افزایش غیر طبیعی پرولاکتین

post_image

پرولاکتین نام هورمونی است که در طول دوران بارداری از قسمت جلویی غده هیپوفیز مادر ترشح شده و موجب می‌شود تا بافت‌ پستان تکامل یافته و شیر در آن تولید شود. طی بارداری، غده هیپوفیز مادر پرولاکتین زیادی می‌سازد (۱۰ برابر حالت عادی) و پس از تولد کودک با مکیدن ممتد پستان‌ها، غده هیپوفیز را همچنان تحریک می‌کند که به ساخت پرولاکتین ادامه دهد. در حالت طبیعی، تنها وقتی که افزایش پرولاکتین را داریم، دوران شیردهی است و اگر در مواقع دیگر افزایش غیر طبیعی پرولاکتین مشاهده شود، ممکن است نوعی بیماری غده هیپوفیز باشد و باید به دنبال بیماری خاصی بگردیم.

عوامل موثر در افزایش پرولاکتین

از جمله مشکلاتی که می‌تواند به افزایش پرولاکتین منجر شوند:

وقتی تشکیل تومور هیپوفیز در مغز بوده و سلول‌های طبیعی که پرولاکتین می‌ساختند، تغییر شکل یافته و به تومور تبدیل شدند (پرولاکتینوما) و بی‌دلیل هورمون می‌سازند. گاهی سلول‌های تومور خودشان پرولاکتین نمی‌سازند اما به دلیل اثر فشاری ناحیه دیگر ترشح هورمون پرولاکتین صورت می‌گیرد.

بیماری های مزمن مانند نارسایی کلیه و یا بیماری مزمن کبدی، مصرف برخی داروهای اعصاب و یا مصرف قرص استروژن نیز گاهی سبب افزایش پرولاکتین می‌شود.

بیماری هایی مانند کم‌کاری اولیه تیروئید یا برخی مواقع ضربه یا ترومایی که به قفسه سینه وارد شود، در افزایش پرولاکتین موثر است. به هر حال وجود هر کدام از این مسایل می‌تواند علایمی دال بر افزایش پرولاکتین در خون بدهد. این علایم عبارتند از: اختلال عادت‌های ماهیانه به صورت پریود نامنظم و یا قطع قاعدگی ، با اینکه فرد حامله نیست و گاهی حتی مجرد است، ترشح شیر از پستانش دارد، وجود موهای زاید در صورت به همراه جوش صورت.

اگر هورمون پرولاکتین در مردها افزایش یابد، موجب کاهش میل جنسی در اثر کاهش سطح هورمون‌های جنسی (تستوسترون) شود. دسته دیگری از علایم به دلیل آن اثر فشاری که تومور موجود در هیپوفیز ایجاد کرده، حاصل می‌شوند مانند سردرد، اختلال دید طوری که دید جانبی یا طرفین تار است. حالت تهوع و درنهایت به علت اثر فشاری روی ناحیه‌ای که هورمون‌های بیضه را می‌سازد، مشکلات کاهش میل جنسی و حتی شاید فرد با علایم مشکل غده فوق کلیوی مراجعه کند.

به هر حال اگر به دلایل بروز علایم چشمی یا زنان یا غدد به هر متخصصی مراجعه کنند، جزو تست‌هایی که از او می‌گیرند، میزان پرولاکتین هست و نگرانی تشخیص نداریم. درمان پرولاکتینوما بستگی به این دارد که آیا سلول‌های تومور موجود، خودشان پرولاکتین می‌سازند (پرولاکتینوما) و یا به دلیل اثر فشاری تومور، از منطقه دیگری هورمون ساخته می‌شود. درباره اول یعنی پرولاکتینوما ابتدا سعی می‌کنیم دارودرمانی شروع کنیم تا تومور کوچک شود. اما اگر دیدیم توده دیگری است که در اثر فشار آن این ترشح پرولاکتین حاصل می‌شود حتما اقدام به برداشتن تومور می‌کنیم.

اگر علت پرولاکتین بالا در خون تومور هیپوفیز باشد، این توده بزرگ شده و بافتهای اطراف خود در داخل مغز را تحت تاثیر قرار داده و سبب ایجاد عوارض مهم می شود. اگر با درمان میزان هورمون پرولاکتین طبیعی شود و توده هیپوفیز چروکیده گردد علائم برطرف می شوند. افزایش پرولاکتین خون سبب پوکی استخوان می شود و در افرادیکه دارای افزایش پرولاکتین خون هستند از میزان تراکم استخوان ۲۵ درصد کاسته می شود.

علایم افزایش پرولاکتین

علائم افزایش پرولاکتین خون در خانمها هم شدیدتر بوده و هم زودتر ظاهر می شوند. علائم اصلی در خانمها عبارتند از:

  • کاهش پریودهای ماهیانه
  • قطع پریود
  • ترشح شیر از سینه ها
  • ناباروری

در خانمها پس ار یائسگی اگر مبتلا به افزایش پرولاکتین خون شوند، میزان شیوع ترشح شیر کمتر خواهد بود. اگر علت، تومور غده هیپوفیز باشد در ۹۰ درصد موارد اندازه توده کمتر از ۱۰ میلیمتر است که به آن میکروآدنوم می گویند. در مردان توده هیپوفیز به عنوان علت افزایش پرولاکتین خون کمتر دیده می شود و سایر علل افزایش دهنده میزان پرولاکتین بیشتر است. در مردان اگر توده هیپوفیز سبب افزایش پرولاکتین خون شود علائم آن بصورت اختلال بینائی (چون توده در مجاورت اعصابی قرار دارد که مسئول بینائی هستند و بزرگ شدن توده این اعصاب را تحت فشار قرار می دهد) و سردرد خواهد بود. در مردان در ۶۰ درصد موارد اندازه توده هیپوفیز بیشتر از ۱۰ میلی متر بوده که به آن ماکروآدنوم می گویند. کشف افزایش پرولاکتین خون در مردان اکثرا اتفاقی است. من به تجربه شخصی خود در مردانیکه بعلت اختلالات جنسی یا ناباروری مراجعه می کنند، زیاد افزایش پرولاکتین خون می بینم.

علائم اصلی افزایش پرولاکتین در مردان عبارتند از:

  • اختلالات جنسی
  • سردرد
  • اختلالات بینائی.

افزایش غیر طبیعی پرولاکتین خون سبب کاهش هورمون مردانه یا همان تستوسترون خون می شود.

برای آشنایی با ” درمان پرولاکتینوما ” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: آشپزانه. وب سایت ام اس



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

Print Friendly, PDF & Email

عوارض افزایش هورمون پرولاکتین

post_image

پرولاکتینوما شرایطی است که تومور غیر سرطانی (آدنوما) در غده هیپوفیز مغز تشکیل شده و از بیماری غده هیپوفیز محسوب می شود که به طبع آن تولید هورمون پرولاکتین به بیش از حد نرمال افزایش می یابد.  مهمترین عوارض این نوع تومور هیپوفیز و افزایش هورمون پرولاکتین، کاهش سطوح هورمون های جنسی است یعنی استروژن در زنان و تستوسترون در مردان. پرولاکتینوما زندگی فرد را به خطر نمی اندازد ولی می تواند سبب ناباروری شده و به بینایی فرد نیز آسیب بزند . پرولاکتینوما یکی از چندین نوع توموری است که ممکن است در غده هیپوفیز به وجود آمده و پیشرفت کند . معمولاً این بیماری با دارو قابل درمان بوده و پرولاکتین به سطح نرمال باز می گردد.

