علت کندی رشد قد کودک(عوامل ارثی، کمبود هورمون رشد و بیماری¬های خاص)

علت کندی رشد قد کودک (عوامل ارثی، کمبود هورمون رشد و بیماری‌های خاص)

تأخیر در رشد زمانی اتفاق می افتد که کودک نسبت به سن خود به میزان عادی رشد نمی کند. تأخیر ممکن است در اثر یک وضعیت بهداشتی اساسی مانند کمبود هورمون رشد یا کم کاری تیروئید ایجاد شود. در بعضی موارد، درمان زودرس می تواند به کودک کمک کند تا به یک قد طبیعی یا تقریباً عادی برسد. اگر گمان می کنید فرزند شما به میزان عادی رشد نمی کند، با پزشک خود ملاقات کنید. این ممکن است نشانه ای از دیگر موارد بهداشتی باشد.

علل تاخیر در رشد کودک


رشد تاخیری می تواند علل مختلفی داشته باشد. شایع ترین دلایل آن عبارتند از:

سابقه  قد کوتاه در خانواده

اگر والدین یا سایر اعضای خانواده قد کوتاهی دارند، این امر طبیعی است که کودک با سرعت کمتری نسبت به همسالان خود رشد کند. تاخیر در رشد به دلیل سابقه خانوادگی نشانه مشکل اساسی نیست. کودک به دلایل ژنتیکی ممکن است کوتاه‌تر از حد متوسط باشد.

تأخیر در رشد ذاتی

کودکان با این شرایط کوتاه‌تر از حد متوسط هستند اما با سرعت عادی رشد می کنند. آن‌ها معمولاً “سن استخوان” تاخیر یافته دارند، به این معنی که استخوان‌های آن‌ها با کندی نسبت به سن خود بالغ می‌شوند. آن‌ها همچنین نسبت به همسالان خود دارای بلوغ دیررس‌تری هستند. این امر منجر داشتن قد متوسط در سنین نوجوانی می‌شود، اما در عوض در بزرگسالی از نظر رشد قدی به همسالان خود می‌رسند.

کمبود هورمون رشد

در شرایط عادی، GH رشد بافت‌های بدن را تقویت می‌کند. کودکانی که کمبود GH جزئی یا کامل دارند، قادر نخواهند بود که از رشدی سالم برخوردار باشند.

کم کاری تیروئید

نوزادان یا کودکان مبتلا به کم کاری تیروئید غده تیروئید کم تحرک دارند. تیروئید وظیفه آزاد کردن هورمون‌هایی را دارد که رشد طبیعی را ترویج می‌کنند، بنابراین رشد تاخیری نشانه احتمالی تیروئید ضعیف است.

سندرم ترنر

سندرم ترنر (TS) یک بیماری ژنتیکی است که بر زنانی که بخشی یا تمام یک کروموزوم X را از دست می‌دهند، تأثیر می‌گذارد. TS تقریباً در هر ۲۵۰۰ زن در یک نفر اتفاق می‌افتد. در حالی که کودکان مبتلا به TS مقادیر طبیعی GH را تولید می‌کنند، بدن آن‌ها به طور موثری از آن استفاده نمی‌کند.

علل دیگر رشد تاخیری

دلایل کمتر شایع رشد تاخیری عبارتند از:

  • سندرم داون، یک بیماری ژنتیکی که در آن افراد به جای ۴۶ عادی کروموزوم ۴۷ کروموزوم داشته باشند
  • دیسپلازی اسکلتی، گروهی از بیماری‌هایی که باعث ایجاد مشکل در رشد استخوان می‌شوند
  • انواع خاصی از کم خونی، مانند کم خونی سلول داسی
  • بیماری کلیه، قلب، گوارشی یا ریوی
  • استفاده از برخی از داروهای مادر زایمان در دوران بارداری
  • تغذیه ضعیف
  • استرس شدید

علائم مرتبط با رشد تاخیری

علائم مرتبط با رشد تاخیری

اگر فرزند شما نسبت به سایر کودکان همسن خود کوتاه تر باشد، ممکن است مشکل رشدی داشته باشد. اگر فرزند شما نسبت به ۹۵ درصد کودکان همسن خود کوتاه تر است، معمولاً یک مسئله پزشکی محسوب می شود و قطعا سرعت رشد آن‌ها کند است.

تاخیر رشد ممکن است در کودکی نیز تشخیص داده شود که قد او در حد طبیعی است، اما سرعت رشد وی کاهش یافته است.

بسته به علت اصلی تأخیر رشد در کودکان، ممکن است علائم دیگری وجود داشته باشد:

  • اگر اشکال خاصی از اندام کوتوله مانند وجود داشته باشد، یعنی اندازه بازوها یا پاهای آن‌ها ممکن است به تناسب طبیعی بدن آن‌ها نخورد.
  • اگر میزان هورمون تیروکسین کم باشد، ممکن است از دست دادن انرژی، یبوست، خشکی پوست، موهای خشک و مشکل گرم ماندن ایجاد شود.
  • اگر میزان سطح هورمون رشد کمی داشته باشد، می‌تواند روی رشد صورت آن‌ها تأثیر گذاشته و باعث شود آن‌ها به طور غیر طبیعی جوان به نظر برسند.
  • اگر رشد تاخیری آن‌ها ناشی از بیماری معده یا روده باشد، ممکن است در مدفوع، اسهال، یبوست، استفراغ یا حالت تهوع خون وجود داشته باشد.

