلا به بیماری گریوز، گواتر گره ای یا سرطان تیروئید با ید رادیواکتیو (I-131) به منظور از بین بردن غده تیروئید تحت درمان قرار می گیرند. بیماران مبتلا به بیماری هوچکین، لنفوم یا سرطان های سر یا گردن تحت پرتودرمانی قرار می گیرند. همه این بیماران می توانند بخشی یا تمام عملکرد تیروئید خود را از دست دهند.
  • کم کاری تیروئید مادرزادی (کم کاری تیروئید که نوزاد با آن به دنیا می آید). تعداد کمی از نوزادان بدون تیروئید و یا تنها با یک تیروئید تا حدودی شکل گرفته متولد می شوند. تعداد معدودی تمام یا بخشی از تیروئید خود را در جای اشتباه (تیروئید نابجا) بدن دارند. در بعضی از نوزادان سلول های تیروئید یا آنزیم های آنها درست کار نمی کنند.
  • تیروئیدیت. تیروئیدیت یک التهاب غده تیروئید است که معمولاً در اثر حمله خود ایمنی یا عفونت ویروسی ایجاد می شود. تیروئیدیت باعث می شود تیروئید کل هورمون تیروئید ذخیره شده را به یکباره وارد خون کند و باعث پرکاری تیروئید (فعالیت بیش از حد تیروئید) شود. سپس تیروئید دچار کم تحرکی می شود.
  • داروها. داروهایی مانند آمیودارون، لیتیوم، اینترفرون آلفا و اینترلوکین -۲ می توانند از تولید هورمون به طور طبیعی توسط غده تیروئید جلوگیری کنند. این داروها به احتمال زیاد باعث ایجاد کم کاری تیروئید در بیمارانی که تمایل ژنتیکی به بیماری خود ایمنی تیروئید دارند، می شوند.

ید بیش از حد یا خیلی کم. غده تیروئید برای تهیه هورمون تیروئید باید ید داشته باشد. ید در مواد غذایی وارد بدن می شود و از طریق خون به تیروئید می رود. حفظ تعادل تولید هورمون تیروئید به مقدار مناسب ید نیاز دارد. مصرف زیاد ید می تواند باعث کم کاری تیروئید شود یا شرایط بدتر شود.

صدمه به غده هیپوفیز. هیپوفیز، “غده اصلی”، به تیروئید می گوید که چه مقدار هورمون ساخته می شود. هنگامی که هیپوفیز در اثر تومور، پرتودرمانی یا جراحی آسیب دیده باشد، ممکن است دیگر نتواند دستورالعمل را به تیروئید بدهد، و ممکن است تیروئید از تولید هورمون کافی جلوگیری کند.

  • اختلالات نادر که به تیروئید نفوذ می کند. در تعداد کمی از افراد، بیماری ها مواد غیر طبیعی را در تیروئید ذخیره می کنند و توانایی عملکرد آن را مختل می کنند. به عنوان مثال، آمیلوئیدوز می تواند پروتئین آمیلوئید را به خود اختصاص دهد، سارکوئیدوز می تواند گرانولوم را رسوب دهد و هموکروماتوز می تواند آهن را به خود جذب کند.

علائم چیست؟


هنگامی که سطح هورمون تیروئید بسیار پایین است، سلول های بدن نمی توانند به اندازه کافی هورمون تیروئید دریافت کنند و روند بدن شروع به کند شدن می کند. با کند شدن بدن، ممکن است متوجه شوید که احساس سرما می کنید، زودتر خسته می شوید، پوست شما خشک تر می شود، کم حافظه شده و افسرده می شوید و علایم یبوست از خود نشان می دهید. از آنجا که علائم بسیار متغیر و غیر اختصاصی است، تنها راه برای اطمینان از اینکه آیا شما کم کاری تیروئید دارید یا خیر با یک آزمایش خون ساده برای TSH این مشکل حل می شود.

مطلع نگه داشتن سایر افراد


به اعضای خانواده خود بگویید. از آنجا که بیماری تیروئید در خانواده ها جریان دارد، شما باید کم کاری تیروئید خود را برای اقوام خود توضیح دهید و آنها را ترغیب به انجام آزمایشات دوره ای TSH کنید. به پزشکان و داروساز خود در مورد کم کاری تیروئید و دارو و دوز درمانی که با آن درمان می شود بگویید. اگر شروع به مراجعه به یک پزشک جدید کردید، به پزشک بگویید که دچار کم کاری تیروئید هستید و به آزمایش TSH سالانه نیاز دارید.