عوارض پرولاکتینوما

عوارض پرولاکتینوما و پرولاکتین بالا عبارتند از :

  • از دست دادن بیناییپرولاکتینوما ممکن است آنقدر بزرگ شود که اعصاب بینایی را تحت فشار قرارداده و بینایی را مختل کند.
  • کاهش عملکرد غده هیپوفیز. بزرگ شدن پرولاکتینوما سبب فشار آوردن به غده هیپوفیز شده و این امر سبب عدم کفایت عملکرد هیپوفیز در کنترل هورمون های دیگر می شود. در نهایت این شرایط منجر به هیپوتیروئیدی ، نارسایی آدرنال و کمبود هورمون رشد می شود.
  • پوکی استخوان. افزایش هورمون پرولاکتین سبب کاهش تولید هورمون های استروژن و تستوسترون می شود که می تواند در نهایت منجر به کاهش توده استخوانی و استئوپروز شود .
  • عوارض بارداری. طی یک بارداری نرمال غده هیپوفیز بزرگ شده و تولید پرولاکتین افزایش می یابد . خانمی که به پرولاکتینوما دچار بوده و سپس باردار شود ممکن است با رشد بیش از حد غده هیپوفیز روبه رو شده و علائم مربوط به آن، همچون سردرد و اختلال بینایی را تجربه کند . اگر شما دچار پرولاکتینوما هستید و قصد باردار شدن دارید و یا اخیرا باردار شده اید، درباره شرایط پیش آمده با پزشک خود مشاوره کنید زیرا در این شرایط تحت نظر بودن و درمان ضروری است . ترشح شیر به صورت غیر عادی و در غیاب بارداری و شیردهی از پستان که تحت عنوان گالاکتوره میباشد.
  • ناتوانی جنسی و انجام آمیزش جنسی همراه با درد بسیار زیاد که به دلیل خشک بودن واژن میباشد.

دارودرمانی افزایش پرولاکتین

داروهای خوراکی معمولا قادر به کاهش تولید پرولاکتین و برطرف نمودن علائم پرولاکتینوما هستند. همچنین ممکن است داروها سبب کوچک شدن تومور شوند. به هر حال معمولا دارودرمانی افزایش پرولاکتین در طولانی مدت ضروری است.
پزشکان معمولا از داروهایی که به عنوان آگونیست های دوپامین شناخته شده اند برای درمان پرولاکتینوما استفاده می کنند. این داروها معمولا تاثیراتی شبیه به دوپامین دارند ،ماده شیمیایی موجود در مغز که معمولا تولید پرولاکتین را کنترل می کند ،ولی ماندگاری این داروها بسیار بیشتر و تاثیر آنها بسیار قوی تر از دوپامین است. از داروهایی که معمولا بیشتر تجویز می شود می توان بروموکریپتین (پارلودل) و کابرگولین را نام برد. این داروها تولید پرولاکتین را کاهش داده و در بیشتر افراد سبب کاهش سایز تومور می شوند .

عوارض دارو های کاهش پرولاکتین

معمولا مصرف اینگونه داروها سبب سرگیجه، حالت تهوع و تنگی نفس (تنفس سخت از راه بینی) می شود. البته اگر پزشک تجویز این داورها را با دوزهای پایین تر شروع کرده و کم کم به مقدار مصرف آن بیافزاید، عوارض جانبی این گونه داروها کاهش خواهد یافت. به ندرت مصرف کابرگولین با آسیب دریچه قلبی در ارتباط بوده است. در صورتی که پس از مصرف داورها اندازه تومور کاهش یافته و سطح پرولاکتین در حد نرمال حفظ شود، ممکن است نهایتا بتوانید مصرف داروها را قطع کنید .

کاهش هورمون پرولاکتین نیز خیلی نادر است و اگر قرار به اختلال کار غده هیپوفیز مغزی در عوارض افزایش هورمون پرولاکتین باشد بقیه هورمونهای آن منطقه هم باید کم شوند. از نظر بالینی مهم ترین مشکلی که کاهش هورمون پرولاکتین در اثر درمان نادرست افزایش پرولاکتین ایجاد میکند، مشکلات شیردهی بلافاصله بعد از زایمان است. اختلالات قاعدگی، انزال دیررس، مشکلات باروری نیز با کاهش پرولاکتین گزارش شده است اما مکانیزم ایجاد آنها قابل توجیه نیست. گرچه برای خود پرولاکتین و نحوه عمل آن نیز تابحال اما و اگر ها و مسائل سوال برانگیز زیادی وجود دارد. زنانی که تحت شرایط IVF هستند و به دلائلی مجبور به استفاده از داروی برومو کریپتین برای مهار پرولاکتین شده اند، ممکن است با مسئله مهار بیش از حد پرولاکتین و مشکلات بعدی ناشی از آن مواجه شوند. مشکلات باروری مردان نیز بی ارتباط با کمبود پرولاکتین نیست. مردانی که به علت مصرف بروموکریپتین میزان هورمون پرولاکتین آنها بیش از حد پائین بیاید ممکن است تستوسترون آنها و پروسه تولید اسپرم آنها با مشکلاتی مواجه شود.

برای آشنایی با ” افزایش پرولاکتین و ناباروی ” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: پزشک شما. نی نی های ما. احسان



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

Print Friendly, PDF & Email

افزایش پرولاکتین و ناباروری

post_image

افزایش پرولاکتین خون یک بیماری نسبتاً شایع است که می تواند منجر به اختلالات عادات ماهیانه و نازایی در زنان و اختلالات جنسی در مردان شود. هورمون پرولاکتین مسئول تولید شیر توسط پستانها است و یکی از علائم مهم آن در خانمها ترشح نابجای شیر می باشد. ترشح این هورمون متناوب است و خواب، استرس و هر نوع تحریک قفسه سینه سبب ترشح هورمون پرولاکتین می شوند. پرولاکتین هورمونی است که از بخش قدامی غده هیپوفیز آزاد می‌شود. ترشح پرولاکتین با آزاد شدن هورمون دوپامین از هیپوتالاموس تنظیم (مهار) می‌شود. هورمون آزادکننده تیروتروپین مترشحه از هیپوتالاموس که باعث آزاد شدن TSH از آدنوهیپوفیز می‌شود، نیز باعث افزایش پرولاکتین و ناباروری می‌گردد. بنابراین، در کم کاری تیروئید افزایش پرولاکتین دیده می‌شود. مانند سایر هورمون‌های مترشحه از آدنوهیپوفیز ترشح پرولاکتین نیز تغییرات شبانه روزی دارد (حداکثر ترشح آن طی خواب و حداقل آن بین ۱۰ صبح تا ۱۲ ظهر است).

افزایش پرولاکتین اغلب ناشی از وجود تومور خوش‌خیم در قاعده غده هیپوفیز است، بنابراین توصیه می‌شود که برای تمام بیماران مبتلا به هایپر پرولاکتینوما، یک CT – اسکن یا MRI از منطقه sella turcica نیز انجام شود. علایم هیپرپرولاکتینمی در زنانی که در دوران شیردهی نیستند به صورت ترشح شیر از پستان مشخص می‌شود. پرولاکتینوما علت ۲۰-۱۵٪ موارد آمنوره ثانویه است. افزایش پرولاکتین ممکن است با اضطراب و افسردگی همراه باشد. برای رفع این مشکل مصرف داروی بروموکریپتین یا کابرگولین (آگونیست‌های دوپامین) موفقیت‌آمیز است اما در بعضی موارد نادر غده باید برداشته شود.

علل افزایش پرولاکتین

علل طبیعی افزایش پرولاکتین

در زمان بارداری و شیردهی میزان پرولاکتین بالا کاملا معمولی است. در مواردی که استرس روحی وجود دارد و در زمان خواب میزان آن به طور طبیعی بالا می رود. افزایش کاذب پرولاکتین به علت وجود مولکول های غیر فعال این هورمون دیده شده است که علائمی ایجاد نکرده است.

علل غیر طبیعی افزایش پرولاکتین

از علل مهمی که به طور بیماری زا باعث بالا رفتن مقدار پرولاکتین خون می شوند، شامل:

  • کم کاری تیروئید
  • استفاده از بعضی داروها، به خصوص داروهایی که جهت درمان بیماری های روانی داده می شود.
  • بیماریهای کبد و کلیه ها و تخمدان ها
  • تومورهای هیپوفیز
  • تحریک نوک پستان ها
  • صدمات و ضایعات قفسه سینه به علت درگیری اعصاب پستان ها

در بسیاری از موارد علت بالا بودن پرولاکتین نامشخص می باشد. اندازه گیری میزان پرولاکتین خون و تست های تیروئید و غیره و انجام MRI از نظر وجود تومور هیپوفیز برای تشخیص علت توصیه می شود.

