قاعدگی نامنظم و عقب افتادن پریود

98e78508aef0f75c5c2d6e7ee09a2065

قاعدگی به زمانی در ماه گفته می‌شود که به علت بارور نشدن تخمک داخل رحم لایه‌ی تشکیل شده در رحم ریزش می‌کند و خونریزی رخ می‌دهد. به این حالت قاعدگی یا عادت ماهانه گفته می‌شود.

دوره‌ی زمانی قاعدگی در بین خانم‌ها بسیار متفاوت است. در برخی از خانم‌ها زمان قاعدگی کاملا منظم است و در برخی دیگر غیر قابل پیش بینی است. به طور میانگین چرخه‌ی عادت ماهانه در زنان بین ۲۴ تا ۳۸ روز است. طول مدت هر عادت ماهانه نیز تقریبا بین ۲ تا ۸ روز است. در برخی موارد ممکن است نامنظم بودن قاعدگی و لکه بینی بعد از پریود یا قبل از آن نیاز به اقدامات درمانی داشته باشد.

قاعدگی نامنظم چیست؟

دوره‌های قاعدگی شما نامنظم است اگر:

• مدت زمان بین دوره‌های قاعدگی، تغییر کند.
• نسبت به همیشه، خون کمتر یا بیشتری از بدنتان دفع شود.
• طول هر دوره‌ی قاعدگی به طور چشمگیری تغییر کند.

برای بی‌نظمی و اختلالات مختلفی که در قاعدگی به وجود می‌آید، اصطلاحات متفاوتی وجود دارد که در ادامه به آن اشاره شده است:

• بی‌نظمی در طول دوره‌ی قاعدگی : خونریزی بیش از ۲۰ روز در هر دوره‌ی قاعدگی که بیش از یک سال طول بکشد.

• فقدان خونریزی قاعدگی (آمنوره): قطع قاعدگی برای مدت بیش از ۹۰ روز.

• خونریزی شدید در دوران قاعدگی (HMB): از دست دادن خون زیاد طی دوره ماهانه که باعث اختلالات جسمی، روحی و اجتماعی شده و ممکن است همراه با سایر علائم، بروز کند.

• خونریزی شدید و طولانی در دروران قاعدگی (HPMB): این مشکل از مشکل قبلی (HMB) کمتر شایع است. تمایز قائل شدن بین این دو مشکل اهمیت بسیار زیادی دارد، چرا که این دو مشکل می‌توانند علل کاملا متفاوتی داشته باشند و روش درمان آن‌ها نیز متفاوت است.

• خونریزی کم در دوران قاعدگی: این مورد بیشتر مربوط به شکایت یا نگرانی بیمار از وضعیت خود می‌شود و در موارد نادری به مشکلات آسیب شناسی مربوط می‌شود.

آیا بی‌نظمی در قاعدگی نیاز به درمان دارد؟

نیاز به درمان بی‌نظمی در قاعدگی به علت دیر پریود شدن و به علت زمینه‌ای آن و همچنین تصمیم شما مبنی بر بچه دار شدن در آینده، بستگی دارد. بی‌نظمی در قاعدگی می‌تواند بر اثر عوامل مختلفی به وجود بیاید. تغییر در میزان ترشح هورمون‌های استروژن و پروژسترون میتواند در الگوی عادی عادت‌های ماهانه‌ی شما اختلال ایجاد کند. علت بی‌نظمی‌های قاعدگی در اوایل دوران بلوغ و همچنین دوران نزدیک شدن به یائسگی نیز، همین تغییرات هورمونی است.

سایر علل بی‌نظمی‌در قاعدگی عبارتند از:

– داشتن دستگاه درونرحمی (IUD)
– تغییر در نوع قرص‌های ضد بارداری یا مصرف برخی داروهای خاص
– انجام ورزش پرفشار
– ابتلا به بیماری تخمدان پلی کستیک (PCOS)
– بارداری یا شیردهی
– استرس
– پرکاری یا کمکاری تیروئید
– ضخیم شدن دیواره‌ی رحم یا تشکیل پولیپ رحم
– فیبروم‌های رحم
یکی دیگر از دلایل بینظمی در قاعدگی که کمتر شایع است، چسبندگی در جداره داخلی رحم است که به نام سندرم آشرمن نیز شناخته می‌شود.

بی‌نظمی در قاعدگی چگونه درمان می‌شود؟

دکتر منشادی برای شما وقت می‌گذارد تا به همه‌ی صحبت‌های شما گوش دهد و سپس، با استفاده از پیشرفته‌ترین تجهیزات و تکنیک‌های تشخیصی موجود، به دقت وضعیت شما را ارزیابی می‌کند، تا بتواند به درستی مشکل شما را تشخیص دهد و علائم آزار‌دهنده‌ی اختلالات قاعدگی را به طور دائمی درمان کند. تفاوتی نمی‌کند که مشکل قاعدگی شماچه قدر کوچک یا برعکس شدید باشد، با اقدام برای درمان، قاعدگی شما دیگر مشکلی برایتان به وجود نخواهد آورد.

در بسیاری موارد نیازی به اقدام برای درمان بی‌نظمی‌های قاعدگی که بر اثر شروع درون بلوغ یا یائسگی ایجاد شده، نیست. مگر این که این اختلالات بسیار شدید یا آزار‌دهنده و مشکل‌ساز باشند. همچنین در نظر داشته باشید که توقف قاعدگی در دوران بارداری نیز امری طبیعی است.

روش‌های درمان بی‌نظمی در قاعدگی که بر اثر سایر عوامل ایجاد شده، می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

– اصلاح یا درمان بیماری یا مشکل زمینه‌ای که باعث بروز اختلال در قاعدگی شده است.
– تغییر دادن روش پیشگیری از بارداری یا تغییر قرص های ضدبارداری.
– تغییرتی در الگوی کلی زندگی، از جمله کاهش وزن.
– انجام هورمون‌تراپی.
– جراحی

در ادامه با برخی از این روش‌های درمانی آشنا می‌شویم:

درمان بیماری زمینه‌ای: درمان بیماری زمینه‌ای که موجب نامنظم شدن قاعدگی شده است اهمیت بسیار بالایی دارد. در صورتی که به اختلالات و بی‌نظمی‌های قاعدگی دچار شده‌اید، پزشک شما برای پی بردن به میزان هورمون‌های موجود در خون و عملکرد تیروئید شما، انجام آزمایش خون را تجویز می‌کند.

سندرم تخمدان پلی‌کیستیک و کم‌کاری تیروئید دو علت بسیار شایع برای بی‌نظمی‌های قاعدگی در زنان هستند. به طور کلی، هدف درمان این بیماری‌ها، بازیابی تعادل هورمونی در بدن بیمار می‌باشد. خانم‌هایی که به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک مبتلا هستند قرص‌های ضدبارداری یا دیگر قرص‌های هورمونی تجویز می‌شود تا زمان پریود آن‌ها منظم شود. در صورتی که این خانم‌ها قصد باردار شدن را داشته باشند، به آن‌ها قرص‌های درمان ناباروری تجویز می‌شود. کم‌کاری تیروئید نیز با داروهای حاوی هورمون‌های تیروئید درمان می‌شود.

تغییر روش پیشگیری از بارداری: در صورتی که برای پیشگیری از بارداری از روش مصرف داروهای هورمونی استفاده می‌کنید و بعد از گذشت سه ماه از استفاده از این روش، قاعدگی شما همچنان نامنظم است، پزشک شما روش‌های دیگری را برای پیشگیری از بارداری به شما توصیه خواهد کرد. برخی از زنان با مصرف داروهایی مانند نکسپلانون٬ دپوپروِرا و یا IUD دچار عادت ماهیانه نامنظم می‌شوند. برای آنکه از عوارض هر یک از این داروها مطلع شوید بهتر است اطلاعات دارویی مربوط به آنها را مطالعه کنید.

تغییر در الگوی زندگی: در برخی از زنان به دلیل انجام ورزش پرفشار و تحرک زیاد، تغییراتی در عادت ماهیانه‌شان رخ می‌دهد. در واقع کاهش تعداد و شدت تمرینات می‌تواند باعث شود که عادت ماهیانه به روال عادی خود بازگردد. استرس و فشار به بروز تغییرات زیادی در بدن از جمله عادت ماهیانه نامنظم می‌انجامد. روش‌های شل کردن بدن، ریلکسیشن و مشاوره می‌توانند برای تغییر و درمان این وضعیت موثر باشند.

تغییر چشمگیر در میزان وزن شما می‌تواند بر عادت ماهیانه‌تان تأثیر بگذارد. افزایش وزن می‌تواند در بنیه و توانایی بدن برای تخمک‌گذاری که چرخه قاعدگی شما را کنترل می‌کند، تأثیرگذار باشد. کاهش وزن می‌تواند به بهبود وضعیت عادت ماهیانه نامنظم کمک کند اما کاهش شدید و ناگهانی وزن هم ممکن است به بروز عادت ماهیانه نامنظم منتهی شود.

هورمون درمانی: چرخه عادت ماهیانه نامنظم اغلب به خاطر کمبود یا عدم تعادل هورمون‌های خاص در بدن رخ می‌دهد. قرص‌های ضدبارداری، اغلب حاوی هورمون‌های استروژن و پروژسترون بوده و بیشتر برای کمک به کنترل عادت‌های ماهیانه نامنظم تجویز می‌شود. داروی هورمونی به نام پروژستین هم می‌تواند باعث تحریک عادت ماهانه در زنانی شود که دچار عادت ماهیانه نامنظم هستند.

سایر روش‌های درمانی با کمک هورمون هم برای زنانی که عادت ماهیانه نامنظم داشته و برای باردار شدن با مشکلاتی مواجه هستند تجویز می‌شوند.

جراحی: در برخی مواقع جراحت یا مشکلات ساختاری و یا بافتی در رحم یا لوله‌های فالوپ می‌تواند به بروز عادت‌های ماهیانه نامنظم بینجامد. در اینگونه موارد عمل جراحی برای درمان مشکلات ساختاری یا بارداری، خصوصا در زنانی که دوست دارند بچه‌دار شوند، صورت می‌گیرد. از طرفی ممکن است جراحی برای از بین بردن جراحت شدید بافتی (به هم چسبیدگی آنها) در مجرای تناسلی انجام گیرد.

چه وقت باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر قبل از این عادت ماهیانه منظمی داشتید و حالا این نظم به هم خورده است لازم است به پزشک مراجعه کنید. پزشک ابتدا شما را معاینه فیزیکی می‌کند و احتمالا انجام آزمایشاتی را تجویز می‌کند، تا وضعیت بارداری یا سایر مشکلات مربوط به سلامتی شما را تشخیص دهد. اگر هر یک از علائم زیر را دیدید حتما به پزشک مراجعه کنید:
-اگر بیش از سه بار در سال دچار عادت ماهیانه نشدید.
-اگر عادت ماهیانه شما بیشتر از هر ۲۱ روز یکبار رخ می‌دهد.
-اگر عادت ماهیانه شما کمتر از هر ۳۵ روز یکبار رخ می‌دهد.
-اگر در دوره‌ی قاعدگی، خونریزی‌ شما بیشتر از حد عادی بود.
-اگر خونریزی شما بیش از ۷ روز ادامه داشت.
-اگر در دوره‌ی قاعدگی، یش از حد طبیعی درد داشتید.