چه چیزی می توانید در طولانی مدت انتظار داشته باشید؟


اکثر بیماران این عارضه را برای تمام طول زندگی شان دارند. البته استثنائاتی وجود دارد: بسیاری از بیماران مبتلا به تیروئیدیت ویروسی عملکرد تیروئید شان به حالت عادی بر می گردد، مانند برخی از بیماران دارای تیروئیدیت بعد از بارداری. کم کاری تیروئید ممکن است کم و بیش شدید شود، و ممکن است دوز تیروکسین شما با گذشت زمان تغییر کند. شما باید در طول زندگی به درمان ادامه دهید. اما اگر قرص های خود را هر روز مصرف می کنید و برای دریافت و نگه داشتن درست دوز تیروکسین با پزشک خود همکاری می کنید، باید بتوانید کم کاری تیروئید خود را در تمام طول زندگی به خوبی کنترل کنید. علائم شما باید از بین برود و اثرات جدی هورمون تیروئید پایین بهبود یابد. اگر کم کاری تیروئید خود را به خوبی کنترل کنید، این عارضه طول عمر شما را کوتاه نخواهد کرد.

چرا کم کاری تیروئید تنها با علائم ش تشخیص داده نمی شود؟


بسیاری از علائم کم کاری تیروئید در افرادی که دارای عملکرد طبیعی غده تیروئید هستند، یافت می شود، بنابراین اگر علائم مربوط به تیروئید باشد، رمزگشایی آن دشوار خواهد بود. یکی از بهترین راه ها برای تشخیص اینکه علائم شما ممکن است به یک بیماری تیروئید مربوط باشد این است که در نظر بگیرید چه مدت در حال تجربه کردن این علایم بوده اید. برای مثال، آیا همیشه وقتی دیگران گرم بوده اند، احساس سرما کرده اید؟ آیا تازه علایم کاهش انرژی را مشهاده کرده اید؟ اگر متوجه علائم و نشانه های جدید شده اید، می تواند مربوط به یک مشکل تیروئید باشد. با این حال، فقط یک پزشک (مثلاً متخصص غدد) می تواند یک مشکل تیروئید را تشخیص دهد.

در سابقه پزشکی شخصی و خانوادگی خود چه چیزی را باید در نظر بگیرید؟


مهم است که در مورد سابقه پزشکی شخصی خود و همچنین سابقه خانوادگی به پزشک خود اطلاع دهید (به عنوان مثال مادر دچار کم کاری تیروئید بوده باشد). حتما درمورد موارد زیر با پزشک بحث کنید:

  • سلامت عمومی شما – بخصوص تغییراتی که در سلامت عمومی خود مشاهده کرده اید.
  • سابقه سلامتی خانواده شما – به ویژه اگر بستگان نزدیک به کم کاری تیروئید (یا هر موضوع دیگری که مربوط به تیروئید است) تشخیص داده شده اند.
  • اینکه آیا تا به حال جراحی تیروئید انجام داده اید یا برای درمان سرطان خود پرتو درمانی در ناحیه گردن داشته اید یا خیر.
  • داروهایی که ممکن است مصرف کنید و باعث کم کاری تیروئید شوند (به عنوان مثال، آمیودارون، لیتیوم، اینترفرون آلفا، اینترلوکین ۲ یا شیمی درمانی قبلی).

معاینه فیزیکی به دنبال علائم کم کاری تیروئید


معاینه فیزیکی به دنبال علائم کم کاری تیروئید

پزشک شما معاینه دقیق انجام داده و به دنبال علائم جسمی کم کاری تیروئید، از جمله:

  • شواهد خشکی پوست
  • تورم در اطراف چشم و پاها
  • رفلکس های کندتر
  • ضربان قلب آهسته تر خواهد بود.

آزمایش خون برای تشخیص کم کاری تیروئید


آزمایش خون برای تشخیص کم کاری تیروئید

کم کاری تیروئید با آزمایش های خون مختلف قابل تشخیص است.

  • تست TSH. هورمون تحریک کننده تیروئید یا TSH یک آزمایش خون است که میزان T4 (تیروکسین) را که تیروئید در ساخت آن فعالیت دارد، اندازه گیری می کند. اگر سطح غیر طبیعی TSH دارید، می تواند به معنی کم کاری تیروئید باشد.
  • تست T4 (تیروکسین). غده تیروئید T4 (تیروکسین) را تولید می کند. T4 آزاد و شاخص آزاد T4 آزمایش های خونی است که در ترکیب با آزمایش TSH می تواند به پزشک شما اطلاع دهد که تیروئید شما چگونه کار می کند.