تشخیص رشد تاخیری


 پزشک کودک شما با گرفتن یک تاریخچه پزشکی دقیق شروع می‌کند. آن‌ها اطلاعات مربوط به تاریخچه شخصی و خانوادگی فرزند شما را جمع آوری می‌کنند، از جمله:

  • دوران بارداری مادر
  • طول و وزن کودک در بدو تولد
  • قد سایر افراد در خانواده خود
  • اطلاعات در مورد سایر اعضای خانواده که دچار تاخیر در رشد هستند،

پزشک همچنین ممکن است رشد فرزند شما را به مدت شش ماه یا بیشتر بررسی کند. آزمایشات خاص و مطالعات تصویربرداری همچنین می‌تواند به پزشک در تشخیص بهتر کمک کند. پرتونگاری از دست و مچ دست می‌تواند اطلاعات مهم در مورد رشد استخوان فرزند شما را در رابطه با سن آن‌ها ارائه دهد. آزمایش خون می‌تواند مشکلات مربوط به عدم تعادل هورمون را تشخیص دهد یا به تشخیص برخی از بیماری‌های معده، روده، کلیه یا استخوان‌ها کمک کند. در بعضی موارد، پزشک ممکن است از کودک شما بخواهد تا یک شب در بیمارستان بماند تا آزمایش خون بدهد. این امر به این دلیل است که حدود دو سوم از تولید GH در حالی که کودک شما می‌خوابد اتفاق می‌افتد. همچنین، تاخیر در رشد و قد و قامت کوتاه ممکن است گاهی اوقات بخشی مورد انتظار از یک سندرم باشد که فرزند شما قبلاً به آن مبتلا شده باشد، مانند سندرم داون یا TS.

درمان رشد تاخیری در کودکان


درمان رشد تاخیری در کودکان

برنامه درمانی فرزند شما بستگی به علت رشد تاخیری آن‌ها دارد. برای رشد تاخیری در ارتباط با سابقه خانوادگی یا تأخیر ذاتی، پزشکان معمولاً هیچ درمانی یا مداخله‌ای را توصیه نمی‌کنند.

برای سایر دلایل اساسی، درمان‌ها یا مداخلات زیر ممکن است به آن‌ها کمک کند تا رشد طبیعی خود را آغاز کنند.

کمبود هورمون رشد

کمبود هورمون رشد

اگر فرزند شما به نقص GH مبتلا شود، پزشک آن‌ها ممکن است توصیه کند که GH را به آن‌ها تزریق کند. تزریقات به طور معمول روزی یک بار توسط والدین در خانه انجام می شود.

به محض اینکه کودک شما به رشد خود ادامه می‌دهد، این درمان به احتمال زیاد چندین سال ادامه خواهد یافت. پزشک کودک شما تأثیر درمان GH را کنترل خواهد کرد و دوز را مطابق با آن تنظیم می کند.

کم کاری تیروئید

پزشک کودک شما ممکن است داروهای جایگزین هورمون تیروئید را برای جبران غده تیروئید غیر فعال کودک شما تجویز کند. در طول درمان، پزشک مرتباً سطح هورمون تیروئید فرزند شما را بررسی خواهد کرد. برخی از کودکان به طور طبیعی طی چند سال از این اختلال پیشی می‌گیرند، اما برخی دیگر ممکن است نیاز به ادامه درمان تا آخر عمر داشته باشند.

سندرم ترنر

اگرچه کودکان مبتلا به TS به طور طبیعی GH تولید می کنند اما بدن آن‌ها می‌تواند در صورت تزریق GH، از آن به طور مؤثرتری استفاده کنند. در حدود چهار تا شش سالگی، پزشک فرزند شما ممکن است توصیه کند روزانه تزریقات GH را افزایش دهید تا احتمال رسیدن کودک شما به قد طبیعی را افزایش دهد.

مشابه درمان کمبود GH ، معمولاً می توانید تزریقات کودک خود را در خانه انجام دهید. اگر تزریق ها علائم فرزند شما را کنترل نکنند، پزشک می‌تواند دوز را تنظیم کند.

علل اساسی احتمالی بیشتری نسبت به موارد ذکر شده در بالا وجود دارد. بسته به علت، ممکن است درمان‌های دیگری برای رشد تأخیر فرزند شما وجود داشته باشد. برای اطلاعات بیشتر، با پزشک خود در مورد چگونگی کمک به فرزند خود در رسیدن به قد طبیعی نسبت به همسالان خود صحبت کنید.

چشم انداز کودکان دارای رشد تاخیری چیست؟


چشم انداز فرزند شما به علت تأخیر رشد آن‌ها و زمان شروع درمان بستگی دارد. اگر بیماری آن‌ها زود تشخیص داده شود و درمان شود، ممکن است به قد طبیعی یا تقریباً عادی برسد.

انتظار طولانی برای شروع درمان می‌تواند خطر کوتاه بودن قد و سایر عوارض را افزایش دهد. هنگامی که صفحات رشد در انتهای استخوان‌هایشان در بزرگسالی بسته شد، دیگر رشدی را تجربه نخواهند کرد.

از پزشک کودک خود بخواهید که درباره وضعیت خاص، برنامه درمانی و چشم انداز بیماری کودک شما اطلاعات بیشتری کسب کند. آن‌ها می توانند به شما در درک شانس فرزندتان برای رسیدن به قد طبیعی و همچنین خطر عوارض احتمالی کمک کنند.