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

تغذیه کودکان و نوجوانان

image_13931106900213

تغذیه سالم می‌تواند موجب ثبات انرژی در بدن کودکان شود، آن‌ها را تیز هوش و خلق و خوی آن‌ها را نیز متعادل کند. پیروی از گروه همسالان و تبلیغات تلوزیونی برای غذاهای بی ارزش، باعث شده که واداشتن کودک به خوردن غذاهای سالم، کاری غیرممکن به نظر بیاید. اما با این حال، والدین می‌توانند با انجام اقداماتی و مشورت با دکتر متخصص تغذیه و بدون آنکه غذا خوردن را برای کودک خود به صحنه‌ی جنگ تبدیل کنند، عادات سالم و صحیح غذا خوردن را به او بیاموزند. با تشویق کودک خود برای داشتن عادات غذایی سالم، تاثیر بسیار بزرگی بر تمام زندگی کودک خود خواهید گذاشت و به آن‌ها این فرصت را می‌دهید که در آینده به افرادی سالم و در نتیجه با اعتماد به نفس، تبدیل شوند.

هدف دکتر منشادی کمک به رشد و نمو سالم در تمامی کودکان است. والدین می‌توانند یک جلسه‌ی مشاوره‌ی تغذیه‌ی خانواده با دکتر منشادی داشته باشند تا برای مشکل کمبود وزن یا اضافه وزن کودک خود اقدام کنند یا برای کودک خود برنامه‌ی غذایی دریافت کنند. دکتر منشادی در زمینه‌ی تغذیه و رژیم غذایی تخصص دارند و دارای تجربیات ویژه‌ای در زمینه‌ی تغذیه گروه‌های خاص یا کودکانی با شرایط خاص، مانند کودکان مبتلا به اختلالات گوارشی یا دیابت، دارند و می‌توانند برای مدیریت برنامه‌ی غذایی کودک شما بهترین توصیه‌ها را ارائه دهند.

تغذیه سالم برای کودکان نو پا ( کودکان ۱ تا ۳ سال و کودکان ۳ تا ۵ سال)

وقتی کم‌کم به فرزند خود به جای “غذای کودک” ، غذای واقعی می‌دهید او را با طعم و مزه‌های جدید آشنا می‌کنید. این موضوع را به خاطر داشته باشید که معده‌ی کودک شما در این سن بسیار کوچک است و بهتر است در هر روز به جای سه وعده‌ی غذایی بزرگ، ۵ تا ۶ وعده‌ی غذایی کوچک برای کودک خود در نظر بگیرید. کودک شما در این دوره، بسته به سن، وزن و سطح فعالیتش، به روزانه ۱۰۰۰ تا ۱۴۰۰ کالری نیاز دارد.

این موضوع کاملا عادی است که کودک شما در بعضی روزها بسیار گرسنه باشد و در بعضی روزها بی‌اشتها باشد و میلی به غذا نداشته باشد، بنابراین لازم نیست میزان غذای کودک شما، در همه‌ی روزها یکسان باشد و تا زمانی که کودک شما از غذای خود راضی است و به طور کلی رژیم غذای مناسبی دارد، جایی برای نگرانی نیست اما اگر واقعا نگران بی‌اشتهایی کودک خود هستید می توانید از گیاهان دارویی اشتها آور مانند ریحان، بابونه، گشنیز، گیاه دندلیون و … استفاده نمایید. 

نیاز‌های تغذیه‌ای در کودکان نو پا 

یکی از مهمترین عناصر در رژیم غذایی کودکان ۱ تا۳ سال، کلسیم است (آن‌ها روزانه به ۵۰۰ میلی گرم کلسیم نیاز دارند) و بهترین منبع کلسیم نیز، شیر کامل است. اگر کودک شما به مشکل عدم تحمل لاکتوز دچار است یا علاقه‌ای به لبنیات ندارد می‌توانید سایر غذاهای غنی از کلسیم را به او بدهید، ازجمله: فرآورده‌های غنی شده‌ی سویا، غلات و حبوبات و آب پرتقال.

کودکان ۱ تا ۳ سال برای جلوگیری از کمبود آهن، نیاز به ۷ میلی‌گرم آهن در روز دارند که می‌تواند در یادگیری، رشد و خلق و خوی کودک تاثیر‌گذار باشد. در دوران نوزادی و شیر‌دهی، شیر مادر دارای نوعی آهن است که به آسانی جذب می‌شود و همچنین شیر خشک و غذاهای مخصوص کودک نیز همگی با آهن غنی شده‌اند و نگرانی در مورد رسیدن آهن کافی به بدن کودک وجود ندارد. اما بعد از این که کودک شروع به خوردن غذاهای معمولی می‌کند، بسیار مهم است که توجه داشته باشید و مطمئن شوید که کودک شما به اندازه کافی از منابع حاوی آهن تغذیه می‌کند، از جمله: غلات غنی شده، گوشت قرمز (مثلا به صورت کوفته‌ی نرم) و تخم‌مرغ.

دستوالعمل‌های غذایی برای کودکان نوپا

میوه و سبزیجات دو واحد در روز. می‌توانید میوه و سبزیجات را به صورت میان وعده، مانند تکه‌های سیب یا هویج به کودک خود بدهید. همچنین می‌توانید به سوپ کودک خود سبزیجات مختلف اضافه کنید.

غلات کامل چهار واحد در روز. به طور مثال پنکیک تهیه شده ازگندم سیاه و نان تست تهیه شده از آرد حبوبات برای صبحانه، ساندویچ تهیه شده از آرد کامل برای نهار و برنج قهوه‌ای یا هر نوع غلات کامل دیگر به عنوان بخشی از عصرانه.

شیر و لبنیات سه واحد (معادل دو فنجان یا یک لیوان بزرگ) در روز. پنیر، ماست و پودینگ شیری نیز جایگزین‌های خوبی برای شیر هستند.

پروتئین دو واحد در روز. کودک خود را تشویق کنید تا علاوه بر گوشت قرمز، انواع مختلفی از منابع پروتئین را مصرف کند، مانند: گوشت بوقلمون، تخم مرغ، ماهی، مرغ، گوشت بره، لوبیا و عدس پخته.

ویتامین و مواد معدنی با پزشک کودک خود صحبت کنید و از این موضوع مطمئن شوید که رژیم غذایی کودک شما برای نیاز‌های تغذیه‌ای او در این سن مناسب است.

رژیم غذایی سالم برای کودکن در سن مدرسه

به طور کلی برای کودکانی که ۵ تا ۱۲ سال سن دارند، کلیدی‌ترین نکته برای داشتن تغذیه سالم، تنوع غذایی است. ارائه‌ی ایده‌های خلاقانه در تهیه کردن وعده‌های غذایی، تاثیر بسیار زیادی در حفظ و القای عادات غذایی سالم به کودک، در اولین سال‌های زندگی او دارد.

در این سن، خوردن برای کودک شما تبدیل به یک فعالیت اجتماعی می‌شود. فرزند شما احتمالا زمان بیشتری را در مدرسه می‌گذراند یا برخی وعده‌های غذایی را در خانه دوستان خود صرف می‌کند و بنابراین عادات غذایی خود را از همسالان خود می‌گیرد. از آنجایی که شما در کنار کودک خود نیستید تا بر غذایی که می‌خورد نظارت داشته باشید، اطمینان از این که تمام موارد غذایی لازم به بدن کودک شما می‌رسد کار سختی است، بنابراین سعی کنید حتما به طور منظم، وعده‌های غذایی خانوادگی داشته باشید.

وعده‌های غذایی خانوادگی نه تنها این فرصت را به شما می‌دهد که بر تغذیه روزانه‌ی کودکان خود کنترل و نظارت بیشتری داشته باشید، بلکه بدین وسیله می‌توانید با ارائه‌ی مثال‌هایی از وعده‌های غذایی مختلف، روش تغذیه سالم را به کودک خود بیاموزید. بگذارید کودکتان ببیند که شما چگونه، تنوع مختلفی از غذاهای سالم را می‌خورید. سعی کنید میزان پروتئین غذای خود را چک کنید و مصرف غذاهای سرخ شده، هله هوله (که فاقد ارزش غذایی است) و غذاهای فرآوری شده را محدود کنید.

سعی کنید از شمارش وسواس‌گونه‌ی کالری غذاها در هنگام خرید خودداری کنید و مرتبا در مورد وزن خود اظهار نظر نکنید، تا کودک شما ذهنیت منفی نسبت به غذا پیدا نکند.

دستورالعمل‌های غذایی برای کودکان در سن مدرسه

همانطور که کودکان بزرگ می‌شوند، کم‌کم به همان غذاهایی نیاز دارند که بزرگسالان می‌خورند،اما لازم است ویتامین‌ها و املاح معدنی بیشتری به بدن آن‌ها برسد تا به خوبی از رشد بدنی آن‌ها پشتیبانی کند. این به معنای مصرف غلات کامل(گندم، جو دوسر، جو، برنج، ارزن، کانولا)؛ تنوع کاملی از میوه‌ها و سبزیجات؛ کلسیم برای استخوان‌های درحال رشد(شیر، ماست، و یا جایگزین‌های آن در صورت ابتلا به سندرم عدم تحمل لاکتوز)؛ و پروتئین‌های سالم(ماهی، تخم مرغ، مرغ، گوشت گاو و گوسفند، پنیر، آجیل، دانه‌ها، فرآورده‌های سویا (که اصلاح ژنتیکی نشده) می‌باشد.

خوردن چربی‌های سالم نیز بسیار مهم است. خوردن چربی برای رساندن انرژی کافی به کودک، بهبود برقراری ارتباط و تمرکز و جلوگیری از مشکلات روحی اهمیت دارد. چربی‌های سالم برای کودکان عبارتند از:

– چربی‌های اشباع نشده (ازنوع تک‌غیر‌اشباع): مانند روغن زیتون، آووکادو، آجیل (مانند بادام و فندق و گردو)، و دانه‌ها (مانند تخم کدو و کنجد).

– چربی‌های اشباع نشده (ازنوع چند‌غیر‌اشباع): از جمله اسید‌های چرب امگا۳ موجود در ماهی‌هایی با گوشت چرب مانند ماهی آزاد، شاه ماهی و ماهی ساردین؛ همچنین بذر کتان و گردو.

– چربی‌های اشباع شده‌ی سالم: بسیاری از سازمان‌های بهداشتی اعلام کرده‌اند که مصرف چربی‌های اشباع شده‌ی به دست آمده از بسیاری از منابع غذایی مختلف، برای سلامتی شما خطر دارد، با این حال بسیاری از متخصصین تغذیه نیز معتقدند که چربی‌هایی که از منابعی مانند شیر کامل، ماهی و گوشت پرندگان یا چهارپایان به دست می آید (که ترجیحا به روش ارگانیک تولید شده است)، برای سلامتی کودکان و همچنین بزرگسالان مفید است (و درمقابل چربی‌ها اشباع شده‌ی ناسالم مانند چربی موجود در غذای سرخ شده، پیتزا، گوشت فرآوری شده، سس، سوسیس و کالباس برای سلامتی مضر است). در واقع تحقیقات نشان داده‌اند که خوردن لبنیات تهیه شده از شیر کامل با کم شدن میزان چربی کل در بدن و کم شدن اضافه وزن، در ارتباط است.