درمان پرولاکتین بالا و ناباروری

اگر به علت آدنومای هیپوفیز در شما مشکل تخمک گذاری به وجود آمده، ممکن است پزشک برای شما بروموکریپتین تجویز کند. آدنومای هیپوفیز، غده ای خوش خیم در هیپوفیز است که باعث می شود ترشح پرولاکتین در آن افزایش یابد که همین امر باعث کاهش سطوح استروژن در بدن شده و تخمک گذاری را مهار می کند.شرایط به وجود آمده، قطع عادت ماهیانه به علت زیادی پرولاکتین در بدن، یکی از علل نادر به وجود آورنده مشکلات باروری است.

بروموکریپتین، به دو شکل قرص واژینال و قرص دهانی برای درمان افزایش پرولاکتین و ناباروری مصرف می شود. قبل از این که سطح پرولاکتین در شما افت کند ،ممکن است که نیاز باشد که برای چند ماه این دارو مصرف شود و ممکن است که نیاز باشد تا پزشک دوز این دارو را برای شما تنظیم کند. همین که سطح پرولاکتین به میزان نرمال رسید، عادت ماهیانه و تخمک گذاری در شما مجددا آغاز خواهد شد و شما و همسرتان می توانید به طور طبیعی بچه دار شوید مگر آنکه انواع دیگری از مشکلات باروری هم در شما موجود باشد. اگر شما بعد از چند ماه باردار نشدید، ممکن است لازم باشد تا درمان های بیشتری در شما صورت گیرد.

برای آشنایی با ” علائم پرولاکتینوما ” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: نی نی های ما. آزمایشگاه نیلو. پزشک آنلاین



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

Print Friendly, PDF & Email

درمان بیماری های غدد درون ریز

post_image

هر کدام از غدد درون ریز نحوه فعالیت و عملکرد مشخصی دارد و اختلال در کار آن باعث بیماری های غدد درون ریز می شود که برای حفظ سلامت توجه به درمان بیماری های غدد درون ریز از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در واقع سیستم درون ریز به همراه سیستم عصبی مدیریت فعالیت های فیزیکی و شیمیایی بدن را برعهده دارد و قطعا هرگونه اختلال در عملکرد آن بر روی سلامت جسم و روان تاثیر خواهد گذاشت.

غدد درون ریز به مجموعه غده های موجود در بدن گفته می شود که ترشحات خود را به داخل خون می ریزد. این غدد هورمون های مختلفی ترشح می کند که بر روی سلول ها، اندام ها و عملکرد بدن اثر می گذارد. از اختلالات شایع غدد درون ریز می توان به دیابت، پوکی استخوان، اختلالات چربی خون، بیماری تخمدان پلی کیستیک، بیماری تیروئید نرمی استخوان و افزایش موهای زاید در زنان اشاره کرد.

انواع بیماریهای غدد درون ریز

حال ابتدا از غده هیپوفیز شروع می کنیم که در واقع فرمانده غدد درون ریز دیگر بدن به حساب می آید و فعالیت غدد دیگر را تحت کنترل و نظارت دارد و میزان هورمونی را که از سایر غدد درون ریز ترشح می شود تنظیم می کند. غده هیپوفیز تحت تاثیر هیپوتالاموس چندین هورمون ترشح می کند که تحت عنوان هورمون رشد، هورمون های محرک غده تیروئید و هورمون های محرک غدد جنسی، پرولاکتین یا هورمون شیردهی و هورمون محرک غده فوق کلیوی می باشد.

  • بیماری های غده هیپوفیز

در غده هیپوفیز کمبود یا افزایش هر کدام از هورمون ها بیماری خاصی را ایجاد می کند. به عنوان مثال کمبود هورمون رشد باعث کوتاهی قد کودکان می شود و اگر همین هورمون در افراد بالغ کم باشد باعث ضعف و بی حالی، تحلیل توده عضلانی، افزایش بافت چربی زیرپوستی و کاهش توان کاری و افسردگی خواهد شد. از طرفی افزایش ترشح هورمون رشد قبل از بلوغ باعث بیماری ژیگانتیسم و بعد از بلوغ باعث بیماری آکرومگالی می شود. ژیگانتیسم باعث بلند قدی بیمارگونه و درشت شدن دست و پاها و بزرگ شدن بینی و چانه می شود و در بیماری آکرومگالی که مربوط به ترشح هورمون رشد بعد از بلوغ، یعنی زمانی که صفحات رشد استخوانی بسته شده است، می باشد بنابراین این افزایش ترشح باعث افزایش بیشتر قد نخواهد شد اما باعث بزرگ شدن دست و پا، بینی و چانه می شود و علایم آن سردرد، تعریق زیاد، ضعف عضلانی، خستگی زودرس و عوارض قلبی و عروقی است.

پرولاکتین بالا باعث کاهش میل جنسی، ناتوانی جنسی و کاهش تولید اسپرم و باروری در مردان می شود و در زنان نیز خود را با علایمی از قبیل اختلال در عادت ماهانه و در بعضی موارد ترشح شیر نشان می دهد. از جمله مواردی که مادر قادر به شیر دادن نوزاد خود نمی باشد کمبود ترشح پرولاکتین بعد از زایمان می باشد. در ادامه به بیان عملکرد هورمون های لوزالمعده می پردازیم که مهم ترین آن انسولین می باشد و از سلول های بتای جزایر لانگرهانس لوزالمعده ترشح می شود.

  • دیابت و هورمون های لوزالمعده

کمبود ترشح انسولین باعث بیماری دیابت و افزایش ترشح انسولین باعث افت قند خون می شود در دیابت نوع اول که به دلیل کمبود شدید ترشح انسولین در کودکان و نوجوانان دیده می شود و بیماری خودایمن است سیستم دفاعی بدن علیه سلول های سازنده انسولین فعالیت می کند و باعث تخریب این سلول ها می شود.

در دیابت نوع دوم که عمدتا عوامل آن ژنتیکی است و بیشتر در افراد بالای ۳۰ سال بروز می کند کمبود ترشح انسولین به همراه مقاومت به اثر آن در سطح سلول های بدن دیده می شود. انسولین درتنظیم قند خون نقش مهمی را ایفا می کند و باعث تسهیل ورود گلوکز به سلول های بدن می شود. هورمون دیگر گلوکاگون است و در مواقع گرسنگی طولانی در افزایش قند خون از طریق افزایش تولید قند در کبد ایفای نقش می کند.

  • بیماری های غده فوق کلیوی

غده فوق کلیوی یا آدرنال نیز هورمون های مختلفی را ترشح می کند از جمله هورمون کورتیزول که در مقابله با استرس نقش اصلی را دارد و کمبود این هورمون در بدن می تواند حیات موجود زنده را به خطر اندازد. هورمون دیگر به نام آلدسترون است که در تنظیم آب و املاح بدن و حفظ فشار خون اثر می گذارد همچنین مقداری هورمون مردانه نیز از غده آدرنال ترشح می شود. هورمون های جنسی استروژن و پروژسترون از ترشح تخمدان ها است که در تنظیم سیکل ماهانه زنان و تخمک گذاری نقش دارد و مقادیر کمی از هورمون تستوسترون که هورمون جنسی مردانه نیز می باشد از تخمدان ها ترشح می شود. بیضه ها نیز باعث تولید هورمون جنسی مردانه تستوسترون که در ایجاد صفات ثانویه جنسی و پدیده بلوغ و باروری نقش اصلی را ایفا می کند می شود.