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

Print Friendly, PDF & Email
چه زمانی مراجعه به متخصص رشد کودکان ضروری است

چه زمانی مراجعه به متخصص رشد کودکان ضروری است؟

رشد فیزیکی به افزایش قد و وزن و تغییرات دیگری اشاره دارد که به موازات بالغ شدن کودکان در بدنشان رخ می‌دهد. موها رشد می‌کنند؛ دندان‌ها درمی‌آیند، می‌افتند و دوباره درمی‌آیند و در نهایت کودک بالغ می‌شود. تمام این اتفاقات بخشی از فرآیند رشد است.

لازم است میزان رشد کودک به طور منظم توسط والدین و متخصص رشد کودکان نظارت شود.

رشد نرمال


در نخستین سال زندگی تغییرات شگفت‌انگیزی در بدن نوزادان رخ می‌دهد، قد نوزادان در سال اول ۲۵ سانتی‌متر بلندتر می‌شود و وزنشان سه برابر وزن زمان تولد می‌شود. والدین جوان بعد از تجربه این رشد شگفت‌انگیز، تعجب می‌کنند که چرا فرزندشان بعد از سال اول دیگر به آن سرعت رشد نمی‌کنند. واقعیت این است که سرعت رشد بعد از دوران نوزادی رو به کاهش می‌گذارد. افزایش قد نوزاد بعد از یک سالگی کمی آهسته می‌شود. قد کودک بعد از دو سالگی معمولاً با سرعت نسبتاً ثابتی، به میزان حدوداً شش سانتی‌متر در سال تا دوران نوجوانی افزایش می‌یابد.

البته هیچ کودکی با سرعت کاملاً ثابت رشد نمی‌کند. هفته‌ها یا ماه‎‌های رشد آهسته‌تر در اکثر کودکان با جهش‌های رشد کوچک جایگزین می‎شود. به علاوه رشد کودکان در فصل بهار معمولاً کمی سریع‌تر از فصل‌های دیگر است.

جهش رشدی اصلی در دوران بلوغ، معمولاً در بازه سنی ۸ ـ ۱۳ سال برای دختران و ۱۰ ـ ۱۵ سال برای پسران رخ می‌دهد. بلوغ دو تا پنج سال طول می‌کشد. جهش رشدی با رشد جنسی ارتباط دارد؛ از نشانه‌های رشد جنسی می‌توان به رویش موهای شرمگاهی و زیربغل، رشد و نمو اندام‌های جنسی و شروع قاعدگی در دختران اشاره کرد.

رشد بلوغ اکثر دختران و پسران به ترتیب تا سن ۱۵ سالگی و ۱۶ یا ۱۷ سالگی به اتمام می‌رسد و نوجوانان در این سن به بلوغ جسمی رسیده‌اند.

والدین چه کمکی می‌توانند به رشد فرزندانشان بکنند؟


والدین می‌توانند اقدامات موثری را برای کمک به رشد و نمو طبیعی کودکان انجام بدهند. نکات زیر برای رفاه و سلامتی عمومی کودکان ضروری است:

  • استراحت کافی: الگوهای خواب به سن بستگی دارد و در تمام کودکان یکسان نیست. درهر حال اکثر کودکان به ۱۰ تا ۱۲ ساعت خواب شبانه نیاز دارند. خواب فرصت استراحتی را برای بدن‌های در حال رشد فراهم می‌کند تا بدن بتواند استراحت کند و به خوبی رشد کند.
  • تغذیه مناسب: تغذیه متعادل سرشار از ویتامین‌ها و مواد معدنی کمک می‌کند تا قابلیت رشد کامل کودکان شکوفا شود.
  • ورزش منظم: چون چاقی یکی از مشکلات شایع کودکان است، والدین باید دقت کنند که فرزندانشان به طور مرتب ورزش کنند. دوچرخه‌سواری، کوهنوردی، اسکیت، ورزش‌های مختلف یا هر فعالیتی که کودک از آن لذت می‌برد، به او انگیزه می‌دهد تا تحرک داشته باشد. به این ترتیب سلامتی و تناسب اندام کودک بهبود می‌یابد و می‌تواند وزنش را در حد سالم نگه دارد.

یکی از مهم‌­ترین اموری که والدین باید آن را در نظر بگیرند، چکاپ دوره­ای کودک توسط متخصص رشد کودکان است.

متخصص غدد اطفال 


متخصص غدد اطفال

متخصص غدد اطفال می‌تواند مشکلات مربوط به رشد و بلوغ، دیابت یا دیگر اختلال‌های مربوط به هورمون‌ها و غدد تولید کننده آنها را درمان کند.

هورمون‌ها مواد شیمیایی هستند که بر عملکرد دیگر بخش‌های بدن اثر می‌گذارند؛ برای مثال هورمون‌ها تعیین می‌کنند که کودک چگونه رشد کند و بالغ شود. غدد درون‌ریزی مانند غده هیپوفیز، هورمون‌ها را در جریان خون آزاد می‌کنند. اندوکرینولوژی یا فیزیولوژی غدد داخلی علمی است که به مطالعه این غدد و اثرات هورمون‌ها می‌پردازد.