کودکان، مانند همه‌ی افراد، باید مصرف این چربی‌ها را محدود کنند:

– چربی‌های ترانس: موجود در روغن‌های گیاهی، برخی انواع مارگارین، بیسکوییت، شیرینی، کلوچه، فست فود، غذاهای سرخ شده، غذاهای نیمه‌پخته‌شده‌ی آماده و دیگر محصولات فرآوری شده و خصوصا روغن‌های گیاهی هیدروژنه، حتی در صورتی که ادعا کنند که بدون چربی ترانس هستند.

دستورالعمل غذایی برای کودکان در سن مدرسه

سبزیجات سه تا پنج واحد در روز. یک واحد می‌تواند شامل یک فنجان سبزیجات تازه با برگ سبز، یا ¾ فنجان آب سبزی یا ½ فنجان از سایر سبزیجات به صورت خام یا پخته باشد.

میوه‌ها دو تا ۴ واحد در روز. هر واحد می‌تواند شامل ½ فنجان میوه‌ی خورد شده، یا ¾ فنجان آب میوه، یا یک عدد میوه‌ی کامل در اندازه‌ی معمولی مانند سیب یا موز یا گلابی باشد.

غلات کامل شش تا یازده واحد در روز. هر واحد مساوی است با یک برش از یک نان تهیه شده از غله‌ی کامل ( در واقع منظور یک برش از نان باگت است)، یا ½ فنجان برنج قهوه‌ای یا ۱ انس سرلاک بدون قند.

پروتئین دو تا سه واحد در روز که هر واحد شامل دو تا سه انس گوشت پخته شده‌ی ماهی، یا گوشت پرندگان یا گوشت قرمز است. همچنین مواردی مانند ½ فنجان حبوبات پخته شده، یا یک عدد تخم مرغ یا دو قاشق غذاخوری کره بادام زمینی، می‌تواند جایگزین یک انس گوشت شود.

لبنیات دو تا سه واحد (فنجان) در روز، شامل شیر، ماست یا پنیر طبیعی (فرآوری نشده).

 مطالعات نشان داده‌اند که مصرف روی می‌تواند حافظه کودکان، خصوصا پسران، را تقویت کند و در بهبود عملکرد ان‌ها در مدرسه موثر باشد. منابع غنی از روی عبارتند از: صدف، گوشت گاو، جگر، لوبیا و نخود، غلات سبوس‌دار، غلات غنی‌شده، آجیل، شیر، کاکائو، مرغ و بوقلمون.

نیاز‌های غذایی ویژه در سنین نوجوانی

در این سنین یک جهش رشدی روی می‌دهد. کودکان ۲۰% از قد و ۵۰ دصد از وزن بزرگسالی خود را در این سن به دست می‌آورند. از آنجایی که که روند رشد در این سنین بسیار سریع است، میزان نیاز فرد به تمامی منابع غذایی افزایش پیدا می‌کند. این مورد خصوصا در مورد آهن و کلسیم اهمیت بیشتری دارد.

اختلالات تغذیه‌ای در نوجوانان

جوانان و نوجوانان به شدت در معرض خطر ابتلا به کم اشتهایی، اشتهای بیش از حد و اختلال پرخوری هستند. یکی از فاکتورهای کمکی مهم در کاهش وزن و رسیدن به تناسب قد و وزن، کم کردن اشتها و اجتناب از پرخوری می‌باشد. از آنجایی که پرخوری و پراشتهایی عامل چاقی و بسیاری از بیماری‌های دیگر است، افراد به دنبال راهی برای کاهش اشتها هستند. شاید اولین راه، استفاده از قرص و داروهای ضد اشتها به نظر برسد. اما به خاطر داشته باشید مصرف این داروها خالی از عوارض نیست.عادات غذایی نوجوانان در این دوره باید کمی تغییر کند، و چه در صورتی که عادات غذایی فرد پیش از این صحیح بوده و چه در صورتی که عادات غذایی او مناسب و ایده‌ال نبوده، اعمال صحیح این تغییرات چالش بزرگی برای فرد است. بهترین راه برای ایجاد تغییر در رژیم غذایی نوجوانان این است که در مورد عواقب کوتاه مدت داشتن رژیم غذایی نامناسب آن‌ها را آگاه کنید: به عنوان مثال تاثیر رژیم غذایی بد، بر ظاهر و زیبایی شخص، توانایی‌های جسمی و ورزشی، انرژی بدن و لذت بردن از زندگی.

رژیم غذایی ناسالم تاثیرات منفی و بلند مدت بر سلامت فرد دارد، اما اشاره به عواقب کوتاه مدت رژیم غذایی ناسالم، تاثیر بیشتری بر نوجوانان دارد. برای مثال به فرزند خود بگویید که “خوردن کلسیم به بلند شدن قد تو کمک می‌کند” یا” خوردن آهن به تو کمک می‌کند امتحاناتت را بهتر بدهی و بتوانی شب‌ها بیشتر بیدار بمانی”

نیاز‌های غذایی ویژه در سنین نوجوانی

میزان کالری با توجه به سطح فعالیت و روند رشد، پسران در سن جوانی به ۲۵۰۰ تا ۲۸۰۰ کالری در روز و دختران به حدود ۲۲۰۰ کالری در روز احتیاج دارند. بهترین کار این است که این میزان کالری از طریق مصرف مواد غذایی سرشار از پروتئین، لبنیات، علات کامل، میوه و سبزیجات تامین شود.

پروتئین برای رشد بدن و شکل‌گیری عضلات، نوجوانان به ۴۵ تا ۶۰ میلی‌گرم پروتئین در روز نیاز دارند. اغلب نوجوانان می‌توانند به راحتی، این میزان پروتئین را با خوردن گوشت، ماهی و لبنیات تامین کنند، اما افراد گیاه‌خوار باید پروتئین مورد نیاز خود را با خوردن مواد غذایی غیر‌حیوانی که سرشار از پروتئین می‌باشد تامین کنند. این مواد می‌تواند شامل فرآورده‌های سویا (که اصلاح ژنتیکی نشده)، لوبیا و آجیل شود.

کلسیم بسیاری از نوجوانان به اندازه‌ی کافی کلسیم مصرف نمی‌کنند که این موضوع موجب ضعیف شدن استخوان‌ها و ابتلا به پوکی استخوان در سنین بالاتر می‌شود. فرزند خود را تشویق کنید که از مصرف غذاهایی با قند بالا، مانند نوشابه، خودداری کند، چرا که این مواد موجب بیرون کشیده شدن کلسیم از استخوان‌ها می‌شود. نوجوانان در این سنین به ۱۲۰۰ میلی گرم کلسیم در روز نیاز دارند که این میزان کلسیم باید از طریق مصرف لبنیات، آب میوه‌های غنی‌شده با کلسیم و سرلاک‌های شیرین‌نشده و سایر مواد غذایی حاوی کلسیم، مانند کنجد و سبزی‌های برگ‌دار مثل اسفناج، تامین کنند.

آهن کمبود آهن موجب کم خونی، خستگی مفرط و ضعف می‌شود. پسران نوجوان به ۱۲ میلی گرم آهن در روز نیاز دارند و دختران نیز به علت از دست دادن آهن در دوران قاعدگی به ۱۵ میلی گرم آهن در روز نیاز دارند. غذاهای غنی از آهن عبارتند از: گوشت قرمز، گوشت مرغ، لوبیا، آجیل، غلات غنی شده و سبزیجات دارای برگ سبز مانند اسفناج و کلم پیچ.



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

تغذیه شیرخواران و نوزدان تا یک سالگی

136376_117

نوزادان طی سال اول تولد خود، سه برابر وزن هنگام تولد وزن به دست می‌آورند. قدشان نیز به میزان ۵۰ درصد افزایش می‌یابد. اولویت اصلی روزانه آن‌ها غذا خوردن است، تا بتوانند انرژی لازم برای این رشدشگفت انگیز را تأمین نمایند. حجم شکم آن‌ها خیلی کوچک است، درنتیجه باید مکرراً غذا بخورند. غذای آن‌ها باید غنی و سرشار از مواد مغذی باشد.

علاوه بر آن‌که کودک ازلحاظ فیزیکی در حال رشد است، ازلحاظ اجتماعی، عاطفی و شناختی نیز در حال رشد می‌باشد. در تمامی این زمینه‌ها مواد غذایی نقش مهمی ایفا می‌کنند.

تغذیهٔ با دقت، پایه‌ای سالم و محکمی را برای رشد نوزاد می‌سازد و از او در دوران کودکی حمایت خواهد کرد. در زمان مناسب، به‌تدریج غذاهای جامد را اضافه کنید، غذاهای متنوع و با قوام را به برنامه غذایی او اضافه کنید. مواد مغذی لازم برای رشد را برای او تأمین نمایید. این کار باعث تحریک دهان کوچک آن‌ها می‌شود تا به رشد لازم و توان حرکتی مناسب برسد.

از تولد تا ۴ ماهگی: شیر مادر یا شیر خشک

در این سن بهترین و تنها ماده مناسب غذایی برای نوزاد، شیر مادر، شیر خشک، یا ترکیبی از هردو است. اجازه دهید نوزاد خودش مقدار و زمان خوردن را تعیین کند. او مکرراً نیاز به خوردن دارد. برخی از کودکان شبانه‌روز، هر دو ساعت یک‌بار نیاز به تغذیه دارند، برخی دیگر ممکن است برای مدت طولانی غذا نخورند. در این سن، بهتر است بر اساس تقاضای کودک به او تغذیه بدهید. نوزادان تازه متولد شده مکرراً نیاز به تغذیه دارند، زیرا که به سرعت در حال رشد هستند، نه به خاطر آنکه بخواهند شمارا تحت تأثیر قرار دهند. هنگامی‌که به آن‌ها شیر می‌دهید، احساس امنیت می‌کنند و یاد می‌گیرند به شما اعتماد کنند.

ممکن است در یک روز معمولی، یک نوزاد به‌طور متوسط بین ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ میلی‌گرم شیر مادر یا شیر خشک مصرف کند. نیازی نیست خیلی در مورد مواد مغذی ضروری نگران باشید. تغذیه با شیر مادر یا شیر خشک، اکثر نیازهای کودک را برطرف می‌کند. (برای مادران شیرده که از نور آفتاب بی‌بهره‌اند، یا در آب و هوای شمالی زندگی می‌کنند، مصرف ویتامین D ضروری است، با پزشک خود مشورت کنید و در صورت لزوم از مکمل استفاده کنید).

تغذیه دوران شیردهی گاهی باعث سردرگمی مادران می‌شود. مادران جوان مطمئن نیستند که کدام خوراکی‌ها مفید و کدام‌شان برای خود و فرزندشان مضرند. بسیاری از مادران نمی‌دانند که آیا غذاهایی که میل می‌کنند بر مقدار و کیفیت شیرشان اثر می‌گذارد یا خیر و این که آیا لازم است مواد غذایی خاصی را از رژیم غذایی خود حذف کنند تا فرزندشان دچار حساسیت یا ناراحتی‌های گوارشی نشود.

