15

علت توقف رشد قد کودک

علت توقف رشد قد کودک: دارو برای کندی و عدم رشد قدی کودک

کودکی که در نمودار، قد کمتر از صدک ۳ یا ۵ داشته باشد، کوتاه تلقی می‌شود. درصد کمی از کودکان کوتاه به حساب می‌آیند؛ با این وجود بسیاری از این کودکان رشد طبیعی دارند. کودکانی که در این گروه قرار می‌گیرند شامل کسانی هستند که از نظر خانوادگی قد کوتاه دارند یا کوتاهی قد سرشتی دارند. کسانی که از نظر خانوادگی قد کوتاه دارند، با ژن هایی متولد می‌شوند که قد کوتاه آنها را تعیین می‌کند و معمولا والدین آنها کوتاه قد هستند. کوتاهی قد سرشتی اصطلاحی است که برای توصیف کودکانی استفاده می‌شود که برای سن خود کوچک هستند اما از رشد عادی برخوردار می‌باشند. از بین کودکانی که قد کوتاه دارند، فقط تعداد محدودی از آنها از نظر پزشکی قابل درمان هستند.

انواع اختلال رشد کودک


اختلال رشد اصطلاحی است که برای توصیف نرخ رشدی که نسبت به سن، زیر سرعت رشد مناسب (شتاب رشد) قرار دارد استفاده می‌شود. اصطلاح قد کوتاهی سرشتی ممکن است به وضعیتی اطلاق شود که در آن یک کودک کوتاه است اما به نظر می‌رسد بیشتر از کودکان عادی دیگر قادر به رشد باشد و از این رو ممکن است در نهایت تبدیل به یک بزرگسال کوتاه قد نشود. کوتولگی اصطلاحی است که اغلب برای توصیف قد بسیار کوتاه به کار می‌رود؛ اگرچه این اصطلاح منفی و آسیب زننده است و اغلب از استفاده از آن اجتناب می شود اما کمبود هورمون رشد نیز گاهی اوقات کوتولگی هیپوفیزی نامیده می‌شود.

قد کوتاه ممکن است یک بیان عادی از پتانسیل ژنتیکی فرد باشد؛ از این رو نرخ رشد طبیعی است. کوتاهی قد همچنین ممکن است در نتیجه شرایطی باشد که باعث نارسایی رشد و سرعت رشد کمتر از حد طبیعی می‌شود.

مدت زمان جهش رشد چقدر است؟


سریع‌ترین مرحله رشد در رحم مادر اتفاق می‌افتد. پس از تولد، سرعت رشد به تدریج در هفت سال اولیه زندگی کاهش می‌یابد. در بدو تولد طول متوسط یک نوزاد ۵۰ سانتی متر است. در یکسال اول، متوسط طول کودک در حدود ۷۵ سانتی متر می‌باشد و در سه سال اول زندگی، متوسط قد کودک ۱۰۰ سانتی متر است. پس از گذشت ۳ سال تا دوره بلوغ، رشد خطی کودک با سرعت نسبتاً ثابت، هر سال ۵ سانتیمتر ادامه پیدا می‌کند.

علت توقف رشد کودک


علت توقف رشد کودک

رشد طبیعی نتیجه چند عامل مانند تغذیه، ژنتیک و هورمون است. موارد زیر از علل احتمالی نارسایی رشد می‌باشند:

کوتاهی قدی فامیلیال یا خانوادگی

کودکان دارای این شرایط، والدینی با قد کوتاه دارند. این کودکان سرعت رشد طبیعی دارند و سن استخوانی به تاخیر نیفتاده است. آنها در زمان طبیعی وارد دوره بلوغ می‌شوند و اغلب رشد آنها با تبدیل شدن به یک فرد بالغ قد کوتاه پایان می‌یابد.

کوتاه قدی سرشتی

اصطلاح کوتاه قدی سرشتی که بلوغ به تاخیر افتاده نیز نامیده می‌شود، درباره کودکان دچار کوتاه قدی سرشتی به کار می‌رود که در زمان تولد وزن طبیعی دارند و سرعت رشد آنها معمولاً در سال اول زندگی کاهش پیدا می‌کند. این کودکان از حدود سه سالگی تا بلوغ، سرعت رشد کافی دارند. سن استخوانی در این کودکان معمولاً به تاخیر می‌افتد و بلوغ دیرتر اتفاق می‌افتد. بلوغ دیررس باعث رشد بیشتر پیش از بلوغ می‌شود که معمولاً نتیجه آن داشتن قد طبیعی در بزرگسالی است.

معمولا کودکانی که کوتاهی قد سرشتی دارند، نارسایی رشد را نشان نمی‌دهند اما در اولین سال زندگی آنها و درست قبل از بلوغ، یک دوره تاخیر در سرعت رشد در آن‌ها رخ می‌دهد.

سوء تغذیه

در سراسر جهان، احتمالاً سوءتغذیه رایج‌ترین دلیل نارسایی رشد کودکان است که اغلب مربوط به فقر می‌شود. کمبودهای تغذیه‌ای در کشورهای توسعه یافته، اغلب نتیجه رژیم‌های محدود کننده هستند. در این صورت وزن گیری ضعیف اغلب از کوتاهی قد مشخص‌تر است.

 بیماری‌ها و اختلالات

بیماری‌های مزمن و اختلالات سیستمی که سیستم عصبی، سیستم گردش خون یا دستگاه گوارش را درگیر می‌کنند نیز ممکن است دلیل عدم رشد موفق باشند. بیماری‌های اختلالات مربوط به کبد، کلیه‌ها، ریه‌ها یا بافت همبند نیز ممکن است یکی از دلایل نارسایی رشد باشد.

کوتولگی روانی – اجتماعی

این اصطلاح، به یک اختلال در کوتاهی قد یا نارسایی رشد یا تاخیر در بلوغ اطلاق می‌شود که اغلب در ارتباط با محرومیت عاطفی یا کودک آزاری و غفلت از کودک رخ می‌دهد.

سندروم‌ها 

نارسایی رشد می‌تواند یکی از نشانه‌های سندروم‌های ژنتیکی مانند سندروم ترنر و سندروم داون باشد. همچنین می‌تواند بخشی از نشانه‌های سندروم نونان، سندروم راسل سیلور و سندروم پرادر ویلی باشد.

غدد درون ریز (هورمونی) 

اختلالات غدد درون ریز شامل کمبود هورمون تیروئید (کم کاری تیروئید),، کمبود هورمون رشد یا سایر اختلالات هورمونی می‌باشد. هورمون تیروئید برای رشد طبیعی لازم است. در کودکان مبتلا به کم کاری تیروئید، رشد بسیار کند است. کودکان دچار کمبود هورمون رشد نسبت‌های بدنی طبیعی دارند اما ممکن است کم سن و سال‌تر از سن طبیعی خود به نظر برسند.

علل دیگر

نارسایی رشد ممکن است مربوط به تاخیر در رشد درون رحمی باشد؛ شرایطی که در آن جنین به طور کلی کمتر از ۲.۵ کیلوگرم وزن می‌گیرد یا در صورت نارس به دنیا آمدن نسبت به سن حاملگی، کوچک است. اختلالات استخوانی و غضروفی که کندرو دیستروفی نامیده می‌شود نیز می‌تواند دلیل نارسایی رشد باشد. آکندروپلازی، یکی از شایعترین وضعیت‌هایی که باعث نارسایی رشد و کوتاهی قد می‌شود، نوعی اختلال ژنتیکی استخوان و غضروف است. مبتلایان به آکندروپلازی دارای تنه به اندازه طبیعی، دست‌ها و پاهای کوتاه و یک سر بزرگ با یک پیشانی برجسته هستند. بزرگسالان دارای این شرایط به طور متوسط ۱۲۰ سانتی متر قد دارند. کندرو دیستروفی‌های دیگری نیز وجود دارد؛ مانند هیپوکندروپلازی که مشابه آکندروپلازی یا است اما به شدت آن نیست.

علائم نارسایی رشد در کودکان چیست؟


علائم نارسایی رشد ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • عدم افزایش قد و وزن و دور سر کودک طبق استاندارد نمودارهای رشد
  • پیشرفت کند مهارت‌های بدنی مانند غلتیدن، نشستن، ایستادن یا راه رفتن.
  • تاخیر در کسب مهارت‌های اجتماعی و ذهنی
  • به تاخیر افتادن رشد خصوصیات جنسی ثانویه (به عنوان مثال موهای صورت در مردان و سینه‌های زنان) در نوجوانی.

اگر نگران رشد فرزند خود هستید، به یک پزشک مراجعه کنید.