مشکلاتی که متخصص غدد و متابولیسم کودکان به درمان آنها می‌پردازند، غالباً با مشکلاتی که برای معالجه آنها به متخصصین غدد بزرگسالان مراجعه می‌کنیم، تفاوت دارند. متخصص غدد اطفال باید در زمینه عارضه‌های خاص کودکان که با رشد و نمو ارتباط دارند، آموزش دیده باشد. امکان بروز مشکلات هورمونی در هر سنی وجود دارد. متخصص غدد اطفال با اختلالات هورمونی در تمام مراحل دوران کودکی و نوجوانی سرو کار دارد.

متخصص غدد اطفال چه آموزش‌هایی می‌بیند؟


متخصص غدد اطفال پزشکی است که آموزش‌های زیر را پشت سر گذاشته است:

  • چهار سال تحصیل در دانشکده پزشکی
  • سه سال رزیدنتی اطفال
  • گذراندن فلوشیپ فیزیولوژی غدد درون‌ریز اطفال به مدت سه سال یا بیشتر

بهترین مراقبت از کودکان


کودکان فقط بزرگسالانی کوچک نیستند. کودکان به عنوان انسان‌هایی در حال رشد، نیازهای خاصی در ارتباط با رشد و نمو خود دارند. به علاوه نیازهای روانی کودکان و بزرگسالان با هم متفاوت است. مشکلات هورمونی تاثیرگذار بر رشد و رشد جنسی سلامت جسمی و روحی کودک را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. متخصص غدد اطفال از این مشکلات آگاهی کامل دارد.

متخصص غدد اطفال در محیطی مناسب برای کودکان و نوجوانان به درمان آنها می‌پردازد. پرسنل کلینیک، از جمله پرستار، روانشناس، متخصص دیابت اطفال و متخصص تغذیه همگی به نیازهای کودکان و نوجوانان توجه می‌کنند.

چهار دلیل برای مراجعه به متخصص غدد اطفال 


چهار دلیل برای مراجعه به متخصص غدد اطفال

والدین امروزه بیش از هر زمان دیگری اصرار بر انجام شدن آزمایش‌های هورمونی بر روی کودکانی دارند که هیچ مشکلی ندارند. علائم مبهم می‌تواند دلیل اصرار والدین بر انجام این آزمایش‌ها باشد. کارشناسان معتقدند که قبل از ارجاع به متخصص، باید مشکلات را در بستر آن‌ها بررسی کرد.

بوی بدن در سن پایین

اگر بدن کودک بوی بدن بزرگسالان را بدهد، این مشکل معمولاً نتیجه فعال شدن زودرس غدد آدرنال است که نیازی به درمان ندارد. بااین حال بهتر است این موضوع را به پزشک اطفال اطلاع بدهید. همچنین متخصص باید ابتلا به بلوغ زودرس را بررسی کند، بلوغ زودرس موجب فعال شدن غدد جنسی و آدرنال و هیپرپلازی مادرزادی آدرنال می‌شود؛ هیپرپلازی مادرزادی آدرنال اختلالی ژنتیکی است که گونه خفیف آن باعث بروز علائم در زمان تولد نمی‌شود. چنانچه پزشک نشانه‌های بلوغ زودرس را تشخیص بدهد، باید برای اقدامات بعدی به متخصص غدد مراجعه کنید.

رشد سریع یا آهسته

کودکان در نخستین سال زندگی تقریباً ۱۲ اینچ و در سال دوم ۵ اینچ رشد می‌کنند، و از آن به بعد تا زمان بلوغ قدشان هر سال دو تا سه اینچ بلندتر می‌شود. جهش‌های رشدی کوتاه مدت طبیعی است، اما اگر قد کودک دائماً بلندتر شود یا بیش از ده ماه اصلاً رشد نکند، باید برای بررسی بیش از حد بودن یا کمبود هورمون‌ رشد و اختلال‌های دیگر به متخصص غدد مراجعه کرد.

کمبود وزن یا اضافه وزن

چنانچه رشد کودک به موازات درصدهای پایین روی نمودار رشد باشد، احتمالاً فرزندتان کودکی بدغذا است. همچنین مصرف محرک برای درمان اختلال نقص توجه بیش‌فعالی اشتها را کاهش می‌دهد. بدغذا بودن و مصرف محرک اجازه وزنگیری نرمال را نمی‌دهد. اگر این موارد درباره فرزندتان صدق نمی‌کند، برای بررسی ابتلا به پرکاری تیروئید به متخصص غدد مراجعه کنید. اگر فرزندتان اضافه وزن دارد، درباره ورزش و رژیم لاغری مناسب با پزشک اطفال مشورت کنید. اگر وزن فرزندتان علی‎رغم رعایت رژیم و ورزش همچنان در حال افزایش بود، جهت بررسی ابتلا به عارضه‌هایی مانند کم‌کاری تیروئید به متخصص غدد مراجعه کنید، هرچند این عارضه به ندرت در کودکان دارای اضافه وزن مشاهده می‌شود.

تشنگی مداوم و تکرر ادرار

اگر فرزندتان این علائم را دارد، اما رشدش عادی است و وزنش در حد سالم است، ممکن است دچار عفونت مجاری ادراری باشد. اگر فرزندتان بیشتر از حد معمول گرسنه می‌شود، از تاری دید شکایت دارد، وزن کم کرده است و سابقه ابتلا به عفونت‌های مخمری دارد، بهتر است برای انجام آزمایش دیابت نوجوانی به متخصص غدد مراجعه کنید. هرچند عفونت مخمری عارضه نادری در میان پسران است، اما اگر پسرتان دیگر علائم دیابت را دارد، بهتر است به پزشک مراجعه کنید.