از ۴ تا ۶ ماهگی: آغاز غذاهای جامد

در اکثر نوزادان در طول این دو ماه، می‌توان تغذیه با غذای جامد را شروع نمود. اگرچه هنوز باید بخش قابل‌توجهی از تغذیه را شیر مادر و یا شیر خشک تشکیل دهد. در این مرحله اضافه کردن مقداری غذای نیمه جامد برای تکامل کودک مناسب است.

در این زمان، کودک بهتر می‌تواند سر خود را کنترل کند، همچنین قوی‌تر غذای خود را می‌مکد و ازآنچه در پیرامون خود می‌بیند تقلید می‌کند. در این زمان، مواد غذایی که به کودک ارائه می‌دهید باید شامل مواد مغذی و کاملی باشد. باید از موادی استفاده کرد که بافت و قوام مناسبی داشته و در بر گیرنده مواد ضروری باشند. کودک نیز باید بتواند به راحتی آن‌ها را بخورد. همچنین شروع مکمل آهن نیز مهم است. طی چهار ماه پس از تولد، ذخیره آهن کودک تخلیه می‌شود، تأمین آهن از یک منبع بیرونی ضروری است.

 هم زمان کودک به تدریج مصرف شیر مادر و یا شیر خشک را کم می‌کند و مصرف غذاهای جامد را افزایش می‌دهد. دوران اولیه نوزادی استفاده از غلات غنی شده با آهن به فرزند شما کمک خواهد تا در طول دوران کودکی، زمانی که دوره حساسی برای او محسوب می‌شود، با کمبود آهن مواجه نگردد. برنج مخلوط شده با شیر مادر یا شیر خشک تعادل مناسبی از کالری برای او فراهم می‌کند. بهتر است با پروتئین، کربوهیدرات و چربی مخلوط شود. شروع با برنج از آن جهت مناسب است که احتمال بروز واکنش‌های آلرژیک را به حداقل می‌رساند.

همان‌طور که مواد جامد را به رژیم غذایی کودک اضافه می‌کنید، سه نکته زیر را در نظر داشته باشید:

• نیاز کودک به مواد ضروری و مغذی

• حفظ آمادگی کودک برای رشد

• شناسایی آلرژی‌ها و کنترل آن‌ها

پس از اضافه کردن برنج و آهن، ویتامین C و A از مهم‌ترین مواد ضروری محسوب می‌شوند. برای دریافت ویتامین C می‌توانید از پورهٔ میوه‌ها استفاده کنید، مانند سیب، سبزیجات سبز و نارنجی، مانند پوره هویج و یا کدو … اضافه کردن مواد جامد بین ۴ تا ۶ ماهگی به کاهش ریفلاکس نوزاد کمک می‌کند. اگر طی هر سه روز یا بیشتر، یک نوع غذا به رژیم غذایی کودک اضافه کنید، کمک خواهد کرد تا آلرژی‌های غذایی او را شناسایی کنید.

در این مرحله، باید غذاهای زیر در الگوی رژیم غذایی کودک قرار بگیرد.

 مصرف غلات و میوه‌ها در صبحانه همراه با بقیه خانواده. هنگام شام، درحالی که از خوردن شام به همراه کودک خود لذت می‌برید، صندلی او را به قدری بالا آورده که بتواند از غلات و سبزیجات سر میز استفاده نماید.

در ۴ تا ۶ ماهگی مواد غذایی زیر باید به غذای کودک اضافه گردند:

• غلات و حبوبات غنی شده از آهن

• میوه‌ها و سبزیجات غنی از ویتامین C و A

در جدول زیر برخی از مواد مغذی مهم و موردنیاز روزانه کودکان از تولد تا ۶ ماهگی آورده شده است:

50

مواد غذایی برای ۷ تا ۹ ماهگی: جویدن تکه‌های کوچک

در حال حاضر کودک به سرعت درحال پیشرفت به سمت غذاهای جامد است. بچه‌ها از طریق بالا و پایین بردن فک خود شروع به خوردن می‌کنند، و به مرور جویدن را جایگزین مکیدن می‌کنند. اگر کودک توانایی گرفتن غذا و بردن ان به‌طور مستقیم به سمت دهان را پیدا کرده باشد، به شما می‌گوید که در این مرحله می‌توانید مصرف غذاهای انگشتی را شروع نمایید. شما متوجه خواهید شد که کودک توانایی گرفتن مواد غذایی را با دست خود پیدا کرده است (به عنوان مثال گرفتن مشتی از غلات و بردن به سمت دهان خود!).

  برای اینکه این کار را برای کودک آسان تر کنید، با دقت شکل تیکه‌های غذایی را برای او انتخاب نمایید. برای نوزادان نگه داشتن تکه ای از نان تست، شیرینی و بیسکوییت بسیار آسان است.

  کودک شما در حال توسعه مهارت‌های حرکتی خود است، اما آن را به حساب مصرف مواد مغذی نگذارید. در پایان این مرحله، مهارت استفاده از انگشتان کودک برای گرفتن غذا و بازی با آن افزایش می‌یابد و می‌تواند به راحتی غذاهایی مانند غلات صبحانه و نخود سبز را در دستان خود بگیرد.

گام بعدی حرکت به سمت غذاهایی با تکه‌های بزرگ تر است. شما می‌توانید غذاهای له شده و نرم شده جامد را به کودک بدهید، اما هنوز برای مصرف غذاهایی که کودک را خسته می‌کنند زود است.

  در یک مطالعه ای که توسط محققان انجام شده است مشخص گردید، دادن غذاهای سختر به کودک برای جویدن، در رشد مناسب او تأثیر خواهد گذاشت. ندادن این غذاها در آینده مشکلاتی برای کودک ایجاد خواهد کرد. هنگامی‌که کودک سهم مواد غذایی جامد را افزایش می‌دهد، باید مواد مغذی ضروری به رژیم غذایی او اضافه گردد زیرا که دیگر کمتر از شیر مادر یا شیر خشک استفاده می‌کند. بسیار مهم است، اطمینان حاصل کنید مواد غذایی که به کودک  می‌دهید، حاوی مقداری پروتئین و کلسیم باشد.

مواد غذایی برای ۷ تا ۹ ماهگی:

• مخلوطی از غذاهای تکه شده

• غلات میکس شده مخصوص کودک

• ماست ساده

• آب میوه‌های خالص و غنی از ویتامین C

مواد غذایی برای ۹ تا ۱۲ ماهگی

در حال حاضر، کودک به گرفتن غذاها با دست مسلط شده است. او می‌تواند شیشه شیر خود را در دست نگه دارد و سعی می‌کند حرکت اطرافیان خود را تقلید کند. ترجیح می‌دهد بجای مکیدن، بیشتر غذاها را بجود. همچنان که کودک به سمت خوردن غذاهای جامد و بزرگسالان در حال حرکت است، شیر مادر و یا شیر خشک صبحانه اصلی کودک را تشکیل می‌دهند.

حالا نوزادان می‌توانند غذاهای پروتئینی بیشتری را بخورند مانند آبگوشت نرم شده و بدون چربی و همچنین زرده تخم‌مرغ له شده. اگر در خانواده شما سابقه آلرژی به مواد غذایی وجود ندارد، سعی کنید از محصولات لبنی به عنوان بخشی از رژیم غذایی کودک، استفاده نماید.

در پایان سال اول، نوزاد شما باید قادر به خوردن غذاهای بزرگسالان شده باشد، با فرض این‌که بافت و قوام غذاها توسط شما کنترل گردد. هنگام خوردن غذاهایی که ممکن است باعث خفگی گردند کودک را زیر نظر بگیرید، مانند: مانند بادام زمینی، ذرت بو داده، دانه‌های انگور، هات داگ ، هویج خام و  …

  برای کاهش احتمال خفگی، هات داگ و هویج را به قطعات کوچک تقسیم کنید. هنگام بلع غذاهای چسبنده و ضخیم کودک خود را تحت نظر قرار دهید، مانند حجم زیادی از کره بادام زمینی بر روی نان یا غلات پخته شده حجیم. از دادن غذاهای چرب و یا ادویه دار اجتناب ورزید.

 یک راهنمای ساده و کلیدی وجود دارد: هر چه غذا طبیعی تر باشد برای کودک بهتر است. غذاهای طبیعی از مواد افزودنی کمتری برخوردارند، همچنین مواد فراوری‌شده و غیرضروری کمتری وارد بدن نوزاد می‌کنند. به عنوان مثال، آبگوشت پخته شده و نرم شده گوشت گاو، بسیار بهتر از هات داگ است و همچنین سیب زمینی پخته شده بهتر از چیپس یا سیب زمینی سرخ شده.

مواد غذایی برای ۹ تا ۱۲ ماهگی:

• غذاهای مناسب سر سفره

• غلات خشک

• مواد پروتئینی: زرده تخم‌مرغ، گوشت بدون چربی، ماهی، مرغ، حبوبات خشک شده و یا پخته شده

• کره بادام زمینی

• شیر گاو

• پنیر نرم

51

غذاهای انگشتی

برخی از کودکان اصرار دارند خودشان غذا بخورند، بنابراین شما باید هوشمندانه غذاهای انگشتی مناسبی انتخاب کنید تا به‌صورت متنوع همه مواد مغذی را در اختیار کودکتان قرار دهد. به یاد داشته باشید تمام گروه‌های غذایی باید در برنامه رژیم غذایی کودک گنجانده شود.

در زیر برخی از گروه‌های مواد غذایی پیشنهاد می‌شود:

میوه‌ها و سبزیجات

• برش‌های موز

• خلال میوه پاپایای رسیده

• برش‌های آووکادو

• برش‌های سیب پخته شده و نرم شده

• خلال نرم شده سیب زمینی شیرین

• کمپوت نارنگی بدون پوست

گوشت و پروتئین‌ها

• زرده تخم‌مرغ پخته شده و خردشده

• پنیر خردشده (برای مصرف راحت‌تر ان را به شکل گلوله‌ای کوچک درآورید)

• مکعب‌های پنیر نرم

• توفو

• ماهی فلس دار پخته شده

• تخم‌مرغ نیمرو

لبنیات

• پنیر رنده شده

• مکعب‌های پنیر نرم

• پنیر کلبه (گونه‌ای پنیر سفید و نرم است که از شیرترش تهیه شود).



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

کمبود ویتامین D : علائم و درمان

118718_427

امروزه ویتامین “آفتاب” به یک موضوع بسیار داغ تبدیل شده است. ممکن است شما به تازگی پی برده باشید که دچار کمبود ویتامین d هستید یا کسی را می‌شناسید که این کمبود را دارد. برای خیلی از افراد، این موضوع شوک برانگیز است، زیرا قبلاً هیچ وقت مشکلی در این زمینه نداشته‌اند و در حال حاضر هم فکر می‌کنند چیزی در زندگی آنها عوض نشده است که بخواهد یک مشکل جدید برایشان درست کند. اما واقعیت آن است که خیلی چیزها تغییر کرده است و کمبود ویتامین d امروزه در سطح جهانی به یک مشکل بزرگ در زمینه سلامت و بهداشت عمومی تبدیل شده است و حدود یک میلیارد نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار داده است.