تشخیص


پزشک وزن و قد کودک شما را اندازه گیری می‌کند. همچنین ممکن است درباره وزن و قد تولد کودک سوال بپرسد. پزشک ممکن است از قد والدین برای محاسبه قد احتمالی کودک در سنین بزرگسالی استفاده کند. همچنین ممکن است پزشک بخواهد از زمان بلوغ در والدین اطلاع داشته باشد. همچنین ممکن است برای تعیین نسبت بدن کودک، دست‌ها، پاها و تنه را اندازه‌گیری کند.

ممکن است پزشک برای بررسی هورمون‌ها و رد احتمال وجود سندروم‌های خاص مرتبط با نارسایی رشد، آزمایش‌های خون انجام دهد. آزمایش‌های خونی که ممکن است انجام شوند عبارتند از:

  • آزمایش ترشح هورمون‌های تیروکسین و هورمون‌های تیروئید
  • سطوح سرم الکترولیت
  • شمارش کامل خون و میزان رسوبات
  • آزمایش فاکتور رشد شبه انسولین ۱ و فاکتور رشد شبه انسولین – آزمایش‌های پروتئین اتصال دهنده ۳
  • تست تحریک هورمون رشد

ممکن است در کودکان مبتلا به کمبود هورمون رشد، آزمایش MRI سر برای رد وجود تومورهای مغزی انجام شود.

ممکن است از مچ دست چپ عکسبرداری اشعه ایکس انجام شود تا با نمودارهای استاندارد مقایسه گردد. این تصویر همچنین می‌تواند برای تعیین سن استخوانی کودک و پتانسیل رشد استفاده شود.

درمان توقف رشد کودک


درمان توقف رشد کودک

درمان با توجه به علت نارسایی رشد هدایت می‌شود. درمان جایگزینی هورمون ممکن است در کودکان مبتلا به تیروئید کم کار یا کمبود هورمون تیروئید ضرورت داشته باشد.

هورمون رشد (سوماتروپین) برای جایگزینی عدم وجود هورمون رشد در بدن و همچنین به عنوان یک عامل تقویت کننده رشد، در شرایط خاص استفاده می‌شود. هورمون رشد که با عنوان سوماتروپین نیز شناخته می‌شود (نوتروپیل، ژنوتروپین، هماتروپ، نوردیتروپین، سایزن، Tev-تروپین، امنیتروپ) برای درمان کمبود هورمون رشد استفاده می‌شود. معمولاً با استفاده از آن، افزایش قابل توجهی در سرعت رشد اتفاق می‌افتد. با این درمان کودکانی که نقصان هورمون رشد دارند به طور متوسط سالانه ۴ اینچ (۱۰ تا ۱۱ سانتی متر) و کودکانی که دچار سایر اختلالات هستند به طور متوسط سالانه ۷ تا ۹ سانتیمتر افزایش رشد خواهند داشت. این دارو به طور معمول به صورت تزریق روزانه زیر بافت چربی پوست دریافت می‌شود. اگر چه مطالعات بالینی در حال انجام است که برحسب آن، با بررسی مقادیر هورمون رشد، این دارو باید فقط یک بار در هفته تزریق شود.

FDA همچنین استفاده از هورمون رشد برای آنچه که قد کوتاهی ایدیوپاتیک ‏ISS نامیده می‌شود را تایید کرده است. کودکان مبتلا به ISS بسیار کوتاه هستند (قد کمتر یا برابر با صدک ۱.۲) اما اگرچه دچار کمبود هورمون رشد نمی‌باشند، ولی رشد خود را با داشتن قدی در محدوده طبیعی به پایان نمی‌رسانند (یعنی تبدیل به زنان بزرگسالی با قد کمتر از ۱۲۵ سانتی متر و مردان بزرگسالی با قد کمتر از ۱۶۱ سانتی متر می‌شوند) و علت مشخصی برای کوتاهی قد آنها شناسایی نمی‌شود.

فاکتور رشد شبه انسولین توسط FDA برای درمان سندروم عدم حساسیت شدید به هورمون رشد تایید شده است. این سندروم معمولاً در اثر ناهنجاری در گیرنده‌های هورمون رشد ایجاد می‌شود و بسیار نادر است. (احتمالاً بیشتر از ۵۰۰ نفر افراد دچار این بیماری در جهان وجود ندارند) این دارو با نام اینکرلکس به بازار عرضه می‌شود و یک یا دو بار در روز تزریق می‌گردد. در حال حاضر پژوهشگران به مطالعه اینکه آیا ممکن است این دارو در شرایط دیگری که هورمون رشد بی اثر است مفید باشد یا خیر علاقه مند شده‌اند.

برای کودکان دچار سندروم ترنر ، ممکن است آندروژن ها تجویز شوند. اکساندرولون استات (Oxandrin) یکی از مشتقات تستوسترون مصنوعی است که برای تقویت اثر افزایش رشد هورمون‌های رشد استفاده می‌شود.

پیگیری


ممکن است پزشک یا متخصص مراقبت‌های بهداشتی بخواهد کودک را هر سه ماه یکبار ارزیابی کند و علل نارسایی رشد را تحت بررسی قرار دهد. این پیگیری به پزشک اجازه می‌دهد تا به طور مکرر اندازه‌گیری‌های مربوط به رشد را انجام دهد که می‌تواند برای تخمین میزان رشد کودک مورد استفاده قرار گیرد.

برای ارزیابی دقیق‌تر دلایل احتمالی نارسایی رشد، ممکن است پزشک کودک را به یک متخصص غدد کودکان (پزشک متخصص در زمینه مطالعات هورمونی) ارجاع دهد.

چگونه می‌توان از نارسایی رشد در کودکان پیشگیری کرد؟


چک آپ‌های روتین سلامت کودک و بررسی دوره‌ای در سنین مدرسه و بزرگسالی، بهترین وسیله پیشگیری می‌باشد.

 الزامات پیش آگاهی در نارسایی رشد کودکان چیست؟


مداخله درمانی زودرس اهمیت بسیاری دارد. قبل از اتمام فرآیند رشد کودک، باید درمان را آغاز کرد.

در کودکانی که کم کاری تیروئید و کمبود هورمون رشد دارند، درمان جایگزینی هورمون معمولاً منجر به رشد سریع می‌گردد که به دنبال آن، رشد طبیعی تا زمان کامل شدن رشد ادامه پیدا می‌کند.



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

Print Friendly, PDF & Email
درمان کمبود هورمون رشد در کودکان با تزریق هورمون به بچه-min

درمان کمبود هورمون رشد در کودکان با تزریق هورمون به بچه

کمبود هورمون رشد  وقتی است که غده هیپوفیز (غده کوچکی در مغز که سایر غدد بدن را کنترل می‌کند) هورمون رشد کافی تولید نمی‌کند. این امر باعث می‌شود کودک شما رشد کند تری داشته باشد.

شایع‌ترین درمان کمبود هورمون رشد در کودکان و بزرگ‌سالان ، هورمون درمانی یا همان تزریق هورمون رشد به بدن است.

هورمون رشد – که به عنوان هورمون سوماتوتروپین نیز شناخته می‌شود – می‌تواند توسط بیمار یا یک عضو از خانواده او تزریق شود (در صورتی که کودک دارای نقص در تولید و ترشح هورمون رشد باشد). این هورمون که به طور معمول در غده هیپوفیز تولید می‌شود ، رشد و تولید مثل سلول را در بدن تحریک می‌کند.

رشد “عادی” را چگونه تعریف می‌کنید؟


نرخ رشد از یک کودک به کودک دیگر متفاوت است. اما با اندازه‌گیری قد ، متوسط رشد “طبیعی” اغلب به شرح زیر است:

  • ۰-۱۲ ماه: حدود ۱۰ اینچ در سال
  • ۱-۲ سال: حدود ۵ اینچ در سال
  • ۲-۳ سال: حدود ۳ اینچ در سال
  • ۳ سال تا بلوغ: حدود ۲ تا ۲ و نیم اینچ در سال

اگر رشد فرزند شما کمتر از ۳۰ درصد میزان ذکر شده باشد ، می‌تواند یک بیانگر یک وضعیت قرمز و خطرناک از نظر تولید و ترشح هورمون رشد باشد.