غده هیپوفیز به تیروئید می گوید چه مقدار تیروکسین از طریق سیگنالینگ توسط TSH تولید می کند. سلول هایی در غده هیپوفیز وجود دارند که تصمیم می گیرند “نقطه تعیین شده” بدن شما چیست. نقطه تعیین شده شما محدوده طبیعی TSH است که بدن شما نیاز دارد و توسط غده هیپوفیز شما تعیین می شود.

با جریان خون در غده هیپوفیز، همین سلول ها تشخیص می دهند که T4 کافی در سطح بدن وجود دارد یا خیر. اگر سطح T4 شما کافی باشد، هیپوفیز مقدار کافی TSH را به تیروئید می فرستد تا سطح T4 در حد طبیعی حفظ شود. اگر سطح T4 شما خیلی پایین باشد، هیپوفیز TSH بیشتر می فرستد و به تیروئید می گوید T4 بیشتری تولید کند. اگر سطح T4 شما خیلی بالا باشد، هیپوفیز TSH کمتری را به بیرون می فرستد و به تیروئید می گوید T4 کمتری تولید کند.

دامنه TSH طبیعی و غیر طبیعی 

  • ۰٫۴ mU / L تا ۴٫۰ mU / L محدوده مرجع در نظر گرفته می شود (بسته به آزمایشگاه ممکن است یک تغییر جزئی وجود داشته باشد) و افرادی که غده تیروئید داشته که عملکردی معمولی دارند معمولاً در این محدوده قرار می گیرند.
  • اگر TSH بالاتر از ۴٫۰ mU / L اندازه گیری شود، آزمایش دوم (T4) برای تأیید نتایج انجام می شود. TSH> 4.0 / mU / L با سطح T4 پایین نشان دهنده کم کاری تیروئید است.
  • اگر TSH شما بیشتر از ۴٫۰ mU / L و سطح T4 شما طبیعی است، این ممکن است پزشک شما را وادار کند تا آنتی بادی های ضد تیروئید پراکسیداز (ضد TPO) شما را سرم را آزمایش کند. در صورت وجود این آنتی بادی ها، ممکن است یک اختلال خود ایمنی تیروئید را نشان دهد، که یک عامل خطر برای ایجاد کم کاری تیروئید است. اگر این آنتی بادی ها را داشته باشید، پزشک به احتمال زیاد حداقل یک بار در سال TSH شما را تحت آزمایش قرار می دهد.

روشی آسان برای به یاد آوردن عملکرد تیروئید این است که – در مورد عرضه و تقاضا فکر کنید. با کاهش سطح T4، TSH بالا می رود. با افزایش سطح T4، TSH کاهش می یابد. با این حال، در همه مبتلایان به کم کاری تیروئید سطح TSH را بالا نمی رود. اگر غده هیپوفیز شما به درستی کار نکند، ممکن است مقادیر نرمال TSH را ارسال نکند- و در صورت این امر- تیروئید ممکن است سالم باشد. اما اگر مقدار TSH پایین باشد، تیروئید مقدار مناسب T4 را نخواهد داشت. این عارضه نادر است و به عنوان کم کاری تیروئید ثانویه یا مرکزی شناخته می شود.

درمان کم کاری تیروئید


تقریباً در هر بیمار، کم کاری تیروئید قابل کنترل است. این عارضه با جایگزینی مقدار هورمونی که تیروئید خود دیگر قادر به ساخت آن نیست، درمان می شود تا سطح T4 و TSH شما به سطح طبیعی برگردد. بنابراین حتی اگر غده تیروئید شما به درستی کار نکند، جایگزینی T4 می تواند سطح هورمون تیروئید و عملکرد بدن شما را بازگرداند. قرص های تیروکسین مصنوعی حاوی هورمونی دقیقا مانند T4 است که غده تیروئید خود ایجاد می کند. تمام بیماران مبتلا به کم کاری تیروئید به غیر از بیماران مبتلا به میگزودم شدید (خشکی نابهنجار پوست و کند شدن عملکرد جسمی و فکری در اثر کم کاری غده ی تیروئید که بسیار تهدید کننده است.) می توانند به عنوان بیمار سرپایی درمان شوند، و نیازی به بستری در بیمارستان نیست. برای معدود بیمارانی که احساس می کنند مصرف ترکیب مصنوعی T4 به تنهایی جوابگو نیازشان نیست، افزودن T3 (Cytomel®) ممکن است فایده ای داشته باشد.