11

کمبود ویتامین دی چه عواقبی دارد؟

بیماری‌های اسکلتی: شاید همه کسانی که قرص کلسیم مصرف می‌کنند بدانند که کلسیم باید حتماً همراه با ویتامین دی مصرف شود. ضرورت ویتامین دی برای کلسیم به خاطر آن است که میزان جذب کلسیم در روده را افزایش می‌دهد و در بالا نگه داشتن کلسیم خون کمک می‌کند تا از این طریق، تأمین عناصر معدنی مورد نیاز استخوان‌ها به حد کافی صورت گیرد و از افت غیر طبیعی میزان کلسیم خون که می‌تواند منجر به بروز بیماری تتانی (انقباض غیر ارادی ماهیچه‌ها) گردد، جلوگیری شود. کافی بودن مقدار ویتامین دی می‌تواند از نازک شدن، شکننده شدن و ناهنجاری شکل استخوان‌ها پیشگیری کند. همچنین داشتن ویتامین دی کافی باعث جلوگیری از ابتلا به بیماری های استئومالاسی (نرمی استخوان)، استئوپنی (کاهش تراکم استخوان) و استئوپروز (پوکی استخوان) می‌شود.

سرطان

بیماری‌های قلبی عروقی: کمبود ویتامین دی با افزایش شیوع بیماری‌هایی از قبیل فشار خون بالا، هیپرلیپیدمی (چربی خون بالا)، بیماری عروق پیرامونی، بیماری سرخرگ‌های کرونری، سکته قلبی، نارسایی قلبی و سکته مغزی ارتباط دارد. دلیل شیوع این بیماری‌های می‌تواند به خاطر خواص ضد التهابی ویتامین دی باشد. در حال حاضر تحقیقات گسترده‌ای در جریان است تا علت و چگونگی تأثیر ویتامین دی بر بروز این بیماری‌های شناخته شود.
عفونت‌ها: آیا شما هم در زمستان بیشتر به عفونت‌های دستگاه تنفسی مبتلا می‌شوید؟ دلیل آن می‌تواند کمبود ویتامین دی باشد. تحقیقات انجام شده نشان داده است که کمبود ویتامین دی باعث افزایش خطر عفونت هم در دستگاه تنفسی فوقانی و هم دستگاه تنفسی تحتانی می‌شود. نقش ویتامین دی در کاهش خطر بروز عفونت‌های شدید که درمان آنها نیاز به بستری شدن در بیمارستان دارد، مانند سینه پهلو، باکتریمی (عفونت خونی)، عفونت مجاری ادراری و عفونت محل‌های جراحی نیز در حال بررسی و تحقیق است.

افسردگی: ویتامین دی در تنظیم تولید هورمون‌های آدرنالین، نورآدرنالین و دوپامین توسط مغز نقش دارد. این نقش ویتامین دی به خاطر گیرنده‌های عصبی از جنس ویتامین دی که در قشر فوق کلیوی یا قشر آدرنال (محل تولید این هورمون‌ها) وجود دارند، و نیز به خاطر نقش ویتامین دی در جلوگیری از کاهش شدید میزان پیامرسان‌های عصبی سروتونین و دوپامین، می‌باشد. احتمالاً نقش ویتامین دی در پیشگیری از افسردگی به خاطر همین خاصیت آن است.

اسکروز چندگانه

سل

کاهش خطر دیابت نوع ۲: تحقیقات دانشمندان نشان داده است که خطر بروز دیابت نوع ۲ در افرادی که میزان ویتامین دی در خون آنان بیشتر از ۲۵ نانوگرم بر میلی لیتر باشد، ۴۳% کمتر از افرادی است که میزان ویتامین دی آنها کمتر از ۱۴ نانوگرم بر میلی لیتر است.
کاهش دهنده التهاب
کاهش خطر بروز آلرژی‌ها در کودکان و نوجوانان
وقفه تنفسی در خواب
پوسیدگی دندان‌ها

علت کمبود ویتامین دی چیست؟

دلایل احتمالی زیادی برای کمبود ویتامین دی وجود دارد:
• محدودیت مواجهه با نور آفتاب
• تیره بودن پوست
ملانین رنگدانه‌ای است که باعث ایجاد رنگ پوست می‌شود. مقدار ملانین در پوست‌های روشن کمتر از پوست‌های تیره است. ملانین قادر است پرتوهای ماوراء بنفش B را از نور خورشید جذب کند و ظرفیت پوست برای تولید ویتامین دی ۳ را به میزان ۹۵ تا ۹۹% کاهش دهد. افرادی که پوست آنها به طور طبیعی تیره‌تر است، یک محافظ طبیعی در برابر نور آفتاب دارند و در نتیجه برای ساختن مقدار یکسانی از ویتامین دی باید حداقل سه تا پنج برابر بیشتر از افرادی که پوست روشن دارند، در معرض نور آفتاب قرار بگیرند.

 وزن : چاقی و اضافه وزن می‌تواند خطر بروز کمبود ویتامین دی را افزایش دهد.

سوء جذب : افرادی که به یکی از نشانگان سوء جذب چربی (مانند بیماری کرون و بیماری سلیاک) مبتلا باشند یا افرادی که جراحی‌های برداشتن چربی برای رفع چاقی انجام داده اند، غالباً قادر به جذب مقدار کافی از ویتامین دی محلول در چربی نیستند.

سن : تحقیقات نشان داده است که هر چقدر سن ما افزایش می‌یابد، توانایی بدن ما در ساخت ویتامین دی در اثر مواجهه با نور آفتاب کاهش پیدا می‌کند. به طوری که در سنین بالاتر از ۷۰ سالگی، توانایی تولید ویتامین دی تا ۲۵% کم می‌شود. البته هرچند تأثیر عامل سن در کمبود ویتامین دی می‌تواند مهم باشد، اما تأثیر آن به اندازه سایر عواملی که شرح داده شد نیست.

بیماری ها و مصرف داروها : طیف وسیعی از داروها ازجمله داروهای ضد قارچ، ضد صرع، گلوکوکورتیکوئیدها و داروهایی که برای درمان ایدز مصرف می‌شوند می‌توانند ویتامین دی را تخریب کرده و باعث بروز کمبود آن شوند. همچنین افراد مبتلا به بیماری های کلیوی مزمن، پرکاری پاراتیروئید، بیماری‌های عامل گرانولوماتوز مزمن، و برخی از انواع بیماری لنفوم، دچار کمبود ویتامین دی می‌شوند.

کمبود ویتامین دی چگونه تشخیص داده می‌شود؟

برای تشخیص اینکه شما دچار کمبود ویتامین دی هستید، دادن یک آزمایش خون کفایت می‌کند، اما مهم آن است که آزمایش خون صحیح را انجام دهید. دو نوع آزمایش خون برای تشخیص ویتامین دی وجود دارد. نوع اول، آن آزمایش ۱,۲۵ OH 2D است که معیار خوبی برای تعیین میزان ویتامین دی خون شما در همان زمان نیست. زیرا نیمه- عمر کوتاهی دارد و می‌تواند تحت تأثیر میزان هورمون پاراتیروئید، کلسیم و فسفر قرار گیرد. به همین دلیل هم مقدار واقعی ویتامین دی شما را نشان نمی‌دهد. آزمایش صحیح برای این منظور، آزمایش ۲۵- هیدروکسی ویتامین دی نام دارد که به صورت D (OH) 25 نوشته می‌شود. در واقع این دقیق‌ترین شاخص برای تعیین وضعیت فعلی ویتامین دی در خون شما است، زیرا مقدار ویتامین دی که شما از رژیم غذایی، مکمل ها و نور آفتاب می‌گیرید را به طور دقیق نشان می‌دهد. 

کمبود ویتامین دی چگونه درمان می‌شود؟

دکتر منشادی با انجام معاینات کامل و با مشاهده نتایج آزمایش خون شما، بهترین برنامه درمانی را با در نظر گرفتن وضعیت شما از نظر سن، شدت کمبود  ویتامین دی و غیره تعیین می‌کند. ایشان همچنین دستورات و راهنمایی‌های لازم را به شما ارائه می‌کند و اطمینان حاصل می‌کند که شما نکات لازم را فرا گرفته‌اید و می‌توانید به دقت آن را رعایت کنید. ویتامین دی را می‌توان به صورت تزریقی یا به شکل دارو (شربت یا قرص) مصرف کرد. دکتر منشادی شکل صحیح دارو و دوز مناسب آن را برای شما تعیین می‌کند تا از بروز عوارض ناشی از کمبود ویتامین دی در شما جلوگیری شود.

تحقیقات نشان داده است که ویتامین دی ۳ بهترین گزینه برای مصرف به عنوان مکمل است. مکمل‌های ویتامین دی ۲، میزان ویتامین دی را همانند مکمل‌های دی ۳ افزایش نمی‌دهند. حتی در برخی از موارد مشخص شده است که مکمل‌های دی ۲ در درازمدت باعث کاهش ویتامین دی شده‌اند.

مقدار ویتامین دی لازم برای رفع کمبود شما به شدت کمبود و وضعیت سلامتی شخصی شما بستگی دارد. فصل سال نیز از این نظر اهمیت دارد. برای مثال اگر میزان ویتامین دی خون شما در حد پایین محدوده مجاز قرار دارد و در آستانه ورود به فصل زمستان باشید، مقدار ویتامین دی مورد نیاز شما، کمی بیشتر از مقداری است که در آستانه ماه‌های تابستان لازم دارید. هدف هر برنامه درمانی آن است که مقدار ذخیره ویتامین دی شما را در حد ایمن نگه دارد و از افت مقدار آن جلوگیری کند.

شکل دارویی که مصرف می‌کنید، اهمیتی برابر با مقداری که مصرف می‌کنید دارد. مکمل‌های ویتامین دی باید همراه با وعده‌های غذایی حاوی چربی مصرف شود. تحقیقات نشان داده است که میزان جذب ویتامین دی از مکمل‌ها در زمانی که مکمل همراه با غذاهای حاوی چربی مصرف می‌شود، به طور میانگین ۳۲% بیشتر از زمانی است که با شکم خالی خورده شود. البته این تفاوت جذب از ۱۱ تا ۵۲% متغییر بود، اما حتی ۱۱% کاهش جذب هم اهمیت زیادی دارد و می‌تواند بر مقدار ویتامین دی تأثیر قابل ملاحظه‌ای بگذارد. در یک مطالعه جدید به بیماران آموزش داده شد که مکمل ویتامین دی را همراه با بزرگ‌ترین وعده غذایی خود (وعده غذایی که بیشترین مقدار چربی را دارد) مصرف کند. بعد از سه ماه مشخص شد که میزان ویتامین دی در خون آنها به طور میانگین ۷/۵۶% افزایش پیدا کرده است.