متخصص غدد اطفال چه درمان‌هایی را ارائه می‌دهد؟


متخصص غدد اطفال می‌تواند انواع اختلال‌های هورمونی، از قبیل موارد زیر را تشخیص بدهد و درمان و مدیریت کند:

  • مشکلات رشدی مانند کوتاهی قد
  • بلوغ زودرس یا دیررس
  • بزرگ شدن غده تیروئید (گواتر)
  • پرکاری یا کم‌کاری غده تیروئید
  • پرکاری یا کم‌کاری غده هیپوفیز
  • پرکاری یا کم‌کاری غده فوق کلیوی
  • دستگاه تناسلی مبهم یا بیناجنسی بودن
  • اختلال در عملکرد تخمدان و بیضه
  • دیابت
  • پایین بودن قند خون (هیپوگلیسمی)
  • چاقی
  • مشکلات مربوط به ویتامین دی (راشیتیسم یا نرمی استخوان، هیپوکلسمی)


دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

Print Friendly, PDF & Email
آسیب دیدن صفحه رشد کودکان و اختلال در رشد کودک

آسیب دیدن صفحه رشد کودکان و اختلال در رشد کودک

شکستگی صفحه رشد باعث آسیب‌دیدگی لایه بافتِ در حال رشد در  قسمت‌های انتهایی استخوان بدن کودکان می‌شود. صفحه رشد نرم‌ترین و ضعیف‌ترین بخش اسکلت بدن است. این صفحه گاهی از رباط‌ها و تاندون‌های مجاور نیز ضعیف‌تر می‌باشد. آسیب‌دیدگی که باعث رگ به رگ شدن مفصل در بزرگسالان می‌شود، می‌تواند منجر به شکستگی صفحه رشد و اختلال در رشد کودکان بشود.

شکستگی صفحه رشد معمولاً نیاز به درمان فوری دارد؛ چرا که امکان دارد بر رشد استخوان اثر بگذرد. در صورتی که شکستگی صفحه رشد به درستی درمان نشود  احتمال دارد که استخوان ِشکسته، کج‌تر یا کوتاه‌تر از اندام طرف مقابل بدن بشود. با استفاده از روش درمانی مناسب، در بیشتر مواقع صفحه رشد بدون هیچ مشکلی بهبود پیدا می‌کند.

دلایل آسیب صفحه رشد و اختلال در رشد کودک


دلایل آسیب صفحه رشد و اختلال در رشد کودک

 

شکستگی صفحه رشد در اثر افتادن از ارتفاع یا ضربه خوردن به اندام بدن ایجاد می‌شود. دلایل دیگر شکستن صفحه رشد عبارتند از:

  • تصادفات اتومبیل
  • ورزش‌های پر برخورد مانند فوتبال، بسکتبال، دو، رقص و ژیمناستیک
  • فعالیت‌های تفریحی مانند دوچرخه‌سواری، اسکی و اسکیت

آسیب‌دیدگی صفحه رشد می‌تواند در اثر حرکات مداوم در تمارین ورزشی نیز ایجاد شود.

نشانه‌های شکستگی صفحه رشد


شکستگی صفحه رشد در بیشتر مواقع در استخوان‌های انگشتان، استخوان ساعد و ساق پا ایجاد می‌شود. علائم شکستن صفحه رشد شامل موارد زیر می‌باشد :

  • درد ( و احساس درد هنگام لمس )، خصوصاً در اثر وارد آمدن فشار بر صفحه رشد
  • ناتوانی در حرکت دادن ناحیه آسیب‌دیده (یا ناتوانی در تحمل وزن بر روی اندام مورد نظر)
  • ورم و احساس گرما در قسمت انتهایی استخوان، نزدیک مفصل

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟


چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

 

چنانچه احتمال می‌دهید در بدن کودک شکستگی وجود دارد، سریعاً کودک را به پزشک ببرید. همچنین در صورت تغییر شکل در دست یا پاهای کودک ، یا چنانچه کودک در اثر درد مداوم در انجام حرکات ورزشی دچار مشکل شده است، بایستی جهت ارزیابی وضعیت کودک سریعاً به پزشک مراجعه کنید.

چه عواملی احتمال شکستگی صفحه رشد را افزایش می‌دهند؟


 شکستن صفحه رشد معمولاً در پسران دو برابر بیشتر از دختران ایجاد می‌شود؛ چرا که رشد دختران زودتر از پسران صورت می‌گیرد. در سن ۱۲ سالگی، بیشتر صفحات رشد در بدن دختران با استخوان محکم جایگزین شده است.