کم کاری غده فوق کلیوی یاد می کند که باعث ترشح کورتیزول می شود و لاغری، کاهش اشتها، ضعف، بی حالی شدید به همراه دارد که در صورت بی توجهی به درمان آن منجر به مرگ می شود، پرکاری غده فوق کلیوی نیز باعث چاقی، گرد شدن کامل صورت در اثر افزایش بافت چربی جلوی گوش ها و نازک شدن پوست، افزایش فشار و قند خون و پوکی استخوان و ضعف عضلات بدن می شود که بیماری «سندروم کوشینگ» نامیده می شود. منشاء این بیماری ممکن است اختلال در کار غده هیپوفیز و یا غده فوق کلیوی باشد. و اما بیماری تخمدان پلی کیستیک در زنان که به علت وجود کیست های ریز در هر دو تخمدان ایجاد می شود. این بیماری با افزایش ترشح هورمون های مردانه همراه است و با علایمی از قبیل موهای زاید، آکنه و ریزی موی تیپ مردانه و اختلالات قاعدگی همراه است و درصد کمی از زنان اختلال در تخمک گذاری و ناباروری را به دنبال دارد.

 کمبود هورمون محرک فوق کلیوی باعث علایم نارسایی غده فوق کلیوی و افزایش آن باعث پرکاری غده فوق کلیوی و بیماری کوشینگ می شود.

  • بیماری های غده تیروئید

غده تیروئید ۲ نوع هورمون ترشح می کند که یکی چهار اتم ید و دیگری سه اتم ید دارد. ید به طور فعال در تیروئید از جریان خون جذب می شود و در ساخت هورمون های تیروئید مورد استفاده قرار می گیرد. هورمون تیروئید در تنظیم متابولیسم یا سوخت و ساز سلول های بدن نقش اصلی را ایفا می کند.

کمبود هورمون محرک تیروئید باعث کم کاری این غده و افزایش ترشح آن باعث پرکاری تیروئید می شود. در مورد غده تیروئید که ممکن است با بزرگ شدن حجم غدد تیروئید همراه باشد بیماری گواتر را داریم که این حجیم شدن ممکن است بدون افزایش ترشح هورمون های تیروئید همراه باشد که به آن گواتر ساده می گویند. در این حالت تیروئید بزرگ شده اما فعالیت هورمونی آن تغییر نکرده است بیماری دیگر غده تیروئید گره یا ندول های تیروئید است که به صورت توده های مشخصی در غده تیروئید دیده می شود. این توده ها در درصد کمی از موارد ممکن است بدخیم یا سرطانی باشد. کم کاری تیروئید بیماری دیگری است که در آن ترشح هورمون های تیروئید کاهش می یابد و افزایش ترشح تیروئید که با افزایش ترشح آن همراه باشد اختلال دیگر غده تیروئید است که تحت عنوان تیروئید سمی شناخته می شود.

  • بیماری های غده پاراتیروئید

غده پاراتیروئید هورمون پاراترومبین ترشح می کند که در تنظیم کلسیم خون نقش دارد و کلسیم خون را در محدوده مشخصی حفظ می کند. هورمون پاراتیروئید با اثر بر روی استخوان ها و کلیه میزان کلسیم خون را تنظیم می کند. در غده پاراتیروئید کم کاری باعث افت کلسیم خون و پرکاری باعث افزایش کلسیم خون و پوکی استخوان و سنگ های کلیوی می شود.

درمان انواع بیماریهای غدد درون ریز

  • درمان بیماری های غده فوق کلیوی

اگر علت نشانگان کوشینگ مصرف داروهای استروئیدی اضافی است پزشک به احتمال زیاد به تناسب ماهیت و شدت بیماری تحت درمان میزان آن را کاهش خواهد داد. هرگز بدون نظر پزشک مصرف این داروها را قطع نکنید زیرا قطع ناگهانی میتواند نتایج فاجعه آمیزی به بار آورد. درمواردی که تومور هیپوفیز مسئول است برداشتن آن از طریق جراحی یا اشعه درمانی اغلب باعث بهبودی میشود. در موارد نادر خود غدد فوق کلیوی باید برداشته شوند.

  • درمان بیماری های غده پاراتیروئید

مصرف کلسیم و ویتامین D از راه خوراکی معمولا از بروز کم کاری غده پاراتیروئید جلوگیری میکند و سطح خونی کلسیم را به حد عادی میرساند . درمان کم کاری پاراتیروئید باید تا آخر عمر ادامه یابد. خارج کردن پاراتیروئیدهای بزرگ شده از طریق جراحی معمولا بیماری پرکاری تیروئید را درمان میکند.

  • درمان بیماری های تیروئید

درمان ندول های تیروئید

کیست های تیروئید محتوی مایع و خون معمولا نیازی به درمان ندارند. در صورت بزرگی کیست ممکن است مایع آن را با سوزن خارج کرد. اغلب تومورهای خوش خیم ممکن است با دادن هورمون تیروئید فروکش کنند.اکثر این تومورها حین درمان کوچک و یا کاملا محو میشوند. سرطانهای تیروئید با خارج کردن از طریق جراحی و به دنبال آن تجویز ید رادیو اکتیو درمان میشود. پیش آگهی دراز مدت اکثر سرطانهای تیروئید در صورت درمان زودرس و مناسب عالی است.

درمان کم کاری تیروئید

درمان کم کاری تیروئید بسیار ساده است و از طریق مصرف روزانه هورمون تیروئید مصنوعی خوراکی انجام میشود. میزان مصرف باید بر اساس نیازهای خاص شما تنظیم شود و باید برای تمام عمر مصرف شود. اخیرا مشخص شده است که جایگزینی بیش از حد هورمون تیروئید بخصوص در خانمها بعد از یائسگی میتواند باعث پوکی استخوان شود. پوکی استخوان یک بیماری مربوط به سوخت و ساز استخوان است که باعث آسیب و شکستگی استخوان میگردد.

علائم شایعی که در اثر جایگزینی بیش از حد هورمون تیروئید ایجاد شده و تیروتوکسیکوز کاذب خوانده میشود عبارتند از : عصبانیت-بیقراری-کاهش وزن-و بی خوابی. با وجود این اضافه مصرف خفیف که میتواند باعث پوکی استخوان شود علائمی ایجاد نمیکند و تشخیص آن مشکل است. اگر چه آزمایشهای حساستر و جدید اندازه گیری هورمون هیپوفیزی TSH (هورمون محرک تیروئید)این تشخیص را آسانتر خواهد کرد. TSH توسط هیپوفیز و در پاسخ به کاهش میزان هورمونهای T3 و T4 در جریان خون تولید میشود و غده تیروئید طبیعی را برای تولید بیشتر هورمون تحریک میکند. به همین ترتیب وقتی هورمون تیروئید اضافی در جریان خون وجود دارد تولید TSH متوقف میشود. اگر از قرصهای تیروئید برای جایگزینی استفاده میکنید پزشک به احتمال زیاد پیشرفت درمانیتان را با اندازه گیری TSH ارزیابی خواهد کرد. میزان جایگزینی هورمون تیروئید باید به نحوی تنظیم شود که از علائم کم کاری تیروئید جلوگیری کند ولی روی استخوانها اثر سوء نداشته باشد. میزان TSH خون بهترین نشانگر صحت میزان جایگزینی هورمون تیروئید است.

درمان پرکاری تیروئید

۳ روش کلی برای درمان پرکاری تیروئید وجود دارد. اولین روش مصرف داروهای ضد تیروئیدی است که تولید T3 و T4 را مختل میکند. این داروها ممکن است برخی افراد را معالجه کنند ولی اغلب علائم بعد از قطع دارو عود میکنند . برداشتن قسمتی از غده تیروئید از طریق جراحی ۹۰ درصد بیماران را درمان میکند ولی دارای عوارضی مثل تغییر صدا در صورت آسیب عصب حنجره ای و اختلالات کلسیم در صورت برداشتن تصادفی غدد پاراتیروئید میباشد. درمان انتخابی اکثر بیماران ید رادیواکتیو است که به صورت خوراکی مصرف میشود و نیازی به جراحی ندارد. غده تیروئید برای ساختن تیروکسین ید را تغلیظ میکند. به این ترتیب غده تیروئید با تغلیظ ید رادیو اکتیو به طور انتخابی تحت تابش اشعه قرار میگیرد و سایر قسمتهای بدن اشعه کمی دریافت میکند. اگر ید رادیواکتیو به میزان مناسبی داده شود فعالیت غده ممکن است عادی شود. در تعداد زیادی از افراد غده تیروئید به طور دائم کم کار میشود (با استفاده از جراحی یا ید رادیواکتیو). در این موارد قرص تیروئید باید برای تمام عمر مصرف شود .با این حال این یک روش درمانی ساده و نسبتا بدون عارضه است.