انواعی از مکمل‌های ویتامین دی وجود دارد که می‌توان آنها را به صورت روزانه، هفتگی یا ماهانه مصرف کرد. نوع مکمل مناسب برای شما به خودتان بستگی دارد و مهم‌ترین عامل در تعیین آن این است که مصرف کدام یک برای شما راحت‌تر است. می‌توانید برای شروع، یک دوز بالاتر را انتخاب کنید و بعد از یک یا دو ماه، آن را کم کنید. اغلب متخصصان معتقدند که هدف از مصرف مکمل باید رساندن میزان ویتامین دی خون به بالاتر از ۳۰ تا ۴۰ نانوگرم بر میلی لیتر باشد، که البته مقدار دقیق آن به عوامل خطرزایی که شما با آن مواجه هستید بستگی دارد. بعد از رسیدن به این مقدار، هدف از مصرف مکمل باید حفظ ویتامین دی در محدوده کافی باشد. اگر شما دچار کمبود ویتامین دی هستید، توصیه می‌شود که دو تا سه ماه بعد از مصرف مکمل‌ها، یک آزمایش خون بگیرید تا مطمئن شوید که میزان ویتامین دی در حال بالا رفتن است. با پزشک خود همکاری کنید تا بهترین برنامه درمانی برای شما تعیین شود.

موارد زیر، توصیه‌هایی است که توسط انجمن بین‌المللی غدد درون ریز در مورد مصرف ویتامین دی ارائه شده است:

• برای کودکان ۱ تا ۱۸ ساله که مبتلا به کمبود ویتامین دی هستند، توصیه می‌شود که مکمل ویتامین دی ۳ با دوز ۲۰۰۰ واحد (بین المللی) در روز به مدت حداقل شش هفته یا دوز ۵۰۰۰۰ واحد یک بار در هفته به مدت حداقل شش هفته مصرف شود تا میزان ویتامین دی خون بر اساس شاخصD (OH) 25 به بالاتر از ۳۰ نانوگرم بر میلی لیتر برسد. بعد از آن دوز ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ واحد در روز برای حفظ میزان ویتامین دی خون، مصرف شود.

• برای همه بزرگسالانی که به کمبود ویتامین دی مبتلا هستند، توصیه می‌شود که ویتامین دی ۳ با دوز ۵۰۰۰۰ واحد یک بار در هفته به مدت هشت هفته و یا معادل آن که ۶۰۰۰ واحد در روز به مدت هشت هفته است، مصرف کنند تا میزان ویتامین دی خون آنان بر اساس شاخص به بالاتر از ۳۰ نانوگرم بر میلی لیتر برسد و بعد از آن ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ واحد در روز برای حفظ میزان کافی ویتامین دی، مصرف کنند.

• برای افراد چاق، بیماران مبتلا به نشانگان سوء جذب چربی و بیمارانی که داروهای مؤثر بر متابولیسم ویتامین دی مصرف می‌کنند، توصیه می‌شود که دوز بالاتری (دو تا سه برابر بیشتر؛ یعنی حداقل ۶۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ واحد در روز) از ویتامین دی مصرف کنند تا کمبود آنان درمان شود و میزان آن بر اساس شاخص D (OH) 25 به بالاتر از ۳۰ نانوگرم بر میلی لیتر برسد و از آن به بعد، ۳۰۰۰ تا ۶۰۰۰ واحد در روز برای حفظ میزان کافی ویتامین دی، مصرف کنند. در یک مطالعه تحقیقاتی مشخص شد که در پایان یک دوره درمانی یک ساله، به ازای هر ۱۵ کیلوگرم از وزن بدن، شاخص D (OH) 25 سرم خون به میزان ۴ نانوگرم بر میلی لیتر پایین‌تر از حد مجاز بود. این کمبود می‌تواند منجر به تغییر چشمگیری در مقدار مکمل مورد نیاز بر اساس وزن بدن و میزان ویتامین دی سرم خون در زمان شروع دوره درمان، گردد.



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

درمان چربی خون بالا : تریگلیسیرید و کلسترول بالا

images

لیپید نام دیگر چربی خون است. لیپیدها به راحتی در بدن ذخیره شده و به عنوان منبع انرژی عمل می‌کنند. کلسترول و تری‌گلیسیرید، هر دو جزء لیپیدها هستند. به بالا بودن مقدار تری‌گلیسیرید یا کلسترول خون، هایپرلیپیدمیا گفته می‌شود. بالا بودن بیش از اندازه سطح لیپید خون یا چربی خون بالا  خطر حمله قلبی و سکته مغزی را افزایش می‌دهد. پیروی از یک رژیم غذایی سالم و مصرف دارو به پایین آمدن سطح لیپیدها کمک می‌کند.

درمان اختلالات لیپیدی به پیشگیری از حمله قلبی، سکته مغزی و سایر عارضه‌های خطرناکی که باعث از کار افتادگی و کوتاه شدن عمر می‌شوند کمک می‌کند. دکتر منشادی به بیماران کمک می‌کند تا بتوانند با کنترل سطح لیپیدشان، سلامت خود را حفظ کنند. عموماً، او پس از تشخیص اختلال لیپیدی، بهترین روش درمان را برای هر بیمار تعیین کرده و با کنترل نحوه اجرای درمان و نتایج آن مطمئن می‌شود که درمان جواب می‌دهد.‌ دکتر منشادی با درمان ناهنجاری‌های لیپیدی، از جمله کلسترول خون بالا (هایپرلیپیدمیا و دیسلیپیدمیا)، به بیماران در کاهش خطر عارضه‌های جدی قلبی و عروقی، از جمله سکته مغزی، بیماری عروق کرونری و بیماری عروق محیطی (PAD)، کمک می‌کند.

کلسترول چیست؟

کلسترول یک چربی (لیپید) است که کبد با استفاده از غذاهای چربی که می‌خوریم آن را می‌سازد. وجود مقداری کلسترول در جریان خون، برای حفظ سلامت ضروری است. کلسترول به شکل بخشی از ذراتی به نام لیپوپروتئین‌ها در خون حمل می‌شود. لیپوپروتئین‌ها انواع مختلفی دارند، اما موارد زیر بیش از همه با کلسترول ارتباط دارند:

• لیپوپروتئین‌های کم‌چگال حامل کلسترول (کلسترول LDL). اغلب به این لیپوپروتئین‌ها، کلسترول بد گفته می‌شود، زیرا این کلسترول نقش عمده‌ای در تشکیل آتروما (رسوب چربی در سرخرگ‌های متوسط و بزرگ) دارد. آتروما عمده‌ترین علت زمینه‌ای بیماری‌های مختلف قلبی عروقی است. معمولاً حدود ۷۰% از کلسترول موجود در خون کلسترول LDL است، البته این درصد در افراد مختلف متفاوت است.

• لیپوپروتئین‌های پرچگال حامل کلسترول (کلسترول HDL). اغلب به آن‌ها کلسترول خوب گفته می‌شود، چون عملاً می‌توانند از تشکیل آتروما جلوگیری کنند.

تری‌گلیسیرید چیست؟

چربی‌ها بیشتر به شکل تری‌گلیسیرید در بدن ذخیره می‌شوند. چربی‌های جمع شده روی باسن و شکم، همان تری‌گلیسیریدها هستند.تری‌گلیسیریدها محصول نهایی هضم و تجزیه مقادیر زیاد چربی موجود در غذاهایمان هستند. هر غذایی که می‌خوریم و فوراً برای تولید انرژی (کربوهیدرات‌ها، چربی یا پروتئین) استفاده نمی‌شود نیز به تری‌گلیسیرید تبدیل می‌شود. تری‌گلیسیرید‌ها در درون گلبول‌ها قرار گرفته و مثل کلسترول، به وسیله لیپوپروتئین‌ها در خون جابجا می‌شوند.‌ سلول‌های چربی (آدیپوز) تری‌گلیسیریدها را در خود ذخیره می‌کنند تا بعدها اگر غذا در اختیار بدن نبود، برای تولید انرژی استفاده شوند.

چه سطحی از لیپیدها طبیعی است؟

چربی‌ها (لیپیدها) بر حسب میلی‌مول در لیتر اندازه‌گیری می‌شوند که شاخص میزان غلظت آن‌ها در یک لیتر از خون است. واحد اندازه‌گیری چربی‌ها معمولاً به صورت mmol/L نوشته می‌شود. مقادیر زیر، عموماً مقادیر مطلوب چربی محسوب می‌شوند. البته، پزشک یا یک پرستار نیز شما را در مورد سطح چربی مناسبتان راهنمایی خواهند کرد. ایشان سایر بیمارها یا عوامل خطرزایتان را نیز در نظر می‌گیرند:

• کلسترول کل (TChol)؛ ۰/۵ mmol/L یا کمتر.

• کلسترول HDL در حال ناشتا: ۰/۳ mmol/L یا کمتر.

• نسبت TC/HDL: 5/4 یا کمتر. یعنی؛ کلسترول کل تقسیم بر کلسترول HDL. این نسبت، گویای این است که برای هر سطح معینی از کلسترول کل، هر چه مقدار HDL بیشتر باشد بهتر است.

• تری‌گلیسیریدها (TGها): ۷/۱ mmol/L یا کمتر، در حال ناشتا.

به طور کلی، هر چه مقدار کلسترول LDL بیشتر باشد، سلامت شخص بیشتر در خطر است. البته، باید سطح کلسترول بدن به عنوان بخشی از خطر کلی بیماری‌های قلبی- عروقی برای سلامت بدن در نظر گرفته شود. خطر بروز بیماری‌های قلبی- عروقیِ ناشی از سطح کلسترول، به میزان کلسترول HDL و سایر عوامل خطر آفرین برای سلامت شخص بستگی دارد.

علت بروز هایپرلیپیدمیا چیست؟

هایپرلیپیدمیا اغلب زمانی بروز می‌کند که افراد اضافه وزن یا یک رژیم غذایی ناسالم داشته باشند. این عارضه می‌تواند ناشی از زیاده‌روی در مصرف الکل نیز باشد.

نوع ارثی هایپرلیپیدمیا هم وجود دارد (موسوم به اولیه )، که از هر ۵۰۰ نفر، تقریباً ۱ نفر به آن دچار می‌شوند. همچنین، این عارضه می‌تواند ناشی از وجود عارضه‌های پزشکی دیگری مثل دیابت باشد، که به آن هایپرلیپیدمیای ثانویه گفته می‌شود. سایر علل هایپرلیپیدمیا عبارتند از:

• کم‌کاری تیروئید (هیپوتیروئیدیسم).
• یرقان انسدادی
• سندرم کوشینگ
• بی‌اشتهایی عصبی
• سندرم نفروتیک
• بیماری مزمن کلیه
برخی از داروهایی که برای کاهش سطح کلسترول تجویز می‌شوند عبارتند از:
• تیازید دیورتیک (برای کنترل فشار خون استفاده می‌شود)
• گلوکوکورتیکوئیدها (استروئیدها)
• داروهای ضدسایکوتیک آتیپیک (برای برخی مشکلات روانی استفاده می‌شوند)
• مشتقات اسید رتینوئیک (برای برخی عارضه‌های پوستی استفاده می‌شوند)

بیماری‌های قلبی عروقی و آتروما چیستند؟

قطعات آتروما مانند توده‌های کوچک چربی هستند که روی دیواره داخلی رگ‌های خونی (سرخرگ‌ها) ایجاد می‌شوند. آتروما تحت عناوین آترواسکلروز و سختی سرخرگ‌ها نیز شناخته می‌شود. اغلب به قطعات آتروما، پلاک‌های آتروما هم گفته می‌شود.