علائم کمبود هورمون رشد چیست؟


شایع‌ترین علائم کمبود هورمون رشد در دوران کودکی قد کوتاه (قد کوتاه‌تر از حد معمول) و کاهش رشد (کندتر از حد معمول) است. کودکانی که کمبود هورمون رشد دارند همچنین ممکن است علائم زیر را داشته باشند:

  • افزایش چربی بدن و شکم
  • کاهش میزان عضلات در بدن
  • صدای بلند
  • تاخیر در سن استخوانی (از طریق یک آزمایش با اشعه ایکس به نام سن استخوان یافت می‌شود)
  • قند خون کم (معمولاً در نوزادان و کودکان بسیار خردسال)

چه عواملی باعث کمبود هورمون رشد می‌شوند؟


پزشکان غالباً نمی‌دانند چه عواملی باعث کمبود هورمون رشد می‌شود و این عامل برای هر کودک متفاوت است. برخی از دلایل عمده کمبود هورمون رشد عبارت‌اند از:

  • هنگامی که غده هیپوفیز قبل از به دنیا آمدن فرزند شما درست رشد نمی‌کند
  • یک توده یا تومور که عملکرد غده هیپوفیز را مختل می‌کند
  • پرتودرمانی برای درمان تومور مغز یا نوع دیگری از سرطان در مغز
  • التهاب (sdoctorslling) غده هیپوفیز
  • بیماری‌های ژنتیکی که عملکرد یا رشد غده هیپوفیز را مختل می‌کنند

پزشکان چگونه کمبود هورمون رشد را آزمایش می‌کنند؟


پزشکان چگونه کمبود هورمون رشد را آزمایش می_کنند؟

پزشکان از جهات مختلف کمبود هورمون رشد را آزمایش می‌کنند. این موارد شامل رادیوگرافی از استخوان ، آزمایش خون ، آزمایش تحریک هورمون رشد و MRI مغز است. پزشکان کودکان را از نظر کمبود هورمون رشد تنها در صورت عدم رشد صحیح آزمایش می‌کنند و پزشکان تنها در صورتی به این بیماری شک می‌کنند که علت‌های دیگر رشد کند آن‌ها را رد کرده باشند.

سن استخوان

سن استخوانی اشعه ایکس از دست چپ و مچ دست گرفته می‌شود که میزان بلوغ و رشد استخوان‌های فرزند شما را اندازه گیری می‌کند. کودکان مبتلا به کمبود هورمون رشد غالباً نسبت به سنشان استخوان‌های نابالغی دارند که این امر می‌تواند تا خیری در سن استخوان باشد. به عنوان مثال ، فرزند شما ممکن است ۱۲ سال سن داشته باشد ، اما ممکن است استخوان‌های او سطح بلوغ مورد انتظار برای کودکان ۹ ساله را داشته باشد – این امر می‌تواند به عنوان تاخیری در سن استخوان گفته شود.

آزمایش خون

برای آزمایش خون ، پزشکان میزان ۲ پروتئین موجود در خون فرزند شما را آزمایش می‌کنند. به این ۲ پروتئین IGF-1 * و IGFBP-3 ** گفته می‌شود. بدن شما وقتی پروتئین هورمون رشد را آزاد می‌کند ، این پروتئین‌ها را ایجاد می‌کند. هنگامی که سطح هورمون رشد فرزند شما پایین است ، ممکن است سطح این پروتئین‌ها نیز پایین باشد.

تست تحریک هورمون رشد

برای این آزمایش ، پزشکان از طریق داخل وریدی (یک لوله کوچک که به داخل رگ می رود) به فرزند شما دارو می‌دهند. این دارو به پزشک اجازه می‌دهد میزان هورمون رشد فرزند شما را در مطب پزشک هر ۱۵-۳۰ دقیقه به مدت ۲-۴ ساعت بررسی کند. پزشکان این آزمایش را تنها هنگامی انجام می‌دهند که فکر می‌کنند احتمال ابتلا فرزند شما به کمبود هورمون رشد وجود دارد.

MRI مغز

MRI مغز یک پرتونگاری ویژه با اشعه ایکس است که به پزشک می‌گوید آیا غده هیپوفیز فرزند شما به طور عادی در حال رشد است یا خیر. همچنین به پزشکان می‌گوید که آیا درمان فرزند شما با داروهای هورمون رشد بی‌خطر است یا خیر.

تست تحریک هورمون رشد

برای آزمایش تحریک هورمون رشد ، پزشکان یک لوله داخل وریدی را (یک لوله پلاستیکی کوچک که خون گیری و دادن داروهای خاص را آسان تر می‌کند) معمولاً از طریق بازوی او، وارد رگ کودک شما می‌کنند. پزشکان برای اندازه گیری میزان هورمون رشد در خون کودک ، نمونه کوچکی از خون را برداشت می‌کنند. سپس پزشکان از طریق این لوله داخل رگی، به فرزند شما دارو می‌دهند که باعث افزایش سطح هورمون رشد وی می‌شود. بعد از این که پزشکان این دارو را تجویز کردند ، میزان هورمون رشد فرزند شما را هر ۱۵ تا ۳۰ دقیقه به مدت ۲-۴ ساعت بررسی می‌کنند. پزشکان متوجه می‌شوند که کودک شما اگر هورمون رشد اوج خود یا بالاترین سطح هورمون رشد را داشته باشد ، دچار کمبود هورمون رشد است یا خیر، و این مقدار پایین تر از حد خاصی است یا خیر.

آزمایش تحریک هورمون رشد ۲-۵ ساعت بتدوکارستن طول می‌کشد. برای پزشکان مهم است که سطح هورمون رشد فرزند شما را هر ۱۵-۳۰ دقیقه بررسی کنند زیرا سطح هورمون رشد در طول روز تغییر می‌کند. پزشکان تنها این آزمایش را زمانی انجام می‌دهند که فکر کنند احتمال ابتلا فرزند شما به کمبود هورمون رشد وجود دارد.

پزشکان چگونه کمبود هورمون رشد را درمان می‌کنند؟


پزشکان چگونه کمبود هورمون رشد را درمان می_کنند؟-min

پزشکان کمبود هورمون رشد را با دارویی بنام هورمون رشد درمان می‌کنند. داروی هورمون رشد دقیقاً مانند هورمون رشدی که بدن شما به طور طبیعی ایجاد می‌کند ، عمل می‌کند. شما معمولاً از طریق تزریق (تک دوزی) در خانه هورمون رشد فرزند خود را به او می‌دهید. سوزنی که برای تزریق استفاده می‌شود، بسیار کوچک است. بسیاری از کودکان می‌گویند که بعد از چند بار تزریق نسبت به تزریق این دارو عادت می‌کنند.

  • هنگامی که پزشک به فرزند شما استفاده از هورمون درمانی تجویز کرد ، به طور معمول به یک دوز روزانه هورمون رشد احتیاج دارد. با این حال ، بسته به شدت بیماری فرزند شما ، او ممکن است بیشتر از یک تزریق در روز هورمون رشد نیز احتیاج داشته باشد.
  • معمولاً لازم است هر ۴ تا ۸ هفته در طول درمان همراه با کودک خود به پزشک مراجعه کنید تا پزشک بتواند وضعیت فرزند شما را تحت نظر داشته باشد. او پیشرفت فرزند شما را آزمایش می‌کند و یک آزمایش خون انجام می‌دهد تا به تشخیص نیاز به هورمون رشد بیشتر، کمک کند. پزشک همچنین سطح کلسترول بیمار ، سطح گلوکز خون و تراکم استخوان کودک در حال تزریق هورمون رشد را به طور دوره‌ای کنترل می‌کند تا اطمینان حاصل کند که آن‌ها در سطح سالمی هستند. مصرف هورمون رشد می‌تواند بر نحوه پاسخ بدن به انسولین ، که سطح قند خون را کنترل می‌کند ، تأثیر بگذارد. کمبود هورمون رشد درمان نشده می‌تواند منجر به کلسترول بالا و پوکی استخوان شود.

همچنین برای کودکان ملاحظات ویژه‌ای وجود دارد. کودکانی که تزریق هورمون رشد را انجام می‌دهند به طور معمول در طول سال اول درمان ۴ یا بیشتر از ۴ اینچ رشد می‌کنند و طی ۲ سال آینده می‌توانند ۳ یا بیشتر از ۳ اینچ رشد کنند. با این حال ، پس از آن ، سرعت رشد به آرامی شروع به کاهش می‌کند.

چه مدت کودک من مجبور است هورمون رشد را دریافت کند؟


تا زمانی که او رشد کودک شما متوقف نشده، باید به کودک خود هورمون رشد بدهید. در حالی که فرزند شما هورمون رشد را مصرف می‌کند ، او به آزمایشگاه نیاز دارد و پزشک هر ۳-۶ ماه برای کودک شما آزمایش می‌نویسد. این امر برای اطمینان از اینکه فرزند شما از دوز مناسب دارویی استفاده کرده و مطمئن شدن از این که‌ این داروها عوارض جانبی ندارند، انجام می‌شود.

بسیاری از کودکانی که کمبود هورمون رشد دارند پس از نوجوانی دیگر نیازی به تزریق هورمون ندارند. هنگامی که رشد فرزند شما متوقف شده است ، او به احتمال زیاد حداقل یک ماه پس از این دوره دیگر نیازی به تزریق هورمون رشد ندارد. سپس ، پزشکان او را از نظر کمبود هورمون رشد دوباره آزمایش می‌کنند. اگر آزمایش‌ها نشان دهند که او هنوز هم کمبود هورمون رشد دارد ، ممکن است کودک شما پس از نوجوانی دوباره مصرف دوز کمتری از دارو را دوباره شروع کند.