برای آشنایی با ” غدد درون ریز بدن ” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: اطلاعات پزشکی خانواده. پرشین وی



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

Print Friendly, PDF & Email

بیماریهای غدد درون ریز

post_image

غدد درون ریز بدن هورمون هایی ترشح می کنند که تقریباً بر همه سلول ها، اندام ها و عملکردهای بدن اثر می گذارد. سیستم درون ریز در تنظیم وضعیت روانی، رشد، عملکرد بافت ها، و متابولیسم و همچنین عملکردهای جنسی و فرایندهای تناسلی بدن، بسیار سودمند است. به طور کلی، سیستم درون ریز مسئول فرایندهایی از بدن است که کد صورت می گیرد، مثل رشد سلولی. فرایندهای سریعتر مثل تنفس و حرکت بدن توسط سیستم عصبی کنترل می شوند. اما بااینکه سیستم عصبی و سیستم درون ریز، دستگاه هایی کاملاً جدا از هم هستند، معمولاً برای بهبود عملکردهای بدن، با هم عمل می کنند که هرگونه اختلال در این فرآیند باعث بیماریهای غدد درون ریز می شود.

پایه و بنیاد سیستم درون ریز، هورمون ها و غدد هستند. هورمون ها بعنوان پیام رسان های شیمیایی بدن، اطلاعات و دستورات را از یک گروه سلولی به گروه دیگر منتقل می کند. گرچه انواع مختلفی از هورمون ها در جریان خون گردش دارند، اما هرکدام فقط روی سلولی تاثیر می گذارد که ژنتیکی برای دریافت و واکنش به پیام های آن برنامه ریزی شده است. سطح هورمون ها می تواند تحت تاثیر عواملی مثل استرس، عفونت ها و بیماری ها، و تغییرات در توازن مایعات و موادمعدنی خون قرار گیرد.

یک غده مجموعه ای از سلول هاست که موادشیمیایی تولید و ترشح کرده و بیرون می دهد. غده موادی را از خون انتخاب کرده و بیرون می کند، روی آنها فرایندهایی انجام می دهد و موادشیمیایی حال را برای استفاده در یک نقطه از بدن آزاد می کند. برخی از انواع غدد، ترشحات خود را در نواحی خاص آزاد می کنند. برای مثال، غدد برون ریز، مثل غدد عرق و براقی، ترشیجات خود را در پوست یا داخل دهان آزاد میکنند. از طرف دیگر غدد درون ریز، بیش از ۲۰ هورمون اصلی بدن را مستقیماً وارد جریان خون می کند تا در آنجا به سلول های دیگر در نواحی مختلف بدن منتقل شوند.

غدد درون ریز بدن

غدد اصلی که سیستم درون ریز بدن انسان را تشکیل می دهد، غده هیپوتالاموس، هیپوفیز، تیروئید، پاراتیروئید، آدرنال، جسم صنوبری و غدد تناسلی می باشد که شامل تخمدان ها و بیضه هاست. پانکراس نیز بااینکه به سیستم گوارش نیز مربوط است اما چون آنزیم های گوارشی را تولید و ترشح می کند، بخشی از این سیستم مترشحه هورمونی به حساب می آید.

بااینکه غدد درون ریز اصلی ترین تولیدکننده های هورمون های بدن هستند، برخی اندام های غیر درون ریز– مثل مغر، قلب، ریه ها، کلیه ها، غده تیموس، پوست و جفت نیز هورمون تولید کرده و ترشح می کنند. هیپوتالاموس، مجموعه ای از سلول های ویزه که در بخش پایینی مرکز مغز واقع شده است، اصلی ترین رابط بین سیستم درون ریز و سیستم عصبی به شمار می رود. سلول های عصبی موجود در هیپوتالاموس، با تولید مواد شیمیایی که تولید و ترشج هورمون ها را یا تشدید یا متوقف می کنند، غده هیپوفیز را کنترل می کند.

غده هیپوفیز بااینکه چندان بزرگتر از یک نخودفرنگی نیست، مهمترین بخش سیستم درون ریز به شمار می رود. این اندام گاهاً “غده اصلی” نامیده می شود، چون هورمون هایی را تولید می کند که غدد درون ریز دیگر را کنترل می کنند. تولید و ترشح هورمون های هیپوفیز می تواند تحت تاثیر عوامل مختلفی مثل احساسات و تغییرات فصلی قرار گیرد. برای انجام اینکار، هیپوتالاموس، اطالاعاتی را که توسط مغز داده می شود (مثل دمای محیط، الگوهای قرارگیری در معرض نور، و احساسات) را به هیپوفیز می فرستد.

غده هیپوفیز به دو بخش تقسیم می شود: بخش پیشین و بخش پسین. بخش پیشین فعالیت غدد تیروئید، آدرنال، و تناسلی را تنظیم می کند. از میان هورمون هایی که این غده ترشح می کند، می توان به موارد زیر اشاره کرد:
هورمون رشد، که رشد استخوانها و سایر بافت های بدن را تحریک می کند و در استفاده بدن از موادمغذی و معدنی نقش دارد.
هورمون پرولاکتین، که تولید شیر را در زنان شیرده فعال میکند.
هورمون تیروتروپین، که غده تیروئید را برای تولید هورمون تیروئید تحریک میکند.
کورتیکوتروپین، که غده آدرنال را برای تولید برخی هورمون های خاص تحریک میکند.

غده هیپوفیز همچنین اندورفین نیز ترشح می کند. اندورفین ها مواد شیمیایی هستند که برای کاهش حساسیت به درد، بر روی سیستم عصبی کار می کنند. علاوه بر این، غده هیپوفیز هورمون هایی نیز ترشح می کند که به تخمدان ها و بیضه ها برای تولید هورمون های جنسی پیام می فرستند. غده هیپوفیز همچنین تخمک گذاری و چرخه قاعدگی را نیز در زنان کنترل می کند.

بخش پسین غده هیپوفیز، هورمون های ضد ادرار ترشح می کند که با تاثیری که بر کلیه ها و دفع ادرار دارد، به حفظ توازن آب بدن کمک میکند. هورمون دیگری که این بخش ترشح می کند، اکسیتوسین است که انقباضات رحم را طی وضع حمل ایجاد می کند.

تیروئید که در بخش جلویی گردن قرار دارد، شبیه به یک پاپیون یا پروانه است که هورمون های تیروئید، یتروکسین و تیرودوتیرونین را تولید می کند. این هورمون ها سرعتی را که سلول ها سوخت های بدن را از موادغذایی برای تولید انرژی می سوزانند، کنترل میکنند. هرچه میزان هورمون های تیروئید در جریان خون بالا رود، سرعت ایجاد واکنشهای شیمیایی نیز در بدن بیشتر می شود.
هورمون های تیروئید همچنین نقش مهمی در رشد استخوانها و رشد مغز و سیستم عصبی در کودکان دارند. تولید و ازادسازی هورمون های تیروئید توسط تیروتروپین کنترل می شود که آن نیز به نوبه خود توسط غده هیپوفیز ترشح می شود.

«غدد درون ریز» به مجموعه غده های موجود در بدن گفته می شود که ترشحات خود را به داخل خون می ریزد. این غدد هورمون های مختلفی ترشح می کند که بر روی سلول ها، اندام ها و عملکرد بدن اثر می گذارد. هورمون ها مواد شیمیایی است که در داخل خون ترشح و از طریق جریان خون به سلول های هدف خود تاثیر می گذارد. این که بافت چربی بدن نیز هورمون های مختلفی ترشح می کند که در حیطه مطالعات بیماریهای غدد درون ریز مورد بررسی قرار می گیرد، بافت چربی به عنوان یک غده مجزا شناخته نمی شود.