اثرات جانبی و پیچیدگی ها 

تنها خطرات تیروکسین با مصرف زیاد یا مصرف خیلی کم ایجاد می شود. اگر خیلی کم مصرف کنید، کم کاری تیروئید شما ادامه خواهد یافت. اگر زیاد مصرف کنید، علائم پرکاری تیروئید – غده تیروئید بیش فعال را نشان می دهید. شایع ترین علائم هورمون بیش از حد تیروئید عبارتند از: خستگی اما عدم توانایی خوابیدن، اشتهای بیشتر، عصبی بودن، لرزش، احساس گرما هنگامی که افراد دیگر حس سرما می کنند و مشکل در ورزش به دلیل ضعف عضلات، تنگی نفس و تپش قلب بالا. بیمارانی که علائم پرکاری تیروئید در هر زمان در طول درمان جایگزینی تیروکسین دارند، باید TSH خود را آزمایش کنند. اگر میزان آن کم باشد، نشانگر هورمون تیروئید بیش از حد است و باید مقدار دوز دارویی کاهش یابد.

پیگیری ها


شما باید TSH خود را ۶ تا ۱۰ هفته پس از تغییر دوز تیروکسین بررسی کنید. در صورت بارداری یا مصرف دارویی که اختلال در توانایی بدن شما در استفاده از تیروکسین ایجاد کرده باشد، ممکن است به آزمایشات بیشتر نیاز داشته باشید. هدف از درمان این است که TSH خود را در حد طبیعی نگه دارید. در نوزادان مبتلا به کم کاری تیروئید برای جلوگیری از عقب ماندگی ذهنی و رشد کم باید تمام درمان های روزانه شان را انجام داده و سطح TSH آنها را در هنگام رشد بررسی کنید. هنگامی که به دوز تیروکسین مورد نظر دست یافتید، می توانید حدود یک بار در سال آزمایشات TSH خود را انجام دهید.

اگر هر یک از شرایط زیر را داشتید باید دوباره به یک پزشک مراجعه کنید:

  • علائم شما برمی گردد یا بدتر می شود.
  • شما می خواهید دوز یا مارک تیروکسین خود را تغییر دهید، یا قرص های خود را همراه یا بعد از غذا دریافت کنید.
  • شما وزن زیادی به دست می آورید یا از دست می دهید (به اندازه اختلاف ۱۰ پوندی برای کسانی که در ابتدا وزن بیشتری ندارند).
  • مصرف دارویی را که می تواند در جذب تیروکسین (مانند برخی آنتی اسیدها، مکمل های کلسیم و قرص های آهن) تداخل داشته باشد، شروع کرده یا متوقف می کنید، یا مقدار مصرف چنین دارویی را تغییر می دهید. داروهای حاوی استروژن نیز بر دوزهای تیروکسین تأثیر می گذارند، بنابراین به دنبال هرگونه تغییر در چنین دارویی باید ارزیابی مجدد دوز تیروکسین سریعا صورت گیرد.
  • شما می توانید برخی از داروهای خاص را برای کنترل تشنج مانند فنیتوئین یا تگرتول متوقف کنید، زیرا چنین داروهایی میزان متابولیزه تیروکسین در بدن شما را افزایش می دهند و ممکن است نیاز به تنظیم میزان مصرف داروی تروکسین شما باشد.
  • زمانی که شما تمام قرص های تیروکسین را مصرف نمی کنید. صادقانه به پزشک تان بگویید که چه مقدار از قرص ها را مصرف نکرده اید.
  • می خواهید درمان تیروکسین را متوقف کنید. اگر فکر می کنید بدن تان به اندازه کافی خوب کار می کند که دیگر نیازی به درمان تیروکسین نداشته باشید، توقف آن را فقط تحت نظارت دقیق پزشک خود انجام دهید. به جای اینکه قرص های خود را به طور کامل متوقف کنید، ممکن است از پزشک خود بخواهید که دوز آن را کاهش دهد. اگر TSH شما بالا برود، می دانید که دوباره قطعا نیاز به ادامه درمان خواهید داشت.



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

Print Friendly, PDF & Email