عوارض جانبی درمان با هورمون رشد چیست؟


به طور کلی ، کودکان کمی وجود دارند که عوارض جانبی هورمون رشد را تجربه می‌کنند. عوارض جانبی که شرح داده شده شامل سردردهای شدید ، مشکلات لگنی و مشکلات مربوط به محل تزریق است. برای جلوگیری از ایجاد زخم ، باید تزریقات را در محل‌های مختلف انجام دهید. با این حال ، عوارض جانبی به طور کلی نادر است. لطفاً لیست کامل عوارض جانبی درج شده در داخل بسته هورمون تزریقی را مطالعه کنید. پس از شروع  دوره درمان با هورمون رشد فرزندتان ، باید سریعاً با پزشک خود تماس بگیرید تا او را در صورت داشتن عوارض زیر مطلع سازید:

  • سردردهای شدید با یا بدون استفراغ
  • به صورت لنگ راه رفتن
  • درد زانو یا لگن
  • راش یا جای زخم

در صورت وجود تورم یا قرمزی در محل تزریق با پزشک خود تماس بگیرید. او میزان هورمون رشد فرزند شما را تنظیم می‌کند. پس از تنظیم پزشک ، میزان مصرف هورمون توسط فرزند شما ، علائم به خودی خود از بین می رود.برخی از افراد هستند که نباید تزریق هورمون رشد را انجام دهند ، مانند افرادی که دارای تومور یا سرطان هستند. افرادی که به طور جدی بیمار هستند ، و از صدمات متعددی برخوردار هستند یا افرادی که مشکلات شدید تنفسی دارند نیز نباید تزریق هورمون رشد را انجام دهند.

دوز هورمون رشد چگونه تعیین می‌شود؟


پزشک متخصص غدد اطفال ، دوز اولیه را بر اساس وزن و شرایطی که کودک تحت درمان قرار می‌گیرد، محاسبه می‌کند. در ویزیت های بعدی ، پزشک میزان تأثیر و مرحله بلوغ و گاه براساس نتایج آزمایش خونی IGF-1 دوز دارو را تغییر می‌دهد. طول مدت درمان هورمون رشد بستگی به این دارد که قد کودک چگونه به تزریق هورمون رشد واکنش نشان می‌دهد و بلوغ و رشد کودک تا چه میزان تحت تأثیر دارو قرار دارد.

پیش آگهی کمبود هورمون رشد چیست؟


تزریق هورمون رشد معمولاً منجر به افزایش قد برای افراد کمبود هورمون رشد می‌شود ، تا زمانی که صفحات رشد به هم نپیوندند. دلیل کمبود هورمون رشد را باید درک کرد و مهم است که در هنگام بزرگ‌سالی ، کمبود هورمون رشد را بررسی کنید ، زیرا برخی از کودکان وقتی بزرگ می‌شوند دیگر همانند دوران کودکی میزان کمبود هورمون رشد خود را آزمایش نمی‌کنند.

سایر درمان‌های کمبود هورمون رشد


علاوه بر هورمون درمانی ، ممکن است به درمان‌های دیگری نیز برای درمان کمبود هورمون رشد احتیاج داشته باشید. به عنوان مثال ، کوتاه بودن قد می‌تواند بر عزت نفس کودک تأثیر بگذارد: همکلاسی‌ها می‌توانند کودک را تا حدی اذیت یا مسخره کنند. به همین دلیل است که درمان روانی و عاطفی اغلب بخش مهمی از روند درمان این مشکل است. یک مشاور یا روانشناس بهداشت روان می‌تواند از طریق صحبت کردن و آموزش نحوه مقابله با این مشکلات، نحوه مقابله با کمبود هورمون رشد را به شما یاد دهد.خواب کافی ، خوردن یک رژیم غذایی متعادل و ورزش منظم همچنین بخش‌های مهمی از یک برنامه کلی درمان کمبود هورمون رشد هستند. پزشک شما می‌تواند نحوه ترکیب تزریق هورمون رشد را در یک سبک زندگی سالم به شما یاد دهد.



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

Print Friendly, PDF & Email
انواع اختلال رشد در کودکان و روش¬های کنترل و مدیریت آن

انواع اختلال رشد در کودکان و روش‌های کنترل و مدیریت آن

اخیراً، به نظر می‌رسد که کودک شما به معنای واقعی کلمه کوتاه‌تر از همکلاسی‌هایش است. بقیه بچه‌های کلاس بلندتر شده‌اند و در حال رسیدن به دوره نوجوانی هستند، اما به نظر می‌رسد رشد فرزند شما از آن‌ها عقب مانده است. همکلاسی‌ها اکنون نسبت به فرزند شما قدبلندتر هستند.

آیا مشکلی وجود ندارد؟ شاید بله، شاید هم نه. بعضی از بچه‌ها فقط کندتر از بقیه بچه‌ها رشد می‌کنند، دقیقا مانند والدینشان. اما برخی دیگر ممکن است یک اختلال رشد واقعی داشته باشند. اختلال رشد به هر نوع مشکلی گفته می‌شود که مانع از برآورده شدن انتظارات واقع‌بینانه از کودکان، از عدم رسیدن به قد و وزن استاندارد در کودکان خردسال گرفته تا قد کوتاه یا تاخیر در رشد جنسی نوجوانان، می‌شود.

رشد “نرمال” چگونه تعریف می‌شود؟ 


رشد نرمال چگونه تعریف می‌شود

رشد نرمال قد کودکان به صورت زیر توصیف می‌شود:

  • ۰ تا ۱۲ ماه – حدود ۱۰ اینچ. رشد در طی این مرحله در درجه اول تابعی از تغذیه است.
  • ۱ تا ۲ سال – حدود ۵ اینچ. از سن ۱ سالگی عوامل هورمونی نقش مهمی در رشد فرزند شما دارند.
  • ۲ تا ۳ سال – حدود ۳ ۱/۲ اینچ در سال
  • ۳ سال تا بلوغ – حدود ۲ اینچ در سال. اختلاف کمتری در رشد مشاهده شده در دختران و پسران تا دوران بلوغ وجود دارد که منجر به اختلاف متوسط قد بین ۴ تا ۵ اینچ بین دو جنس می‌شود.

تغییرات الگوهای رشد نرمال 


چند تفاوت که در الگوهای رشد کودکان عادی مشاهده می‌شود شامل این شرایط عادی است که اختلالات رشد محسوب نمی‌شود:

تأخیر در رشد سرشتی 

این مورد شرایط کودکانی را توصیف می‌کند که نسبت به سن خود کوچک هستند اما با سرعت عادی در حال رشد هستند. آن‌ها معمولاً “سن استخوانی” خود را به تاخیر می‌اندازند، به این معنی که بلوغ اسکلتی آن‌ها نسبت به سن آن‌ها دیرتر شروع می‌شود. (سن استخوانی با گرفتن اشعه X از دست و مچ و مقایسه آن با یافته‌های استاندارد اشعه ایکس که در بچه‌ها در همان سن مشاهده شده است، اندازه گیری می‌شود.)

این کودکان هیچ علامت یا علائمی از بیماری‌هایی که بر رشد تأثیر می‌گذارد، ندارند. آن‌ها با تأخیر در شروع رشد جنسی و جهش رشدی بلوغ خود، دیرتر از همسالان خود به بلوغ می‌رسند. اما از آنجا که این کودکان تا سن بیشتری رشد می‌کنند، در نهایت در بزرگسالی به قد هم سن و سالان خود می‌رسند. در این کودکان یک یا هر دو والدین یا سایر نزدیکان غالباً الگوی رشد مشابه “دیر شکوفا” را داشته‌ند.

قد کوتاه خانوادگی (یا ژنتیکی)

این شرایطی است که در آن والدین کوتاه‌تر فرزندان کوتاهتری نیز دارند. این اصطلاح برای کودکان کوتاه قدی اعمال می‌شود که هیچ گونه علائمی از بیماری‌هایی که بر رشد قد تأثیر می‌گذارد وجود ندارد. کودکانی که قد کوتاه خود را از خانواده خود به ارث برده‌اند جهش رشدی بلوغ دارند و در سنین عادی وارد بلوغ می‌شوند، اما معمولاً در نهایت به قد والدین خود می‌رسند.

هم در تأخیر در رشد قد سرشتی و هم در کوتاهی قد خانوادگی، کودکان و خانواده‌ها باید اطمینان داشته باشند که کودک به بیماری یا مشکل پزشکی خاصی مبتلا نیست که تهدیدی برای سلامتی او باشد یا نیاز به درمان داشته باشد.