برای آشنایی با ” هورمون های درون ریز ” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: بیتوته. ایران سلامت



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

Print Friendly, PDF & Email

بیماری های مرتبط با غدد درون ریز

post_image

سیستم غدد درون ریز شامل غدد مختلفی در بدن است؛ این غدد ترشحات خود را به جریان خون می‌ریزند. در اصل هورمون‌های ترشح شده از غدد درون ریز نقش پیام‌رسان شیمیایی را در بدن بازی می‌کنند و بسیاری از توانایی‌های بدن به این واسطه ممکن می‌شود؛ از جمله رشد استخوان‌ها، ضربان قلب، تاثیر بر توانایی بدن برای تبدیل کالری مصرفی به انرژی و… . عملکرد این دستگاه چنان با اهمیت است که اندکی اختلال در آن ممکن است فرد را مبتلا به دیابت، بیماریهای تیروئیدی، اختلالات رشد، اختلالال عملکرد جنسی و انبوه دیگری از بیماری‌ها کند. عواملی چون استرس و عفونت می‌توانند تعادل این سیستم را بر هم بزند و سبب بیماری های غدد درون ریز شود. این اختلالات ممکن است بدون ایجاد علایم معمول ـ برای مراجعه به پزشک ـ شروع شوند و فرد زمانی متوجه موضوع شود که بیماری خیلی پیشرفت کرده باشد. با اطلاع از علایم اصلی هر یک از این بیماری‌ها و مراجعه به هنگام به پزشک، می‌توان از بیماری های مرتبط با غدد درون ریز در امان ماند.

مقدار خیلی زیاد یا خیلی کم از هر هورمون می تواند برای بدن مضر باشد. برای مثال، اگر غده هیپوفیز هورمون رشد زیاد تولید کند، بچه می تواند رشد بسیار زیادی پیدا کند و به طور غیرطبیعی بلند قد شود. اگر این مقدار کم باشد، بچه به طور غیرطبیعی کوتاه قد و ریز خواهد شد. کنترل تولید یا جایگزینی برخی هورمون های خاص می تواند بسیاری از اختلالات غدد درون ریز را در کودکان و نوجوانان برطرف کند. برخی از این اختلالات عبارتند از:

  • اختلالات غدد درون ریز و ناتوانی آدرنال

در این وضعیت عملکرد قشر غده آدرنال ( غده فوق کلیوی ) پایین آمده و درنتیجه تولید هورمون های کورتیکوستیروئید آدرنال نیز بسیار کم می شود. علائم ناتوانی آدرنال می تواند شامل ضعف، خستگی، درد شکم، حالت تهوع، کم آب شدن بدن، و تغییرات پوستی باشد. پزشکان ناتوانی ادرنال را با تجویز جایگزین هایی برای هورمون هایکورتیکوستیروئید مداوا می کنند.

  • سندرم کوشینگ در اختلالات غدد درون ریز

مقدار بسیار زیاد از هورمون های گلوکوکورتیکوئید در بدن می تواند منجر به بروی سندرم کوشینگ شود. در کودکان، معمولاً زمانی این اتفاق می افتد که کودک برای درمان بیماری های خود ایمنی مثل سل جلدی (lupus) مقدار بالایی داروهای ترکیبی کورتیکوستیروئید مصرف می کند (مثل پردنیسون).
اگر این وضعیت به خاطر وجود تومور در غده هیپوفیز باشد که مقدار زیادی کورتیکوتروپین تولید می کند و غدد فوق کلیوی (آدرنال) را تحریک به تولید بیش از حد کورتیکوستیروئیدها می کند، به آن بیماری کوشینگ اطلاق می شود. بروز علائم آن ممکن است سالها طول بکشد و این علائم عبارتند از، چاق شدن بیش از حد، ناتوانی رشد، ضعف عضلانی، کبود شدن سریع پوست، آکنه، بالا رفتن فشار خون، و تغییرات فیزیولوژیکی. بنابراین علت خاص بیماری، پزشکان با روش های مختلفی مثل جراحی، پرتو درمانی، شیمی درمانی یا داروهایی که تولید این هورمون ها را متوقف می کنند، این بیماری را مداوا می کنند.

غدد درون‌ریز اعضاء کوچک ولى ضرورى اى هستند که کلیه هورمون های مهم تنظیم‌کننده عملکردهاى بدن را ترشح مى‌کنند. این غدد عبارتند از: هیپوفیز، تیروئید، پاراتیروئید، فوق کلیوی، و لوزالمعده. ارتباط متقابل بین این غدد و تغییراتى که باعث بروز بیمارى هاى غدد درون‌ریز مى‌شود بسیار پیچیده است.

برای آشنایی با ” درمان بیماریهای غدد درون ریز ” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: برترین ها. آفتاب. بیتوته



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

Print Friendly, PDF & Email

بیماری های غده هیپوفیز

post_image

تومور غده هیپوفیز

تومورهای هیپوفیز تقریباً ۱۰ درصد تمام تومورهای داخل جمجمه را شامل می شوند. آدنوم (Adenoma) هیپوفیز توموری خوش خیم است که از یکی از ۵ نوع سلول هیپوفیز قدامی منشاء می گیرد و بنابراین هر یک، هورمون های مربوط به خود را بیش از حد ترشح می کنند و بر حسب افزایش ترشح هورمون های هیپوفیز، موجب بروز بیماری هایی مانند گالاکتوزه (ترشح نامتناسب شیر از پستان)، کاهش عملکرد غدد جنسی، آکرومگالی، ژیگانتیسم، بیماری کوشینگ، پرکاری تیروئید و نارسایی هیپوفیز می شود.

آکرومگالی (acromegaly)

آکرومگالی یا درشتی اندام های انتهایی، نوعی اختلال متابولیک مزمن است که با ضخیم شدگی و بزرگی قابل ملاحظه و تدریجی استخوان های صورت و فک پایین مشخص می شود. بیماری بیشتر در افراد میان سال و مسن بروز می کند و علت آن، تولید بیش از حد هورمون رشد از غده ی هیپوفیز قدامی است. پیشانی بیمار برجسته می شود و اندازه ی دست و پا افزایش پیدا می کند. در کودکان و نوجوانان ، شروع افزایش ترشح هورمون رشد (GH) پیش از بسته شدن اپیفیز استخوان های دراز با ایجاد ژگانتیسم (غول پیکری) هیپوفیزی همراه است.

نکته: شایع ترین علت آکرومگالی ناشی از ازدیاد هورمون آزاد کننده ی هورمون رشد، تورموهای کارسینویید قفسه سینه یا شکم است.

تورم بافت نرم به افزایش ضخامت قسمت نرم پاشنه، افزایش اندازه ی کفش یا دستکش، تنگ شدن انگشتر، خشن شدن ظاهر صورت به نحو مشخص، بزرگ و گوشتی شدن بینی می انجامد. افزایش تعریق، قوز، سندرم تونل مچ دستی، خستگی و ضعف عضلات قسمت بالای بدن، ایجاد زواید پوستی، بزرگی عمومی احشا (از جمله قلب)، بزرگی زبان و بزرگی غده ی تیروئید از علایم دیگر بیماری هستند. پس از تشخیص بیماری به وسیله ی پزشک و با استفاده از آزمایش های هورمونی، درمان به وسیله جراحی و خارج کردن تومور ترشح کننده هورمون رشد و نیز تجویز آنالوگ های سوماتوستاتین (مثل اوکترویید استات) به عنوان درمان کمکی صورت می گیرد. رادیوتراپی خارجی از درمان های کمکی آکرومگالی به شمار می آید.
نکته: تقریباً ۱۰ درصد بیماران آکرومگالی ممکن است چند سال پس از جراحی موفقیت آمیز عود کند. تا ۱۵ درصد بیماران دچار کم کاری هیپوفیز می شوند.