قطعات آتروما، در طول ماه‌ها یا سال‌ها بزرگتر و ضخیم‌تر می‌شوند. بنابراین یک قطعه آتروما می‌تواند به مرور زمان سرخرگ را تنگ‌تر کند. این وضعیت باعث کمتر شدن میزان عبور خون از سرخرگ‌ها می‌شود. برای مثال، تنگ شدن سرخرگ‌های (کرونری) قلب به وسیله آتروما منجر به آنژین می‌شود.

گاهی اوقات، یک لخته خونی (ترومبوز) روی یک قطعه آتروما شکل گرفته و جریان خون را به کلی مسدود می‌کند. این حالت، بسته اینکه چه سرخرگی درگیر شده باشد، می‌تواند منجر به حمله قلبی، سکته مغزی یا سایر مشکلات جدی شود.

بیماری‌های قلبی- عروقی (کاردیوواسکولار)، بیماری‌هایی هستند که قلب (عضله کاردیاک) یا رگ‌های خونی را درگیر می‌کنند. البته، در عمل هنگامی که پزشکان عبارت کاردیوواسکولار را به کار می‌برند معمولاً منظورشان بیماری‌های قلبی یا عروق خونی ناشی از آتروما است.

بیماری‌های قلبی- عروقی ناشی از آتروما عبارتند از آنژین، حمله قلبی، سکته قلبی، حمله ایسکمی گذرا (TIA) و بیماری عروق محیطی. که هر کدام در مقاله‌ای جداگانه توضیح داده شده‌اند.

هایپرلیپیدمیا چگونه تشخیص داده می‌شود؟

هایپرلیپیدمیا اغلب در طول ارزیابی خطر بروز حمله قلبی یا سکته مغزی، که به عنوان بخشی از تست‌های غربالگری روتین انجام می‌شوند، شناسایی می‌شود. این تست‌ها به صورت سالانه، برای کنترل سلامت افراد بالای ۴۰ سال، یا کسانی که یکی از بستگان نزدیکشان در سنین پایین به این مشکلات دچار شده‌اند انجام می‌شوند.

معمولاً، تشخیص بعد از انجام یک تست قند خون ناشتا، صورت می‌گیرد. منظور از ناشتا این است که دست کم ۱۲ ساعت قبل از تست چیزی خورده نشود. البته، نوشیدن آب ایرادی ندارد.

همچنین، نوع ارثی هایپرلیپیدمیا باعث ایجاد تغییرات آشکاری در بدن شخص مبتلا می‌شود، از جمله:

• حلقه پیرچشمی زودرس : یک حلقه سفید یا خاکستری است که پزشک با نگاه کردن به چشمان بیمار آن را تشخیص می‌دهد.
• تاندون گزانتوما: گره‌های سفتی هستند که در تاندون‌های انگشتان و تاندون آشیل (در پشت پاشنه) یافت می‌شوند.
• زانتلاسما: تشکیل توده‌های چربی در پلک‌ها است.

برای کاهش سطح لیپیدها چه می‌توان کرد؟

کنار گذاشتن یک رژیم غذایی ناسالم و اتخاذ یک رژیم غذایی سالم باعث کاهش کلسترول خون می‌شود. البته، به ندرت پیش می‌آید تغییر رژیم غذایی به تنهایی بتواند سطح کلسترول را آن‌قدر پایین بیاورد که شخصی که در خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی قرار دارد از محدوده پرخطر خارج و وارد محدوده کم‌خطر شود. با این حال، هرگونه کاهش کلسترول ناشی از تغییر رژیم غذایی به سلامت شخص کمک می‌کند. رعایت رژیم غذایی تری گلیسیرید بالا علاوه بر کاهش سطح کلسترول مزایای دیگری نیز دارد.

به طور خلاصه، یک رژیم غذایی سالم به این معنی است که:

• در روز، دست کم پنج قسمت، و در حالت ایده‌آل ۷ تا ۹ قسمت از رژیم غذایی به انواع میوه‌ها و سبزی‌ها اختصاص داشته باشد.‌
• یک سوم اکثر وعده‌های غذایی می‌بایست متشکل از غذاهای نشاسته‌ای (مثل غلات صبحانه، نان غلات کامل، سیب‌زمینی، برنج، پاستا)، به علاوه میوه و سبزیجات باشد.‌
• غذاهای چرب مثل گوشت‌های چرب، پنیرها، شیر پرچرب، غذاهای سرخ شده، کره و غیر کم مصرف شود. در عوض از پخشینه‌های کم‌‌چرب، غیراشباع مونو، چند غیراشباع استفاده کنید.
• در هفته ۲ تا ۳ قسمت ماهی در رژیم غذایی‌تان بگنجانید، که دست کم یکی از آن‌ها روغنی باشد (البته، اگر باردار هستید نباید در هفته بیش از دو قسمت ماهی روغنی مصرف کنید).
• مصرف نمک را به حداکثر ۶ گرم (و برای کودکان کمتر) در روز محدود کنید.
• اگر گوشت قرمز می‌خورید، بهتر است آن را از نوع بدون چربی مصرف کرده یا اصلاً گوشت پرندگانی مثل مرغ را مصرف کنید.
• اگر می‌خواهید غذاهایتان را سرخ کنید از روغن‌های گیاهی مثل روغن آفتابگردان، کُلزا یا زیتون استفاده کنید.

غذاهای حاوی استانول‌ها یا استرول‌های گیاهی می‌توانند سطح کلی کلسترول خون و کلسترول LDL را تا حدود ۱۰% کاهش دهند.‌ البته، ظاهراً شواهد چندانی در مورد تأثیرگذار بودن این موضوع در پیشگیری از بیماری‌های قلبی- عروقی وجود ندارد.‌ بنابراین مؤسسه ملی تعالی بهداشت و مراقبت (NICE)، توصیه به استفاده روزمره از چنین غذاهایی را به بعد از بدست آمدن اطلاعات بیشتر در این زمینه موکول کرده است.

چه درمان‌هایی وجود دارد؟

• پزشکان و بیماران می‌توانند با همکاری هم از بسته‌ی کمک به تصمیم‌گیری استفاده کرده و بهترین روش درمان چربی خون را انتخاب کنند.

اگر در معرض خطر بالای ابتلا به بیماری‌های قلبی- عروقی باشید، در این صورت علاوه بر توصیه به تغییر سبک زندگی‌تان معمولاً برای شما داورهایی نیز تجویز می‌شود.

به عبارت دیگر:

• داروهایی برای کاهش سطح کلسترول یا تری‌گلیسیرید خونتان تجویز می‌شود، که معمولاً با یک داروی استاتین همراه هستند.‌ داروهای استاتین با برندهای مختلفی عرضه می‌شوند. آن‌ها یک ماده شیمیایی (آنزیم) که برای تولید کلسترول در کبد نیاز است را مهار می‌کند.

هیچ سطح مشخصی برای کلسترول افرادی که از قبل بیماری‌های قلبی- عروقی ندارند تعیین نشده است. اما، برای افرادی که دچار بیماری‌های قلبی- عروقی هستند، در صورت امکان باید کلسترول کل به کمتر از ۰/۴ mmol/L و کلسترول LDL به کمتر از ۰/۲ mmol/L کاهش بیابد.‌

اگر تنها تری‌گلیسیریدتان بالا باشد، به شما توصیه خواهد که به جای استاتین‌ها از قرص‌های فیبرات یا امگا-۳ استفاده کنید. اگر تری‌گلیسیریدتان بالاتر از ۰/۱۰ mmol/L باشد پزشک شما را به یک متخصص ارجاع خواهد داد.

برای کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی- عروقی توصیه می‌شود تغییرات زیر را در سبک زندگی‌تان اعمال کنید:

مصرف سیگار را متوقف کنید.

از یک رژیم غذایی سالم پیروی کنید.

مقدار مصرف نمک روزانه‌تان را زیر ۶ گرم نگه‌دارید.

وزن و دور کمرتان را کنترل کنید.

به طور مرتب ورزش کنید.

در صورت زیاده‌روی در الکل، مقدار مصرف آن را کم کنید.



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

قاعدگی ، پریود ( عادت ماهانه ) و سیکل آن

5a

خونریزی ماهانه زنان را قاعدگی یا پریود گویند و در این دوره خون از پوشش داخلی رحم جاری می‌شود، از طریق دریچه کوچکی وارد دهانه رحم می‌شود و از راه واژن از بدن خارج می‌شود. در ادامه مقاله به توضیح روند سیکل قاعدگی می‌پردازیم. عادت ماهانه معمولاً ۳ تا ۵ روز طول می‌کشد.

چرخه یا سیکل قاعدگی چیست؟

زمانی که قاعدگی یا پریود منظم شود، از آن با اصطلاح سیکل قاعدگی یاد می‌شود. منظم بودن سیکل‌های قاعدگی نشانه این است که بخش‌های مهمی از بدن عملکردی طبیعی و مناسب دارد. سیکل قاعدگی مواد شیمیایی مهم و حیاتی به نام هورمون را که برای حفظ سلامتی بدن ضروری هستند، تأمین می‌کند. به علاوه این چرخه بدن را هر ماه برای بارداری آماده می‌سازد. سیکل قاعدگی از اولین روز پریود شروع می‌شود، تا نخستین روز پریود بعدی ادامه دارد و به طور متوسط ۲۸ روز طول می‌کشد. البته مدت سیکل‌ها از ۲۱ تا ۳۵ روز در بزرگسالان و از ۲۱ تا ۴۵ روز در نوجوانان متغیر است.
افزایش و کاهش میزان هورمون‌ها در طی ماه سیکل قاعدگی را کنترل می‌کند.

در سیکل قاعدگی چه اتفاقی می‌افتد؟

میزان استروژن، هورمون زنانه، در نیمه نخست سیکل رو به افزایش می‌گذارد. استروژن نقش مهمی را در حفظ سلامتی بدن ایفا می‌کند، چرا که باعث محکم‌تر شدن استخوان‌ها می‌شود و آنها را به موازات بالا رفتن سن همچنان قوی نگه می‌دارد. دیگر تأثیر استروژن به رشد کردن و ضخیم شدن پوشش داخلی رحم یعنی محلی مربوط می‌شود که در دوران بارداری تغذیه جنین در آنجا انجام می‌شود. همزمان با رشد پوشش داخلی رحم، بلوغ تخمک در یکی از تخمدان‌ها آغاز می‌شود. تخمک در چهاردهمین روز یک سیکل با طول متوسط ۲۸ روز از تخمدان خارج می‌شود و به اصطلاح تخمک‌گذاری رخ می‌دهد.