با این حال، از آنجا که ممکن است این کودکان کوتاه قد باشند یا ممکن است همزمان با هم‌کلاسی‌های خود وارد دوره بلوغ نشوند، بعضی از آن‌ها ممکن است برای مقابله با تمسخر و اذیت‌های هم‌کلاسی‌هایشان و همچنین برای اطمینان از اینکه در نهایت به رشد جنسی کامل می‌رسند، به کمک بیشتری نیاز داشته باشند. در بعضی از کودکانی که قد خیلی کوتاهی دارند یا خیلی دیر وارد دوره بلوغ می‌شوند، ممکن است درمان هورمونی مفید باشد.

انواع اختلالات رشد 


بیماری کلیه، قلب، دستگاه گوارش، ریه، استخوان یا سایر سیستم‌های بدن ممکن است بر رشد تأثیر بگذارد. علائم دیگر یا علائم جسمی در کودکان مبتلا به این بیماری‌ها معمولاً سرنخ‌هایی در مورد این بیماری بدست می‌دهند که باعث تاخیر رشد می‌شوند. با این حال، رشد ضعیف می‌تواند اولین علامت مشکل در برخی از کودکان باشد.

اختلالات رشد عبارتند از:

عدم رشد کافی

عدم رشد کافی

این مورد به خودی خود یک اختلال رشد خاص محسوب نمی‌شود، اما می‌تواند نشانه یک بیماری زمینه‌ای باشد که باعث ایجاد مشکلات رشد می‌شود. اگرچه برای برخی از نوزادان طبیعی است که در روزهای اول کمی وزن از دست بدهند، اما عدم رشد مشکلی است که در آن برخی از نوزادان رشد بسیار کندتری نسبت به آنچه انتظار می‌رود داشته باشند. این مشکل معمولاً در اثر موارد مغذی ناکافی یا مشکل در غذا خوردن کودک ایجاد می‌شود و بیشتر در کودکان کمتر از ۳ سال دیده می‌شود .همچنین ممکن است نشانه مشکل دیگری مانند عفونت، مشکل گوارشی یا بی‌توجهی کودک یا سوء استفاده از او باشد.

بیماری‌های غدد درون ریز 

بیماری‌های غدد درون ریز (بیماری‌های هورمون‌ها، پیام‌رسان‌های شیمیایی بدن) شامل کمبود یا اضافی بودن هورمون‌ها است و می‌تواند مسئول اختلال رشد در دوران کودکی و بزرگسالی باشد. کمبود هورمون رشد نوعی اختلال است که غده هیپوفیز را درگیر می‌کند (غده کوچک در پایه مغز که چندین هورمون از جمله هورمون رشد را ترشح می‌کند). غده هیپوفیز آسیب‌دیده یا معیوب ممکن است هورمون کافی برای رشد طبیعی کودک تولید نکند. کم‌کاری تیروئید مشکلی است که غده تیروئید نمی‌تواند به اندازه کافی هورمون تیروئید را که این برای رشد طبیعی استخوان ضروری است ترشح کند.

سندرم ترنر

سندرم ترنر

سندرم ترنر، یکی از شایع‌ترین اختلالات رشد ژنتیکی در دختران رخ می‎دهد و یک سندرم است که در آن یک کروموزوم X وجود ندارد یا ناقص است. علاوه بر قد کوتاه، دختران مبتلا به سندرم ترنر معمولاً دچار رشد جنسی عادی نمی‌شوند زیرا تخمدان‌های آن‌ها (ارگان‌های جنسی که تولید تخمک و هورمون‌های زنانه را بر عهده دارند) از بلوغ و عملکرد طبیعی خود ناکام هستند.

چه عواملی باعث ایجاد اختلال رشد می‌شود؟


اختلال رشد می‌تواند در اثر عوامل مختلفی از جمله ژنتیک، اختلالات هورمونی، بیماری‌های سیستمیک و جذب ضعیف مواد غذایی ایجاد شود. علل اختلال رشد معمولاً در دسته‌های زیر قرار می‌گیرند:

  • قد کوتاه خانوادگی، تمایل به پیروی از قد کوتاه ارثی خانواده (کوتاهی).
  • تأخیر در رشد سرشتی که به عنوان بلوغ دیررس نیز شناخته می‌شود. کودکی با این مشکل دیرتر از حد متوسط ​​وارد دوران بلوغ می‌شود اما با سرعت عادی در حال رشد است. بیشتر این کودکان در نهایت به اندازه قد والدین خود رشد می‌کنند.
  • بیماری‌هایی که بر کل بدن تأثیر می‌گذارد که به آن بیماری‌های سیستمیک یا مزمن نیز گفته می‌شود، یا بیماری‌هایی که بر دستگاه گوارش، کلیه‌ها، قلب یا ریه‌ها تأثیر می‌گذارد.
  • سوء تغذیه. سوء تغذیه مداوم مانع از رشد قد کودک می‌شود. به طور کلی یک رژیم غذایی متعادل مانع یا تصحیح این اختلال می‌شود. سوء تغذیه شایع‌ترین علت عدم رشد در سراسر جهان است.
  • استرس شدید
  • سندرم‌ها (اختلالات ژنتیکی). مشکلات رشد ممکن است یکی از علائم سندرم‌هایی مانند سندرم کوشینگ، سندرم ترنر، سندرم داون، سندرم نونان، سندرم راسل سیلور و سندرم پرادر ویلی باشد.
  • مشکلات مادرزادی (در بدو تولد) در بافت‌هایی که رشد رخ می‌دهد وجود دارد.
  • محدودیت رشد داخل رحمی (IUGR). این وضعیت ناشی از رشد کند جنین در رحم است. کودک متناسب با قد کوتاه خود از نظر وزن و طول نسبت به حالت طبیعی کوچکتر به دنیا می‌آید.
  • ناهنجاری‌های کروموزومی. داشتن کروموزوم بیش از حد زیاد یا کم می‌تواند منجر به مشکلات سلامتی از جمله مشکلات رشد شود.
  • ناهنجاری‌های اسکلتی. بیش از ۵۰ بیماری استخوانی وجود دارد که بر قد و رشد تأثیر می‌گذارد که بسیاری از آن‌ها ژنتیکی هستند. شایع‌ترین آن‌ها آکندروپلازی، نوعی کوتوله‌گی که در آن دست‌ها و پاهای کودک نسبت به طول بدن کوتاه است. در این اختلال سر اغلب بزرگ است و تنه اندازه‌ای طبیعی دارد.
  • بلوغ زودرس. این اختلال رشد با شروع زودرس بلوغ در بزرگسالی مشخص می‌شود که در ابتدا کودک نسبت به سن خود قد بلندی دارد اما به دلیل بلوغ سریع استخوان، رشد در سنین پایین متوقف می‌شود و ممکن است کودک از دوران بزرگسالی کوتاه باشد.
  • مشکلات ژنتیکی. چند بیماری ژنتیکی وجود دارد که منجر به قد بلند می‌شود. اختلالی که در آن سایر مشکلات سلامتی نیز وجود دارد.
  • ایدیوپاتیک. چندین اختلال رشد وجود دارد که ایدیوپاتیک است، به این معنی که هیچ دلیل شناخته شده‌ای برای اختلال رشد فرد وجود ندارد.

تشخیص اختلال رشد 


تشخیص اختلال رشد

آزمایشاتی که ممکن است پزشک برای تشخیص اختلال رشد توصیه کند به نتایج موجود در هر مرحله از ارزیابی بستگی دارد. کوتاهی قد در کودکی که سالم و در حال رشد با سرعت عادی باشد ممکن است فقط در کودکان مشاهده شود، اما کسی که رشد او متوقف شده یا آهسته‌تر از حد انتظار رشد کرده است، اغلب نیاز به آزمایش‌های بیشتری دارد.

پزشک یا متخصص غدد شما به دنبال علائم بسیاری از دلایل احتمالی قد کوتاه و اختلال رشد شما است. آزمایش خون ممکن است برای جستجوی ناهنجاری‌های هورمونی و کروموزومی انجام شود و سایر بیماری‌های مرتبط با اختلال رشد را رد کند. ممکن است اشعه X برای تعیین سن استخوانی انجام شود و اسکن‌های خاص (مانند MRI) می‌توانند غده هیپوفیز را از نظر ناهنجاری بررسی کنند.

برای اندازه‌گیری توانایی غده هیپوفیز در تولید هورمون رشد، پزشک (معمولاً متخصص غدد درون‌ریز کودکان) ممکن است آزمایش تحریک هورمون رشد را انجام دهد. این آزمایش شامل داروهایی است که باعث ترشح هورمون رشد غده هیپوفیز می‌شوند، سپس چندین نمونه خون کوچک به مرور زمان برای بررسی سطح هورمون رشد از کودک گرفته می‌شود.

درمان اختلال رشد 

اگرچه درمان یک اختلال رشد معمولاً فوری نیست، اما تشخیص زودرس و درمان می‌تواند به بعضی از کودکان کمک کند تا به هم‌سالان خود برسند و قد نهایی خود را افزایش دهند.