بیماری کوشینگ

بیماری کوشینگ، نوعی اختلال متابولیک است که با افزایش غیر طبیعی ترشح استروئیدها، به ویژه کورتیزول مشخص می شود. این افزایش در اثر ازدیاد هورمون آدرنوکوتیکوتروپیک (ACTH) ترشح شده به وسیله هیپوفیز مثلاً در اثر تومرو هیپوفیز (آدنوم هیپوفیز) روی می دهد. ازدیاد هورمون های قشر غده ی فوق کلیه باعث تجمع چربی در شکم، قفسه سینه، پشت و صورت و بروز خیز (ورم؛ اِدِم)، ازدیاد قند خون، ضعف عضلانی، خط های کشش بنفش رنگ بر روی پوست، کاهش ایمنی بدن در برابر عفونت ها، پوکی استخوان همراه با افزایش حساسیت در برابر شکستگی، آکنه (جوش) و رشد موی صورت در خانم ها می شود. دیابت شیرین ممکن است به شکل مزمن ایجاد شود. برای درمان بیماری باید بافت ترشح کننده ACTH را برداشت یا تخریب کرد که این کار اغلب از طریق جراحی یا رادیوتراپی انجام می شود. باید غدد فوق کلیه به طور کامل یا نیمه کامل برداشته و به جای آن فرآورده های استروییدی فوق کلیه (کورتون) تجویز شود.

برای آشنایی با ” هورمون های غده هیپوفیز ” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: بیماری های غدد



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

Print Friendly, PDF & Email

هورمون های درون ریز بدن

post_image

غدد درون ریز و هورمون هایی که هر یک از آنها ترشح می کنند عبارتند از:

  • هورمون های درون ریز غده هیپوتالاموس

هورمون آزاد کننده تیروتروپین (TRH) یا فاکتور (عامل) آزاد کنننده ی تیروتروپین (TRF) یا هورمون آزاد کننده پرولاکتین (PRH) را ترشح می کند که موجب تحریک هورمون تیروئید (TSH) از غده هیپوفیز قدامی و آزاد شدن پرولاکتین از هیپوفیز قدامی می شود. هیپوتالاموس همچنین هورمون بازدارنده ی پرولاکتین (PIH) یا دوپامین (DA)، هورمون آزادکننده هورمون رشد (GHRH) را آزاد می کند که اولی مانع از آزاد شدن پرولاکتین از هیپوفیز قدامی و دومی موجب تحریک آزاد شدن هورمون رشد (GH) از هیپوفیز قدامی می شود.

سوماتوستاتین (SS) یا هورمون بازدارنده ی هورمون رشد (GHIH) از هورمون های دیگر ترشح شده از هیپوتالاموس است که مانع از ترشح هورمون رشد (GH) از هیپوفیز قدامی می شود و نیز از ترشح هورمون محرک تیروئید (TSH) از هیپوفیز قدامی جلوگیری به عمل می آورد.

هورمون آزاد کننده ی گنادوتروپین (GnRH) و هورمون آزاد کننده هورمون لوتئینیزه کننده (LHRH) از هورمون های دیگر هیپوتالاموس هستند که به ترتیب موجب تحریک آزاد سازی هورمون محرک فولیکول (FSH) و هورمون لوتئینیزه کننده (LH) از هیپوفیز قدامی می شوند.
یکی دیگر از هورمون هایی که از هیپوتالاموس ترشح می شود، هورمون آزاد کننده کورتیکوتروپین (CRH) یا فاکتور آزاد کننده کورتیکوتروپین (CRF) است که آزاد شدن هورمون آدرنوکورتیکوتروپیک (ACTH) از هیپوفیز قدامی را تحریک می کند.
اُکسی توسین (Oxytocin) هورمون دیگر هیپوتالاموس است که موجب انقباض رحم و تولید شیر می شود .

آخرین هورمون هیپوتالاموس، وازوپرسین (Vasopressin) یا هورمون ضد ادراری (ADH) نام دارد که نفوذ پذیری آب در لوله های در هم پیچیده انتهایی توبول های کلیوی و مجرای جمع کننده نفرون ها (واحد های کلیوی) را افزایش می دهد و از این طریق موجب بازجذب آب و افزایش حجم خون می شود.

  • هورمون های درون ریز هیپوفیز قدامی (آدنوهیپوفیز)

هورمون رشد (GH) یا سوماتوتروپین (که موجب تحریک رشد و تولید مثل سلولی و تحریک ترشح فاکتور رشد شماره ۱ شبه انسولین از کبد می شود) یکی از هورمون های غده ی هیپوفیز قدامی است.
هورمون محرک غده ی تیروئید (TSH) یا تیروتروپین یکی از هورمون های هیپوفیز قدامی است که سنتز و آزاد شدن تیروکسین (T4) و تری یدوتیرونین (T3) از غده ی تیروئید را تحریک می کند و نیز موجب تحریک جذب ید از غده مزبور می شود. هورمون آدرنوکورتیکوتروپیک (ACTH) یا کورتیکوتروپین نیز از غده ی هیپوفیز قدامی ترشح می شود و سنتز و ترشح کورتیکوستروییدها (شامل مینرالوکورتیکوییدها و گلوکوکورتیکوییدها) و آندروژن را از سلول های قشر غده ی فوق کلیه تحریک می کند. هورمون محرک فولیکول های تخمدانی (FSH) نیز از هیپوفیز قدامی ترشح می شود. این هورمون در جنس مؤنث موجب تحیک بلوغ فولیکول های تخمدان و در جنس مذکر باعث بلوغ لوله های منی ساز می شود و نیز در جنس مذکر، اسپرم سازی را تحریک می کند. هومرون لوتئینیزه کننده (LH) از هیپوفیز قدامی ترشح می شود و در جنس مؤنث تخمک گذاری را تحریک می کند و نیز موجب تشکیل جسم زرد در جنس مؤنث می شود و در جنس مذکر باعث تحریک سنتز تستوسترون در سلول های لیدیگ (سلول های بینابینی بیضه) می شود.
هیپوفیز قدامی همچنین هورمون پرولاکتین (PRL) را می سازد که موجب تحریک ساخته آزاد شدن شیر از غدد پستانی می شود.

  • هورمون های درون ریز هیپوفیز خلفی (نوروهیپوفیز)

هورمون اُکسی توسین در هیپوفیز خلفی می شود و انقباض رحمی و شیردهی را تحریک می کند. هورمون دیگری که در هیپوفیز خلفی ذخیره می شود، وازوپرسین (هورمون ضدادراری؛ ADH) است که موجب افزایش نفوذپذیری لوله های در هم پیچیده انتهایی و لوله های جمع آوری کننده نفرون ها (واحد کلیوی) و در نتیجه، تشدید بازجذب آب و افزایش حجم خون می شود.

  • هورمون های درون ریز هیپوفیز بینابینی

در این قسمت از هیپوفیز هورمون محرک ملانوسیت (MSH) ترشح می شد که سنتز ملانین (هورمون رنگدانه ای پوست و مو) و آزاد شدن آن از ملانوسیت های پوست و مو را تحریک می کند.

  • هورمون های درون ریز غده تیرویید

هورمون تری یدوتیرونین (T3) یکی از هورمون هایی است که از غده ی تیروئید ترشح می شود و فرم قوی تر هورمون تیروئید به شمار می آید. این هورمون، مصرف اکسیژن و انرژی بدن را افزایش می دهد و در نتیجه، میزان متابولیسم پایه بدن را بالا می برد. T3 موجب تشدید سنتز پروتئین هم می شود. هورمون دیگر غده ی تیروئید تترایدوتیرونین (T4) است که فعالیت کمتری نسبت به T3 دارد و پیش هورمون T3 به شمار می اید. T4 مصرف اکسیژن و انرژی بدن را افزایش می دهد و در نتیجه، میزان متابولیسم پایه بدن را بالا می برد. T4 نیز مانند T3 موجب تشدید سنتر پروتئین می شود. هورمون دیگر تیروئید کلسی تونین (Calcitonin) است که سلول های استئوبلاست را تحریک می کند و در نتیجه استخوان سازی را افزایش می دهد. کلسی تونین، آزاد شدن Ca2+ از استخوان را مهار می کند که این اثر موجب کاهش Ca2+ خون می شود.