عوارض ناشی از شکستگی صفحه رشد


در بیشتر موارد شکستگی صفحه رشد بدون هیچ عوارضی بهبود پیدا می‌کند. ولی عوامل زیر می‌توانند خطر تسریع رشد استخوان، کج شدن یا کوتاه شدن استخوان را افزایش دهند:

  • شدت آسیب‌دیدگی: در صورت جابه‌جایی، خرد شدن یا شکستن صفحه رشد، خطر تغییر شکل یا بدشکلی اندام بیشتر است.
  • سن کودک: چنانچه صفحه رشد در کودکان دچار آسیب دائمی شده باشد، احتمال تغییر شکل اندام افزایش پیدا می‌کند. در صورتی که رشد کودک کامل شده باشد، امکان دارد آسیب‌دیدگی دائمی صفحات رشد تنها باعث بدشکلی خفیف شود.
  • محل آسیب‌دیدگی: صفحات رشد اطراف زانو آسیب‌پذیرتر هستند. در صورتی که صفحه رشد دچار آسیب دائمی شده باشد، شکستگی صفحه رشد در زانو می‌تواند باعث کوتاه‌تر یا بزرگ‌تر شدن و یا کج شدن پاها بشود. آسیب‌دیدگی صفحه رشد در اطراف مچ دست یا شانه معمولاً بدون هیچ مشکلی بهبود پیدا می‌کند.

تشخیص آسیب‌دیدگی


با توجه به این که صفحه رشد به استخوان محکم تبدیل نشده است، تشخیص با استفاده از اشعه ایکس دشوار می‌باشد. امکان دارد پزشک از اندام آسیب‌دیده و همچنین اندام طرف مقابل با اشعه ایکس تصویربرداری کند تا بتواند اندام‌ها را با هم مقایسه کند.

در برخی از مواقع شکستگی صفحه رشد با اشعه ایکس قابل تشخیص نیست. اگر کودک در ناحیه صفحه رشد درد احساس کند، امکان دارد پزشک از گچ یا آتل برای حفاظت از اندام مورد نظر استفاده کند. سه تا چهار هفته بعد دوباره از اشعه ایکس استفاده خواهد شد و در صورت وجود شکستگی، بهبود استخوان جدید بررسی می‌شود.

در مورد آسیب‌دیدگی‌های شدیدتر، از اسکن بافت نرم مانند ام آر آی، سی تی اسکن یا سونوگرافی استفاده می‌شود.

درمان شکستگی صفحه رشد


درمان شکستگی صفحه رشد

 

انتخاب گزینه درمانی به شدت شکستگی بستگی دارد. معمولاً برای بهبود شکستگی خفیف تنها از گچ یا آتل استفاده می‌شود. اگر شکستگی از صفحه رشد عبور کرده باشد یا به مفصل رسیده باشد، ممکن است از جراحی استفاده شود. با انجام جراحی احتمال بهبودی و رشد مجدد در صفحه رشد افزایش پیدا می‌کند.

در زمان جراحی، تشخیص آسیب دائمی صفحه رشد دشوار است. امکان دارد پزشک جهت اطمینان از رشد متناسب، تا چندین سال پس از شکستگی از تصویربرداری با اشعه ایکس استفاده کند. بسته به محل و شدت شکستگی، کودک بایستی تا زمان پایان رشد استخوان به طور مرتب به پزشک مراجعه کند.



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

Print Friendly, PDF & Email
منحنی استاندارد رشد

منحنی استاندارد رشد: مقیاسی برای سنجش سلامت رشد کودکان

کودکان با سرعتی که متناسب با خودشان است رشد می‌کنند برخی از آنها قد بلند و برخی دیگر قد کوتاه هستند و تعدادی نیز بزرگ و کوچک به نظر می‌رسند. به طور کلی کودکان بر اساس سطح سلامت به شکل و اندازه‌های مختلف دیده می‌‌شوند. عوامل ژنتیکی، جنسیت، رژیم غذایی، فعالیت جسمانی و مشکلات مربوط به سلامت، محیط و فاکتورهای هورمونی نقش مهمی را در قطعه و وزن کودک ایفا می‌کنند و جالب است بدانید که تعداد زیادی از این فاکتورها در خانواده‌های مختلف متفاوت هستند. اکنون این سوال مطرح می‌شود که پزشک چگونه متوجه می‌شود که یک کودک از لحاظ قد و وزن سالم است؟ آیا منحنی خاصی برای بررسی رشد کودکان وجود دارد؟ آیا برخی اختلالات پزشکی می‌توانند بر روی رشد کودکان تاثیر بگذارند؟ پزشکان از منحنی استاندارد رشد برای پاسخ دادن به این سوالات استفاده می‌کنند. در این مقاله حقایقی را درباره منحنی استاندارد رشد و مواردی که نشان می‌دهد کودک سالم است را بیان می‌کنیم.

 چرا سازمان جهانی بهداشت از منحنی استاندارد رشد برای نوزادان و کودکان بین ۰ تا ۲ سال استفاده می‌کند؟


 دلایل استفاده از منحنی استاندارد رشد شامل موارد زیر است:

  • سازمان جهانی بهداشت رشد نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می‌‌کنند را به عنوان یک اصل و مبنای طبیعی برای رشد در نظر گرفته است. تغذیه از شیر مادر یک استاندارد توصیه شده برای تغذیه نوزادان است. منحنی استاندارد رشد سازمان جهانی بهداشت الگوهای رشد در میان کودکانی را نشان می‌‌دهد که حداقل به مدت ۴ ماه از شیر مادر تغذیه کرده‌اند یا هنوز تا سن ۱۲ ماهگی شیر مادر خود را می‌خورند.
  • منحنی استاندارد رشد سازمان جهانی بهداشت یک توصیف بهتر را از رشد فیزیولوژیکی در دوران نوزادی ارائه می‌دهد. پزشکان از منحنی رشد به عنوان یک استاندارد برای بررسی نحوه رشد کودک استفاده می‌کنند. اگر چه این جدول‌ها یک مرجع محسوب می‌شوند از آنها به عنوان یک مبنای مهم برای بررسی رشد کودک در یک بازه زمانی خاص استفاده می‌شود. الگوهای معمولی رشد یک الگوی ایده آل برای رشد نیستند اما منحنی رشد سازمان جهانی بهداشت به عنوان یک استاندارد در نظر گرفته می‌شود و نشان می‌دهند که رشد کودک باید در شرایط مطلوب به چه صورت باشد.
  • استانداردهای سازمان جهانی بهداشت بر اساس یک مطالعه با کیفیت بالا برای طراحی جدول رشد قرار دارند. استانداردهای سازمان جهانی بهداشت با استفاده از داده‌های مربوط به قد و وزن که در فواصل زمانی معین اندازه ‌گیری می‌شوند طراحی شده است. در سایر منحنی‌های رشد اطلاعات مربوط به وزن از زمان تولد تا سه ماهه اول پس از تولد وجود نداشت و از یک نمونه بسیار کوچک از گروه‌های سنی و جنسیتی در ۶ ماهه اول پس از تولد استفاده کرده بود.

 چرا پزشکان از منحنی استاندارد رشد استفاده می‌کنند؟


 منحنی رشد یک بخش استاندارد از فرآیند چکاپ کودکان است و نشان می‌‌دهد که نحوه رشد یک کودک در حال تکامل در مقایسه با سایر کودکان هم سن و هم جنس چگونه است. این منحنی‌ها همچنین بارها و بارها الگوهایی را از روند رشد قد و وزن گیری کودکان نشان می‌دهند تا پزشک اطمینان حاصل کند که کودک رشد طبیعی دارد. اگر روند رشد یک کودک تا سن دو سالگی دقیقا مطابق با منحنی رشد باشد اما به طور ناگهانی رشد کودک در مقایسه با سایر کودکان هم سن خودش بسیار آهسته و کند شود به احتمال زیاد یک مشکل در سلامت او به وجود آمده است. پزشکان با نگاه کردن به منحنی استاندارد رشد می‌‌توانند به خوبی این مسئله را متوجه شوند.

 آیا متفاوت بودن الگوی رشد کودک به این معنا است که یک مشکل در سلامت او ایجاد شده است؟


 خیر ضرورتا متفاوت بودن الگوی رشد کودک به این معنا نیست که یک مشکل در سلامت او به وجود آمده است. پزشک منحنی رشد کودک را در سطح عمومی سلامت کودک، محیط و پیشینه ژنتیکی او بررسی می‌کند. به عنوان مثال به بررسی موارد زیر می‌پردازد:

  • آیا کودک از سایر الگوهای رشد پیروی می‌کند؟
  • آیا علائم و نشانه‌هایی مبنی بر عدم سلامت او وجود دارد؟
  • شرایط قد و وزن پدر و مادر و اطرافیان کودک به چه صورت است؟
  • آیا کودک زودتر از موعد به دنیا آمده است؟
  • آیا دچار بلوغ زودرس شده است؟

 آیا همه کودکان بر اساس یک منحنی رشد بررسی می‌شوند؟


 آیا همه کودکان بر اساس یک منحنی رشد بررسی می‌شوند؟

 پاسخ این سوال منفی است. نوزادان پسر و دختر بر اساس منحنی‌های رشد متفاوتی ارزیابی می‌شوند زیرا سرعت رشد و الگوی رشد آنها متفاوت است. به عنوان مثال از یک مجموعه منحنی رشد برای کودکان از زمان تولد تا سن ۳۶ ماهگی استفاده می‌شود و از یک مجموعه دیگر برای کودکان و نوجوانان که بین سن ۲ تا ۲۰ سالگی قرار دارند استفاده خواهد شد. همچنین از منحنی‌های ویژه رشد برای کودکان و نوجوانانی که دارای اختلالات خاصی از قبیل سندروم داون هستند یا نوزادانی که زود به دنیا آمده‌اند استفاده می‌شود.

 در منحنی رشد از چه معیارهایی استفاده می‌شود؟


 تا زمانی که کودک به سن ۳۶ ماهگی برسد پزشک به بررسی قد و وزن و اندازه گیری دور سر او خواهد پرداخت. در سایر کودکان، پزشک به بررسی قد و وزن و شاخص توده بدنی آنها می‌پردازد. بررسی کردن و مقایسه قد و وزن کودک و ارزیابی نمای کلی رشد او اهمیت بسیار زیادی دارد.

 چرا دور سر کودکان اندازه گیری می‌شود؟


چرا دور سر کودکان اندازه گیری می‌شود؟

اندازه گیری دور سر کودکان می‌‌تواند اطلاعات خوبی را در خصوص رشد مغز در اختیار پزشک قرار دهد. در صورتی که اندازه دور سر کودک بزرگتر یا کوچکتر از حالت طبیعی باشد یا آنکه روند رشد سر کودک متوقف شده باشد یا به سرعت در حال رشد باشد این امر به معنای وجود یک مشکل است. به عنوان مثال هنگامی ‌که سر کودک به صورت غیر عادی بزرگ باشد می‌تواند نشان دهنده هیدروسفالی باشد. منظور از این اختلال تجمع مایع درون مغز است. کوچک بودن سر کودک در مقایسه با حالت عادی می‌‌تواند نشان دهنده عدم رشد مناسب کودک یا توقف رشد مغز او باشد.