اگر یک مشکل پزشکی اساسی در کودک شناسایی شود، درمان آن مشکل ممکن است منجر به رشد بهتر او شود. به عنوان مثال اختلال رشد به دلیل کم‌کاری تیروئید معمولاً با قرص‌های هورمون تیروئید قابل درمان است.

تزریق هورمون رشد برای کودکانی با کمبود هورمون رشد، سندرم ترنر و نارسایی مزمن کلیه مواجه هستند ممکن است به آن‌ها کمک کند تا به قد طبیعی خود برسند. هورمون رشد به طور کلی ایمن و مؤثر تلقی می‌شود، اگرچه درمان کامل ممکن است سال‌ها طول بکشد و همه کودکان پاسخ خوبی به این درمان نخواهند داشت. همچنین این روش درمانی می‌تواند پرهزینه باشد، اگرچه بسیاری از برنامه‌های بیمه‌های درمانی آن را پوشش می‌دهند.

درمان هورمون رشد برای کودکان کوتاه قدی که کمبود هورمون رشد ندارند چه زمانی امتحان می‌شود؟ اداره غذا و دارو (FDA) در صورت پیش‌بینی رسیدن آن‌ها به قد نهایی بسیار کوتاه (زیر ۱۵۰ سانتی‌متر برای یک دختر ؛ زیر ۱۶۳ سانتی‌متر برای یک پسر) ، استفاده از آن را در چنین کودکانی تصویب کرده است.

کمک به فرزندتان 


شما می‌توانید با دادن روحیه مثبت و تأکید بر سایر خصوصیات او مانند هوش، شخصیت و استعداد، اعتماد به نفس فرزند خود را تقویت کنید. سعی کنید توجه او را از قد، به عنوان معیار پذیرش اجتماعی، دور کنید.

کودکانی که نسبت به قد خود بسیار آگاه هستند ممکن است برای کنار آمدن با این مشکل به کمک احتیاج داشته باشند. در بعضی موارد ممکن است ارزیابی و درمان توسط یک متخصص بهداشت روان لازم باشد.

اگر نگران وجود مشکل در فرزندتان هستید 


اگر نگران رشد فرزندتان هستید، با پزشک خود صحبت کنید. او ممکن است شما را به یک متخصص غدد اطفال ارجاع دهد که بتواند به تشخیص و درمان اختلالات رشد خاص احتمالی کودک شما کمک کند.

مراقبت از مشکلات اجتماعی و عاطفی که کودکان دارای اختلال رشد با آن روبرو هستند نیز مهم است. کوتاه‌ترین کودک کلاس بودن آسان نیست و هیچ وقت خوشایند نخواهد بود. کمک به کودک خود در ایجاد عزت نفس و تأکید بر نقاط قوت او، صرف نظر از رشد قد او، ممکن است دقیقاً همان چیزی باشد که پزشک دستور داده است.



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

Print Friendly, PDF & Email

کمبود هورمون رشد: علت‌ها، علائم و درمان

هورمون رشد انسانی، ماده‌ای است که رشد بدن شما را کنترل می‌کند. هورمون رشد به وسیله غده هیپوفیز که در قسمت قاعده مغز قرار گرفته است، ساخته می‌شود. این هورمون باعث بلند شدن قد کودکان (که تحت عنوان رشد خطی نیز شناخته می‌شود)، افزایش توده عضلانی و کاهش چربی بدن می‌شود.

همچنین هورمون رشد هم در کودکان و هم در بزرگسالان به کنترل متابولیسم بدن کمک می‌کند. متابولیسم فرایندی است که طی آن سلول‌های بدن غذا را به انرژی تبدیل می‌کنند و سایر موادی که بدن به آن‌ها نیاز دارد را می‌سازند.

اگر مقدار هورمون رشد در کودکان یا بزرگسالان، خیلی زیاد یا خیلی کم باشد، ممکن است مشکلاتی از نظر سلامتی برای آنان به وجود آید. کمبود هورمون رشد و برخی دیگر از مشکلات مرتبط با آن را می‌توان با استفاده از هورمون رشد مصنوعی (ساختگی) درمان کرد. همچنین گاهی اوقات هورمون رشد به صورت غیر قانونی و برای اهداف غیر پزشکی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

کمبود هورمون رشد چیست؟


کمبود هورمون رشد یک بیماری نادر است که طی آن بدن مقدار کافی از هورمون رشد تولید نمی‌کند. هورمون رشد توسط غده هیپوفیز که به صورت یک اندام کوچک در قاعده مغز قرار گرفته است، ساخته می‌شود.

در کودکان، هورمون رشد برای رشد طبیعی، استحکام عضلات و استخوان‌ها و توزیع مناسب چربی در بدن ضروری است. همچنین به کنترل میزان گلوکز (قند) و لیپید (چربی) در بدن نیز کمک می‌کند. در صورتی که مقدار هورمون رشد یک کودک کافی نباشد، احتمال دارد که این کودک رشد کندتر و قد بسیار کوتاه‌تری نسبت به سایر کودکان همسن و هم‌جنس خود داشته باشد.

برای والدین کودکان، دانستن این نکته اهمیت زیادی دارد که رشد کند و قد کوتاه‌تر از متوسط می‌تواند دلایل بسیار زیادی داشته باشد. گاهی اوقات، مثلاً بلافاصله قبل از شروع دوره بلوغ کودک، کند بودن رشد او کاملاً طبیعی و به صورت موقتی است. یک پزشک متخصص غدد درون ریز کودکان (یا متخصص هورمون‌های کودکان) یا پزشک مراقبت‌های اولیه می‌تواند به شما کمک کند تا علت واقعی کند بودن رشد کودک را شناسایی کنید.

چه عاملی باعث کمبود هورمون رشد می‌شود؟


برخی از کودکان از زمان تولد دچار عارضه کمبود هورمون رشد هستند. در برخی دیگر نیز این عارضه بعد از تولد و به خاطر آسیب دیدگی مغز، پیدایش تومور یا انجام پرتو درمانی در قسمت سر ایجاد می‌شود. در برخی از کودکان نیز ممکن است هیچ علتی برای این عارضه تشخیص داده نشود.

علت‌های کمبود هورمون رشد


در اغلب موارد ابتلا به بیماری کمبود هورمون رشد، هیچ عامل واحد و مشخصی را نمی‌توان برای آن شناسایی کرد. محققان معتقدند که کمبود هورمون رشد به ندرت توسط عوامل ژنتیکی تعیین می‌شود و به طور معمول، از والدین به کودکان منتقل نمی‌شود. اما دانشمندان بر این باورند که احتمال بروز کمبود هورمون رشد در کودکانی که به انواع خاصی از نواقص فیزیکی، مانند شکاف کام (لب شکری) مبتلا هستند، بیشتر است.

برای دانستن اینکه چه عاملی باعث بروز کمبود هورمون رشد می‌شود، لازم است ابتدا خود این بیماری را بهتر بشناسید. حال ببینیم هنگامی که شما به عارضه کمبود هورمون رشد مبتلا باشید، چه اتفاقی می‌افتد. هورمون رشد که سوماتوتروپین نیز  نامیده می‌شود، توسط غده هیپوفیز که در قسمت قاعده مغز شما قرار گرفته است، ساخته می‌شود. این هورمون رشد بدن شما را تحریک می‌کند و بافت‌ها، ماهیچه‌ها و استخوان‌های بدن را سالم نگه می‌دارد. اما هنگامی که غده هیپوفیز شما مقدار کافی از هورمون رشد را تولید نمی‌کند، فرایند رشد بدن کند خواهد شد.

کافی نبودن مقدار هورمون رشدی که توسط غده هیپوفیز تولید می‌شود، باعث بروز بیماری کمبود هورمون رشد خواهد شد. ممکن است این بیماری از هنگام تولد در شما وجود داشته باشد که  در این صورت آن را کمبود مادرزادی هورمون رشد می‌نامند. اما ممکن است کمبود هورمون رشد در دوران کودکی یا بزرگسالی به وجود بیاید که در این صورت آن را کمبود اکتسابی هورمون رشد می‌نامند. این عارضه می‌تواند باعث کوتاه ماندن بیش از حد قد کودکان و یا تراکم بسیار پایین استخوان و ضعف ماهیچه‌ها در بزرگسالان شود.

برخی دیگر از عواملی که باعث بروز کمبود هورمون رشد می‌شوند، عبارتند از:

  • آسیب دیدگی شدید در ناحیه سر
  • پیدایش تومور در سر یا سابقه ابتلا به تومور در غده هیپوفیز
  • بروز عفونت
  • انجام عمل جراحی مغز
  • اختلالات هورمونی مربوط به غده هیپوتالاموس یا غده هیپوفیز
  • خون رسانی ضعیف به غده هیپوفیز
  • انجام پرتو درمانی در ناحیه سر

علائم کمبود هورمون رشد در کودکان


شایع‌ترین علائم کمبود هورمون رشد در کودکان آن است که قد یک کودک به طور چشمگیری کوتاه‌تر از کودکان همسن خود باشد. با این حال در یک کودک مبتلا به کمبود هورمون رشد، نسبت اندازه قسمت‌های مختلف بدن به یکدیگر می‌تواند به صورت طبیعی و نرمال باشد.