برای آشنایی با “غدد درون ریز بدن” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: کتاب بیماری های غدد



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

Print Friendly, PDF & Email

غدد درون ریز

post_image

سیستم درون ریز (Endorcrine) به مجموعه ای غدد گفته می شود که هر یک از آنها بدون داشتن مجرا، نوعی هورمون را به جریان خون ترشح می کنند که این هورمون ها وظیفه ی تنظیم اعمال بدن را بر عهده دارند. سیستم درون ریز، نوعی دستگاه پیام رسانی اطلاعات، مانند دستگاه عصبی است. هورمون ها، مواد (یا واسطه های شیمیایی) مخصوصی هستند که از بافت غدد درون ریز به جریان خون می ریزند و به وسیله جریان خون به بافت های هدف متصل می شوند و در نتیجه ارتباط میان سلولها را برقرار می کنند. هورمون ها بسیاری از اعمال ارگانیسم ها، شامل خلق و خو، رشد، تکامل، عملکرد بافتی و متابولیسم را تنظیم می کنند. حوزه ی مطالعه ی اختلالات غدد درون ریز، اندوکرینولوژی (Endocrinology) نام دارد که شاخه ای از طب داخلی است.

سیستم درون ریز (اندوکرین) از یک سری غدد بدون مجرا ساخته شده که مواد شیمیایی مرسوم به هورمون ها را آزاد می کنند. معمولاً به تعدادی از غدد که به طور متوالی به یکدگیر پیام می دهند «محور» نامیده می شود که از جمله آنها می توان محور هیپوتالاموس- غده هیپوفیز – فوق کلیه را نام برد.

وظایف غدد درون ریز

غدد معمول و اصلی درون ریز عبارتند از «هیپوفیز»، «تیروئید» و «غدد فوق کلیه». غدد درون ریز به طور کلی فاقد مجرا هستند (برخلاف غدد برون ریز)، شبکه عروقی دارند و معمولاً حفره های داخل سلولی یا دانه های ذخیره کننده ی هورمون ها در این غدد یافت می شوند. در مقابل، غدد برون ریز (غدد اِگزوکرین ؛ exocrine glands) مانند غدد بزاقی، غدد عرق و غدد دستگاه گوارش ساختمان عروقی کمتری دارند و دارای مجرا یا یک لوله ی توخالی هستند.
علاوه بر اعضای اختصاصی درون ریز که اسامی آنها ذکر شد، بسیاری از اعضای دیگر که بخشی از سایر دستگاه های بدن هستند، مانند کلیه، کبد، قلب، گُنادها (غدد جنسی)، عملکرد های درون ریز ثانویه دارند. به عنوان مثال، کلیه هورمون های درون ریزی مانند اریتروپوئیتین و رنین ترشح می کند. وظیفه جسم صنوبری (واقع در مغز) به طور دقیق مشخص نشده، ولی احتمالاً ترشح هورمون «ملاتونین» را که به نظر می رسد ترشح هورمون LH از هیپوفیز را مهار می کند برعهده دارد.

انواع غدد درون ریز

غدد درون ریز بدن عبارتند از:

  • هیپوتالاموس
  • هیپوفیز قدامی (آدنوهیپوفیز)
  • هیپوفیز خلفی (نوروهیپوفیز)
  • هیپوفیز بینابینی
  • تیرویید

برای آشنایی با ” بیماریهای تیروئید” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: کتاب بیماریهای غدد



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

Print Friendly, PDF & Email

کوتاهی قد ناشی از کم کاری هیپوفیز

post_image

کم کاری هیپوفیز شایعترین بیماری غدد درون ریز همراه با کوتاهی قد میباشد. ۲۵ درصد کودکان با قد کمتر از ۳ انحراف معیار(SDS )از قد طبیعی کمبود هورمون رشد دارند. شیوع نقصان هورمون رشد ۱ در۳۵۰۰ تا ۴۰۰۰ تولد زنده است. در هر حال کم کاری هیپوفیز اختلال نسبتا غیر شایعی در دوران کودکی است و در جریان این اختلال کمبود هورمون رشد به تنهایی(۵۰تا۷۰درصد موارد) یا همراه با کمبود سایر هورمونهای غده هیپوفیز در زمینه بیماری هیپوفیز یا هیپوتالاموس ایجاد میشود و بر اساس نوع کمبود هورمونی، علائم ایجاد شده متغیر خواهد بود.

علل کوتاهی قد ناشی از کم کاری هیپوفیز

علل کم کاری هیپوفیز منجر به کوتاهی قد می شود. میتوان به علل اکتسابی، ژنتیک و موارد نامشخص اشاره کرد. علل اکتسابی کوتاهی قد کودکان و به خصوص بالغین شایعتر بوده و شامل اشعه، ضایعات التهابی و ارتشاحی و خودایمنی و بعد از جراحی و ضربه و کم کاری تیروئید می باشد . از علل ژنتیک موتاسیون در ژن PROP-1 شایعترین علت مادرزادی کمبود چند هورمونی هیپوفیز و کوتاهی قد میباشد.

تشخیص کوتاهی قد به علت کم کاری هیپوفیز

تشخیص کم کاری هیپوفیز بر اساس تاریخچه، معاینه بالینی و استفاده از یافته های آزمایشگاهی و پرتوشناسی می باشد . یافته های قابل انتظار کمبود هورمون رشد شامل موارد زیر میباشد.

علایم کم کاری هیپوفیز

علایم کم کاری هیپوفیز دوران نوزادی

  • خفگی هنگام تولد
  • وضعیت سر جنین هنگام تولد
  • زردی طول کشیده و سیانوز(کبودی) و آپنه(ایست تنفسی) وتشنج و افت قند خون نوزادی

علایم کم کاری هیپوفیز در سنین بعد از نوزادی

  • سردرد
  • دو بینی
  • اختلال بینایی
  • پرنوشی
  • پر ادراری
  • عدم افزایش رشد قدی مناسب
  • علایم ناشی از تومور داخل جمجمه
  • علایم ناشی از کمبود هورمو ن های دیگر هیپوفیز
  • شکاف کام و لب
  • وجود دندان پیشین نوزادی
  • جمجمه گرد
  • پل بینی فرورفته
  • بینی کوچک
  • پیشانی برجسته
  • گردن کوتاه
  • چشمهای برجسته
  • حنجره کوچک
  • صدای زیر

علائم کم کاری هیپوفیز در رشد و تکامل

  • در بدو تولد طبیعی ولی در یک سالگی ممکن است قد زیر ۴ انحراف معیار از قد طبیعی باشد.
  • کاهش سرعت رشد قدی و افزایش قد به علت کم کاری هیپوفیز
  • وزن برای قد طبیعی است ولی هر دو به نسبت سن کاهش یافته اند.
  • دستها و پاها کوچک
  • ظاهر خپل
  • کاهش ترشح هورمون رشد در دو تست تحریکی هورمون رشد
  • تاخیر سن استخوانی
  • کلسیفیکاسیون ناحیه زین ترکی در گرافی یا سیتی اسکن سر
  • ارزیابی ارتفاع و حجم هیپوفیز و وجود هیپوفیز خلفی نا به جا

علائم کم کاری هیپوفیز در ظاهر اندامهای جنسی

  • کوچکی آلت تناسلی
  • اندام جنسی کوچک برای سن
  • تاخیر در صفات ثانویه جنسی
  • یافته های آزمایشگاهی و پرتوشناسی
  • کاهش سطح سرمی IGF1 و IGFBP3

نکات مهم:

علایم کمبود هر کدام از هورمونهای هیپوفیز، نشانه ی کوتاهی قد و کم کاری ارگانهای هدف میباشد. بعضی از علایم، مربوط به بیماری زمینهای مانند علایم ناشی از تومورها میباشند.
عملکرد طبیعی غده تیروئید جهت تولید هورمون رشد لازم است بنابراین همیشه باید قبل از انجام تستهای تحریکی هورمون رشد، هورمونهای تیروئید بررسی گردند.

آشنایی با روش های افزایش قد (کلیک کنید)

ترجمه و تلخیص دکتر دهقان منشادی: فوق تخصص غدد- متابولیسم و رشد کودکان
برگرفته از کتاب مرجع طب غدد ویلیامز ۲۰۱۲ وکتاب مرجع طب کودکان نلسون.



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

Print Friendly, PDF & Email