 صدک چیست؟


 صدک به معیاری گفته می‌شود که نشان می‌دهد در کدام مرحله از رشد، یک کودک با سایر کودکان مقایسه شده است. در منحنی رشد، صدک‌ها به صورت خطوطی که به شکل منحنی رسم شده‌اند نشان داده می‌شوند. هنگامی‌ که پزشک قد و وزن کودک را روی جدول قرار می‌دهد می‌تواند خطوط صدک که نشان دهنده قد و وزن کودک است را مشاهده نماید.

  • هر چه عدد صدک بالاتر باشد کودک در مقایسه با سایر کودکان هم جنس و هم سن خود از لحاظ قد و وزن بزرگتر است.
  • هر چه عدد صدک پایین ‌تر باشد کودک ریزتر است. به عنوان مثال اگر وزن یک کودک چهار ساله در صد ک دهم باشد این امر به این معنا است که ۱۰ درصد از پسران هم سن او کم وزن تر از این کودک هستند و ۹۰ درصد از پسران هم سنش وزن بیشتری نسبت به این کودک دارند. قرار داشتن قد و وزن کودک در صدک بالا یا پایین ضرورتاً به این معنا نیست که کودک سالم تر است یا آنکه یک مشکل در قد و وزن او وجود دارد. اجازه بدهید یک مثال برای شما بیاورم: یک کودک ۴ ساله را در نظر بگیرید که قد و وزن او در صدک دهم قرار دارد، ۱۰ درصد از کودکان هم سن او کوتاه تر و کم وزن تر از او هستند و ۱۰ درصد از کودکان هم سن او قد بلندتر هستند و وزن آنها نیز بیشتر است این امر نشان می‌دهد که قد و وزن کودک نسبت به حالت عادی کمتر است و معمولاً هیچ گونه مشکل خاصی به لحاظ سلامت وجود ندارد. اگر پدر و مادر یا خویشاوندان یک کودک کوچکتر از حد متوسط باشند معمولاً پزشک به این نتیجه می‌‌رسد که جای هیچ گونه نگرانی وجود ندارد و کودک در سلامت کامل به سر می‌برد.

 صدک ایده آل برای کودک من کدام است؟


 نمی‌توان یک عدد ایده آل را برای کودکان در نظر گرفت. کودکان سالم قد و وزن متفاوتی دارند و یک کودک که در صدک پنجم قرار دارد همانند کودکی که در صدک نود و پنجم قرار دارد سالم و سلامت است. به طور ایده آل هر کودکی با گذر زمان از ۱ الگوی رشد یکسان پیروی می‌کند و به همان نسبت قد و وزن و افزایش پیدا می‌کند و ممکن است قد و وزن او هیچ تناسبی با سایر کودکان داشته باشد. به عبارتی معمولاً کودکان در مسیر رشد خود یک صدک مشخص از منحنی استاندارد رشد قرار دارند بنابراین اگر پسر ۴ ساله شما درصد ک دهم قرار دارد همیشه در همین خط می‌ماند و در همین الگو به رشد خود ادامه می‌‌دهد که یک علامت خوب محسوب می‌شود.

 چه عواملی در منحنی رشد نشان دهنده بروز مشکل است؟


 بروز تغییرات در منحنی استاندارد رشد می‌تواند نشان دهنده یک مشکل در سطح سلامت کودک باشد. برخی از این موارد به شرح زیر می‌باشند:

  • هنگامی ‌که قد و وزن کودک از الگویی که قبلا پیروی می‌‌کرده است به صورت ناگهانی تغییر مسیر بدهد یعنی یک مشکل وجود دارد. به عنوان مثال اگر قد و وزن کودک تا زمانی که به سن پنج سالگی می‌رسد در صدک شصتم قرار داشته باشد و سپس به طور ناگهانی در سن شش سالگی وارد صدک سی ام شود یعنی یک مشکل در رشد کودک به وجود آمده زیرا کودک از الگوی طبیعی رشد خود پیروی نمی‌کند. البته همیشه تغییر کردن صدک به معنای وجود مشکل نیست. تعداد زیادی از کودکان در برخی از مراحل رشد خود تغییراتی را در صدک‌های رشد نشان می‌دهند که این مسئله در تعداد زیادی از کودکان عادی است. این فرایند در دوران بلوغ و نوزادی طبیعی و شایع است.
  • در صورتی که رشد قد و وزن کودک با هم تناسب نداشته باشد یعنی به همان سرعتی که وزنش افزایش پیدا می‌‌کند قد او بلند نشود باید به وجود یک مشکل شک کرد. به عنوان مثال اگر قد یک کودک در صدک چهلم قراردارد و وزن او  در صدک هشتاد و پنجم است این امر بدین معنا است که قد این کودک در مقایسه با ۴۰ درصد از کودکان هم سن خود بلندتر است اما وزن او از ۸۵ درصد از کودکان هم سن خود سنگین ‌تر است یعنی یک مشکل در سلامت او ایجاد شده است. از سوی دیگر اگر قد و وزن کودک شما به صورت همزمان در صدک هشتاد و پنجم باشد و با گذر زمان از همان الگوی رشد پیروی نماید این امر بدین معنا است که کودک شما سالم است و فقط کمی بزرگتر از حد متوسط می‌باشد.


دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

Print Friendly, PDF & Email