میزان افزایش قد در کودکان مبتلا به کمبود هورمون رشد، معمولاً کمتر از ۵ سانتیمتر در سال است. در حالی که کودکانی که میزان هورمون رشد آنها طبیعی است، در فاصله سن یک سالگی تا رسیدن به زمان بلوغ، هر سال در حدود ۵/۶ (شش و نیم) سانتیمتر رشد می‌کنند و از زمان بلوغ به بعد نیز می‌توانند در هرسال حدود ۱۰ سانتیمتر رشد کنند.

برخی دیگر از علائم کمبود هورمون رشد در کودکان عبارت است از:

  • چهره کودک ممکن است جوان تر از دیگر کودکان با سن مشابه به نظر برسد.
  • بلوغ دیررس – گاهی اوقات کودک اصلاً وارد فرایند بلوغ نمی‌شود.
  • افزایش چربی در اطراف صورت و شکم
  • چاقی ملایم تا متوسط
  • تأخیر در پیدایش و رشد دندان‌ها
  • رشد کند موها

کمبود هورمون رشد چگونه تشخیص داده می‌شود؟


پزشک ابتدا سوابق پزشکی و نمودارهای رشد کودک شما را مرور و از نظر وجود نشانه‌های بیماری کمبود هورمون رشد یا سایر بیماری‌هایی که رشد کودک را تحت تأثیر قرار می‌دهد، بررسی می‌کند. همچنین ممکن است پزشک آزمایش‌هایی را برای کمک به یافتن علت کندی رشد انجام دهد. این آزمایش‌ها می تواند شامل موارد زیر باشد:

  • عکسبرداری اشعه ایکس از دست کودک برای بررسی وضعیت رشد استخوان (سن استخوان) و ارزیابی قدرت رشد کودک
  • آزمایش خون و سایر آزمایش‌های تشخیصی برای تعیین عواملی که بر رشد کودک تأثیر گذاشته است.

آزمایش‌های تشخیصی اختصاصی برای کمبود هورمون رشد عبارت است از:

  • فاکتور رشد شبه – انسولین (IGF-1). یک آزمایش خون که مقدار هورمون IGF-1 را اندازه می‌گیرد. مقدار این هورمون نشان دهنده میزان هورمون رشد می‌باشد.
  • آزمایش القای هورمون رشد. به کودک داروهایی داده می‌شود که غده هیپوفیز را تحریک می‌کند تا هورمون رشد را آزاد کند. اگر بعد از مصرف این داروها مقدار هورمون رشد در خون به حد مشخصی نرسد، نشان دهنده آن است که غده هیپوفیز نمی تواند مقدار کافی از هورمون رشد تولید کند.
  • آزمایش عکسبرداری رزونانس مغناطیسی (MRI). آزمایش عکس MRI از سر کودک می‌تواند برای تشخیص مشکلات مربوط به غده هیپوفیز و مغز و نیز شناسایی تومور مغزی مورد استفاده قرار گیرد.

کودک مبتلا به کمبود هورمون رشد چگونه درمان می‌شود؟


کودکانی که مبتلا به کمبود هورمون رشد باشند، از طریق تزریق روزانه هورمون رشد انسانی مصنوعی (ساختگی) درمان می‌شوند. هورمون رشد مصنوعی باید توسط پزشک نج.یز شود و یک داروی نیازمند نسخه محسوب می‌شود. این دارو در خانه و به زیر پوست تزریق می‌شود. رشد کودک معمولاً هر ۳ تا ۶ ماه یک بار توسط پزشک متخصص غدد داخلی کودکان اندازه گیری می‌شود و بر اساس نتایج این ارزیابی‌ها دوز مورد نیاز هورمون تعیین و تنظیم می‌شود.

بهترین نتایج از درمان بیماری کمبود هورمون رشد هنگامی به دست می‌آید که این بیماری زودتر تشخیص داده شده و برای درمان آن اقدام شود. در برخی از کودکان هورمون رشد می‌تواند باعث افزایش رشد کودک به میزان ۱۰ سانتیمتر در سال اول دوره درمان شود. در برخی دیگر، سرعت رشد کمتر است، اما به هر حال بیشتر از زمانی است که تحت درمان قرار نمی‌گیرند. درمان برخی از کودکان باید تا زمان رسیدن به سنین نوجوانی ادامه پیدا کند، اما برخی دیگر حتی در بزرگسالی هم نیاز به ادامه درمان دارند.

عوارض جانبی درمان هورمون رشد چیست؟


برخی عوارض جانبی شایع که ممکن است در نتیجه درمان هورمون رشد در حد خفیف تا متوسط در کودک ایجاد شود، عبارت است از:

  • سردرد
  • درد عضلانی یا مفصلی
  • کم کاری خفیف غده تیروئید
  • ورم دست‌ها و پاها
  • کج شدن ستون فقرات (اسکولیوز)
  • رشد بافت پستان در پسرها

برخی علائم نادر ولی خطرناک این روش درمانی هم شامل موارد زیر است:

  • سردرد شدید همراه با مشکلات بینایی
  • مشکل در مفصل لگن به طوری که قسمت بالای استخوان ران از محل خود خارج می‌شود.
  • التهاب پانکراس (پانکرآتید)

در مورد اغلب کودکان، مزایای فراوان درمان با هورمون رشد، خطرات و عوارض جانبی احتمالی آن را می‌پوشاند.

برای کمک به فرزند مبتلا به کمبود هورمون رشد، چه اقداماتی می‌توانید انجام دهید؟


شما با انجام اقدامات زیر می‌توانید به کودک خود کمک کنید تا بهترین نتایج ممکن را از درمان با هورمون رشد، به دست آورد:

  • اگر هر سؤالی در مورد این روش درمانی دارید، با پزشک معالج تماس بگیرید.
  • برای تزریق هورمون رشد و دادن سایر داروهای تجویز شده به کودک خود، دقیقاً طبق دستور پزشک عمل کنید.
  • به همه پزشکان کودک خود اطلاع دهید که این کودک هورمون رشد مصرف می‌کند.
  • برای چکاپ وضعیت کودک خود حتماً به طور مرتب و به دفعات زیاد به پزشک مراجعه کنید.
  • اگر در کودک خود نشانه‌های افسردگی و ضعف اعتماد به نفس به خاطر کوچک بودن جثه نسبت به دوستان و هم سن و سالان مشاهده کردید، حتماً به مشاور مراجعه کنید.


دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

Print Friendly, PDF & Email

نمودار رشد قد و وزن نوزادان و کودکان

با نگاه به تصویر یک کلاس درس، بچه‌های هم سن و سال را در شکل‌ها و اندازه‌های مختلف می‌بینید. برخی از بچه‌ها در مقایسه با همسالان خودشان بسیار کوچک هستند و برخی از آن‌ها یک سروشانه از کل کلاس بلندتر هستند. مقایسه‌ی آن‌ها با یکدیگر بسیار ساده است و می‌توانیم درباره‌ی آنچه دیده‌ایم این‌طور نتیجه بگیریم که بچه‌ها دارای سرعت رشد متفاوتی هستند. بزرگ، کوچک، بلند، کوتاه- تنوع قد و اندازه در میان بچه‌ها بسیار است.

عواملی مانند ژنتیک، جنسیت، تغذیه، فعالیت فیزیکی، بیماری‌ها، محیط‌، هورمون‌ها و سبک زندگی مانند تغذیه و فعالیت فیزیکی بر روی رشد قد و وزن بچه‌ها تأثیر می‌گذارد. بسیاری از این عوامل از خانواده‌ای به خانواده‌ی دیگر تفاوت می‌کنند. بنابراین چگونه یک پزشک با اندازه‌گیری قد و وزن بچه‌ها به عادی بودن رشد آن‌ها پی می‌برد؟ چگونه می‌توان فهمید که فرد در مسیر صحیح رشد قرار دارد؟ یا اینکه آیا بیماری‌ای بر روی فاکتور رشد تأثیر می‌گذارد یا نه؟

پزشک برای پاسخ به این‌گونه سؤال‌ها از نمودار رشد استفاده می‌کند. برخی از عوامل مربوط به نمودار رشد و چگونگی سلامت کودک در اینجا آمده است.

پسرها، ۰ تا ۲۴ ماهگی – قد و وزن

 

دخترها، ۰ تا ۲۴ ماهگی – قد و وزن

 

دخترها و پسرها، ۰ تا ۲۴ ماهگی – دور سر

 

پسرها ۲ تا ۱۸ سالگی – قد، وزن و BMI


 

دخترها ۲ تا ۱۸ سالگی – قد، وزن و BMI

 

کودک من تا چه اندازه رشد می‌کند؟


رشد کودکتان در ماه اول: رشد کودکتان در این ماه به میزان یکسانی ادامه پیدا می‌کند و بین ۲٫۵ تا ۳٫۸ سانتی‌متر قد و بیش از ۹۰۷ گرم وزن پیدا می‌کند. تمام این اعداد میانگین هستند و ممکن است کودکتان سریع‌تر یا کندتر رشد کند و یا حتی رشدی ناگهانی داشته باشد.

رشد کودکتان در ماه دوم: رشد کودکتان در این ماه به میزان یکسانی ادامه پیدا می‌کند و بین ۲٫۵ تا ۳٫۸ سانتی‌متر قد و بیش از ۹۰۷ گرم وزن پیدا می‌کند.

رشد کودکتان در ماه سوم: کودکتان این ماه در حدود ۲٫۵ تا ۳٫۸ سانتی‌متر افزایش قد و ۶۸۱ تا ۹۰۷ گرم افزایش وزن پیدا می‌کند.

رشد کودکتان در ماه چهارم: در این سن رشد بچه‌ها در اندازه، مهارت‌های فیزیکی و توانایی آن‌ها در تعامل با جهان خارج ادامه پیدا می‌کند. بسیاری از نوزادان در ۴ ماهگی وزنشان دو برابر زمان تولد می‌شود. در این ماه نوزادان در حدود ۵۶۰ گرم وزن و ۲ سانتی‌متر قد اضافه می‌کنند.

رشد کودکتان در ماه پنجم: در ۵ ماهگی وزن تولد کودکان دو برابر شده است. در این ماه نیز کودکان ۵۶۰ گرم وزن و ۲ سانتی‌متر افزایش قد خواهند داشت.

رشد کودکتان در ماه ششم: در این ماه نیز کودکان بین ۴۵۰ تا ۵۶۰ گرم افزایش وزن و ۱ تا ۲ سانتی‌متر افزایش قد خواهند داشت.

رشد کودکتان در ماه هفتم: در این ماه هم کودکان به افزایش وزنشان میان ۴۵۰ تا ۵۶۰ گرم و افزایش قد ۱ تا ۲ سانتی‌متر ادامه می‌دهند.

رشد فرزندتان در ماه‌های هشتم، نهم، دهم، یازدهم و دوازدهم: با نزدیک شدن به یک‌سالگی رشد کودک هم آهسته‌تر می‌شود.

رشد کودکتان در ۱ تا ۲ سالگی: در این دو سال سرعت رشد کاهش پیدا می‌کند. در این مدت کودکتان ۲٫۲۷ کیلوگرم وزن و ۱۰ تا ۱۲ سانتی‌متر قد اضافه می‌کند. در مدت ۲ سال کودکان به نیمی از قد دوران بزرگسالی خود می‌رسند و اندازه‌ی سرشان تا ۹۰ درصد اندازه‌ی بزرگسالی رشد می‌کند.

رشد کودکتان در ۲ تا ۳ سالگی: بیشتر کودکان در ۳ سالگی حدود ۱٫۸ کیلوگرم وزن و ۵ تا ۸ سانتی‌متر قد اضافه می‌کنند.

رشد کودکتان در ۴ تا ۵ سالگی: این بچه‌ها سالانه در حدود ۲ کیلوگرم وزن و ۵ تا ۸ سانتی‌متر قد اضافه می‌کنند. یک بچه‌ی چهارساله‌ی معمولی وزنی در حدود ۱۸ کیلوگرم و قد ۱۰۰ سانتی‌متر دارد.

رشد کودکتان در ۶ تا ۱۲ سالگی: بچه‌ها با سرعتی یکنواخت در حدود ۶ تا ۷ سانتی‌متر در سال قدشان بلند می‌شود. وزن بچه‌ها هم سالانه تا زمان بلوغ بین ۲ تا ۳ کیلوگرم افزایش می‌یابد.

چرا پزشکان از نمودار رشد استفاده می‌کنند؟


نمودار رشد بخش استانداردی از هر معاینه را تشکیل می‌دهند. این نمودارها چگونگی رشد بچه‌ها را در مقایسه با بچه‌های دیگر که دارای سن و جنسیت یکسان هستند به مسئولین بهداشت و سلامت نشان می‌دهند. همچنین این نمودارها به پزشکان و پرستاران این امکان را می‌دهد تا با استفاده از الگوی افزایش قد و وزن، تناسب رشد را بررسی کنند. فرض کنیم بچه‌ای تا دوسالگی براساس الگوی رشد پیش می‌رفته و اکنون سرعت رشدش در مقایسه با دیگران بسیار کندتر شده است. چنین چیزی می‌تواند نشانه‌ی یک بیماری باشد. پزشکان با نگاه به نمودار رشد متوجه چنین تغییراتی می‌شوند.

آیا الگوی متفاوت رشد نشانه‌ی مشکل است؟


لزوماً این‌طور نیست. پزشک نمودار رشد را به همراه محتوای زندگی فرد مانند محیط زندگی، سلامت، پیشینه‌ی ژنتیکی بررسی می‌کند. آیا کودک نقاط عطف رشد را کامل کرده است؟ آیا نشانه‌های دیگری هم برای بیماری وجود دارد؟ قد و وزن پدر،مادر، خواهر و برادر بچه چقدر است؟ آیا بچه نارس به دنیا آمده است؟ آیا بچه دوره‌ی بلوغ را زودتر یا دیرتر از میزان میانگین شروع کرده است؟ پزشک با استفاده از تمامی این عوامل سعی در درک اعداد نمودار رشد می‌کند.

آیا همه‌ی بچه‌ها نمودار رشد یکسانی دارند؟


خیر. دختران و پسران نمودار رشد متفاوتی دارند. زیرا الگوهای رشد آن‌ها متفاوت است. قسمتی از نمودار مخصوص نوزادان از تولد تا ۲۴ ماهگی است. قسمتی دیگر مربوط به بچه‌های ۲ تا ۱۸ سال می‌شود. نمودارهای خاص هم برای آن‌هایی که شرایط استثنایی دارند مانند سندرم داون استفاده می‌شود.

صدک ایده‌آل برای فرزند من چیست؟


عدد ایده‌آلی وجود ندارد. بچه‌های سالم دارای اندازه‌ها و ابعاد گوناگونی هستند. یک نوزاد با نمودار رشد ۵ درصدی می‌تواند به‌اندازه‌ی یک نوزاد با نمودار رشد ۹۵ درصدی سالم باشد. بچه‌ها در طول زمان الگوی رشد یکسانی را دنبال می‌کنند. قد و وزنشان به یک میزان رشد می‌کند و با یکدیگر متناسب هستند. به این معنی که یک بچه معمولاً بر روی درصد معینی از منحنی رشد قرار می‌گیرد. بنابراین اگر پسری ۴ ساله بر روی خط ۱۰ درصد قرار دارد همیشه بر روی همین خط بوده و با همین الگو به رشد خود ادامه می‌دهد که نشانه‌ی خوبی است.

چه چیزی نشانه‌ی مشکل است؟


الگوی نمودار رشد متفاوت ممکن است نشانه‌ی بیماری باشد مانند:

هنگامی‌که صدک قد و وزن بچه از الگوی خاصی که قبلاً دنبال می‌کرده تغییر کند. برای مثال، قد و وزن بچه‌ای تا ۵ سالگی بر روی الگوی ۶۰ درصد قرار داشته و سپس در ۶ سالگی رشد قد به ۳۰ درصد کاهش پیدا کرده است. این ممکن است نشانه‌ی مشکلی در رشد باشد زیرا دیگر بچه از الگوی رشدش پیروی نمی‌کند. بسیاری از بچه‌ها در دوره‌های مختلف میزان درصد رشدشان تغییر می‌کند، نرخ رشد زمانی عادی است که از بچه‌ای تا بچه‌ی دیگر متفاوت باشد. این تغییرات در دوران طفولیت و بلوغ رایج است.

هنگامی‌که قد و وزن بچه‌ها با میزان مشابه هم رشد نمی‌کند. مثلاً میزان رشد قد پسری بر روی ۴۰ درصد و وزنش بر روی ۸۵ درصد قرار گرفته باشد (بنابراین او بلندتر از ۴۰ درصد بچه‌های هم سن خود و سنگین‌تر از ۸۵ درصد بچه‌های هم‌سنش می‌باشد). از سویی دیگر، اگر قد و وزنش بر روی ۸۵ درصد قرار داشته باشد و همین الگو را در طی زمان دنبال کند به این معنی است که او فردی عادی با میزان رشد بالاتر از نرخ متوسط است. اگر سؤالی درباره‌ی رشد فرزندتان یا نمودار رشد دارید با پزشکتان صحبت کنید.



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

Print Friendly, PDF & Email