تخمک پس از خارج شدن از تخمدان از لوله فالوپ یا شیپور رحمی می‌گذرد و وارد رحم می‌شود. در این بین میزان هورمون‌ها افزایش می‌یابد و پوشش داخلی رحم را برای بارداری آماده می‌سازد. به همین دلیل احتمال باردار شدن بانوان در سه روز قبل از تخمک‌گذاری یا در همان روز تخمک‌گذاری بسیار بالا است. به خاطر داشته باشید که تخمک‌گذاری در بانوانی که سیکل قاعدگی‌شان کمتر یا بیشتر از مدت متوسط است، قبل یا بعد از روز چهاردهم رخ می‌دهد.

اگر تخمک با سلول اسپرم مرد باردار شود و به دیواره رحم بچسبد، بارداری اتفاق می‌افتد. اما اگر تخمک باردار نشود، تجزیه و متلاشی خواهد شد. پس از آن میزان هورمون‌ها کاهش یافته و خونریزی پوشش ضخیم شده دیواره داخلی رحم در دوره قاعدگی شروع می‌شود.

توصیف قاعدگی معمول

پوشش داخلی ضخیم شده رحم طی عادت ماهانه جدا می‌شود و خون اضافی از واژن خارج می‌شود. نه تنها عادت‌های ماهانه بانوان با یکدیگر متفاوت است، پریودهای تمام ماه‌های یک فرد نیز یکسان نیست. پریود از نظر حجم خون خارج شده از واژن، یعنی جریان خون قاعدگی، می‌تواند ملایم، متوسط یا شدید باشد. مدت قاعدگی نیز متغیر است، اکثر پریودها ۳ تا ۵ روز طول می‌کشد، اما در کل کوتاه‌ترین و طولانی‌ترین زمان پریود معمول و طبیعی به ترتیب ۲ و ۷ روز است. سیکل‌ها در چند سال نخست پس از شروع قاعدگی معمولاً طولانی‌تر است و به تدریج همگام با افزایش سن کوتاه‌تر و منظم‌تر می‌شود. فاصله بین دو عادت ماهانه اکثر اوقات ۲۱ تا ۳۵ روز است.

مشکل‌های بانوان در زمان پریود

بانوان هنگام عادت ماهانه دچار مشکل‌های گوناگونی چون درد و خونریزی شدید می‌شوند یا این که پریود با تاخیر اتفاق می‌افتد.
 آمنوره یا فقدان قاعدگی: این اصطلاح برای رخ ندادن قاعدگی در افراد زیر به کار برده می‌شود:

بانوان جوانی که تا سن ۱۵ سالگی هنوز عادت ماهانه را تجربه نکرده‌اند.

بانوان و دخترانی که پس از گذشت ۹۰ روز هنوز پریود نشده‌اند، سن در این مورد مهم نیست.

دلایل فقدان قاعدگی عبارتند از:

• بارداری
• شیردهی
• کاهش وزن قابل توجه
• اختلال‌های غذا خوردن
• ورزش سنگین و خارج از توان فرد
• استرس
• بیماری‌های جدی که نیاز به درمان سریع دارند.

همان طور که اشاره شد، منظم بودن سیکل‌های قاعدگی به معنای عملکرد مناسب و بدون اشکال بخش‌های مهم بدن است. پریود نشدن گاهی بیانگر این است که تخمدان‌ها استروژن کافی تولید نمی‌کنند. نبود این هورمون‌ها تأثیر نامطلوبی بر سلامت عمومی فرد دارد. مشکلات هورمونی، مانند مسائل ناشی از ابتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) یا ناراحتی‌های جدی اندام‌های تولید مثل، از پی‌آمدهای کمبود استروژن هستند. بنابراین در صورت نامنظم بودن قاعدگی باید حتماً با پزشک مشورت کرد.

دیسمنوره یا قاعدگی دردناک: دیسمنوره به قاعدگی‌های دردناک، شامل گرفتگی‌های شدید، اطلاق می‌شود. این گرفتگی‌ها در نوجوانان پی‌آمد وجود بیش از اندازه ماده‌ای شیمیایی به نام پروستاگلاندین است. اکثر نوجوانانی که دچار قاعدگی‌های دردناک می‌شوند، حتی در صورت شدید بودن گرفتگی نیز مبتلا به بیماری خاصی نیستند. حال آن که درد قاعدگی در بانوان مسن‌تر از بیماری یا عارضه‌ای مانند آندومتریوز یا فیبروئید رحمی نشأت می‌گیرد.
کمپرس گرم یا حمام آب گرم به برخی بیماران کمک می‌کند تا درد و گرفتگی را کاهش دهند. بعضی مسکن‌های غیرتجویزی مانند داروهای زیر نیز علائم را تسکین می‌دهند:

 ایبوپروفن (برای مثال ادویل، مورتین، میدول کرمپ)

کتوپروفن (برای مثال ارودیس KT)

ناپروکسین (برای مثال الیو)

در صورت موثر نبودن این داروها یا مختل شدن برنامه کاری یا درسی به دلیل تحمل درد شدید باید به پزشک مراجعه نمود تا پزشک با توجه به مشکل اصلی و شدت آن اقدام درمانی لازم را انجام دهد

 خونریزی غیرطبیعی رحم: منظور خونریزی واژنی است که متفاوت با عادت ماهانه طبیعی است و شامل موارد زیر می‌شود:

 خونریزی بین دو پریود

خونریزی پس از مقاربت جنسی

لکه بینی در هر زمان از سیکل قاعدگی

شدیدتر یا طولانی‌تر بودن خونریزی در مقایسه با عادت‌های ماهانه معمول پیشین

خونریزی پس از یائسگی

خونریزی غیرطبیعی دلایل بسیاری دارد. پزشک ابتدا وجود مشکلات شایع در گروه سنی مرتبط را بررسی می‌کند. شماری از این ناراحتی‌ها جدی نیستند و به راحتی درمان می‌شوند؛ حال آن که بعضی وخیم‌تر هستند. درمان خونریزی غیرطبیعی به دلیل آن بستگی دارد.

تغییرات هورمونی نوجوانان و بانوان نزدیک به سن یائسگی منجر به طولانی شدن عادت ماهانه و سیکل‌های نامنظم می‌شود. حتی اگر دلیل خونریزی غیرطبیعی تغییرات هورمونی باشد، روشی برای درمان آن وجود دارد. باید به یاد داشت که این تغییرات گاهی همراه با بیماری‌های جدی مانند فیبروئید رحمی، پولیپ یا حتی سرطان هستند. بنابراین در صورت مواجهه با خونریزی غیرطبیعی حتماً به پزشک مراجعه کنید.

زمان نخستین عادت ماهانه

چگونه دخترتان را از تغییرهای بدنشان آگاه کنید؟

دختران معمولاً در سن ۱۲ سالگی نخستین عادت ماهانه خود را تجربه می‌کنند، البته این موضوع عمومیت ندارد و این سن می‌تواند کمتر یا بیشتر، از ۸ تا ۱۵ سالگی، باشد. درهر حال نخستین عادت ماهانه در اکثر موارد حدود ۲ سال پس از شروع به رشد کردن سینه‌ها اتفاق می‌افتد. چنانچه دختری تا سن ۱۵ سالگی دچار عادت ماهانه نشود، یا علی‌رغم گذشت ۲ تا ۳ سال پس از رشد کردن سینه‌ها پریود شروع نشده باشد، باید به پزشک مراجعه نمود.

بانوان تا چند سالگی دچار عادت ماهانه می‌شوند؟

بانوان معمولاً تا زمان یائسگی خونریزی ماهانه دارند. یائسگی در بازه سنی ۴۵ تا ۵۵ سالگی و معمولاً در حوالی ۵۰ سالگی رخ می‌دهد. یائسگی به این معنا است که دیگر تخمک گذاری و تولی تخمک در بدن زن انجام نمی‌شود، عادت ماهانه متوقف می‌شود و زن دیگر نمی‌تواند باردار شود. یائسگی نیز مانند قاعدگی برای تمام بانوان یکسان نیست و این تغییرات گاهی طی چند سال رخ می‌دهد.

زمانی را که بدن وارد مرحله یائسگی می‌شود در اصطلاح انتقال به یائسگی می‌نامند که ۲ تا ۸ سال می‌تواند به درازا بیانجامد. برخی بانوان به دلیل انجام دادن جراحی یا دیگر درمان‌ها، ابتلا به بیماری یا دلایل دیگر دچار یائسگی زودرس می‌شوند. چنانچه بین دو عادت ماهانه وقفه‌ای بیش از ۹۰ روز ایجاد شود، باید به پزشک مراجعه نمود تا احتمال بارداری، یائسگی پیش از موعد یا ابتلا به دیگر بیماری‌هایی بررسی شود که باعث متوقف شدن پریود یا نامنظم شدن آن شده‌اند.

زمان مراجعه به پزشک

بانوان جوان با عادت‌های ماهانه نامنظم می‌توانند با مراجعه به دکتر منشادی خاطر خود را آسوده سازند و درمان مناسبی دریافت کنند که بر حفظ سلامت عمومی و به ویژه رفع مشکلات مربوط به تولید مثل متمرکز می‌شود. دکتر مشهدی به بانوانی کمک می‌کنند که با مشکلات گوناگون از فقدان قاعدگی یا عادت‌های ماهانه شدید یا دردناک گرفته تا بیماری‌های زنانه، مسائل غدد درون ریز یا خون‌شناختی و اختلال‌های خونی یا لخته شدن خون دست و پنجه نرم می‌کنند.

در صورت رویارویی با موارد زیر باید به پزشک مراجعه نمود:
• شروع نشدن قاعدگی پس از سن ۱۵ سالگی
• شروع نشدن قاعدگی علی‌رغم گذشت ۳ سال از شروع به رشد سینه یا رشد نکردن سینه تا سن ۱۳ سالگی
• متوقف شدن ناگهانی پریود یا وقفه بیش از ۹۰ روز بین دو عادت ماهانه
• نامنظم شدن شدید عادت ماهانه در مقایسه با سیکل‌های ماهانه منظم پیشین
• چنانچه فاصله بین دو پریود کمتر از ۲۱ روز یا بیشتر از ۳۵ روز باشد
• چنانچه خونریزی بیشتر از ۷ روز طول بکشد
• شدیدتر شدن خونریزی در مقایسه با پریودهای پیشین یا تعویض نوار بهداشتی ظرف کمتر از یک تا دو ساعت
• خونریزی بین دو پریود
• پریود همراه با درد شدید
• تب ناگهانی و احساس بیماری و حالت تهوع

 

 



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

انسولین درمانی: زمان و روش تزریق

انسولین

بدن بخش اعظم غذای خورده شده را در زمان هضم به نوعی قند به نام گلوکز تبدیل می‌کند. انسولین وارد شدن گلوکز به داخل تمام سلول‌های بدن و مصرف شدن آن به صورت انرژی را ممکن می‌سازد. اما بدن در صورت ابتلا به دیابت انسولین کافی تولید نمی‌کند یا نمی‌تواند از آن به شیوه‌ی مناسب استفاده کند، به همین دلیل گلوکز در عوض حرکت به داخل سلول‌ها در خون جمع می‌شود. وجود گلوکز بیش از اندازه در خون به بروز مشکلات و بیماری‌های جدی می‌انجامد.

تمام بیماران مبتلا به دیابت نوع ۱ و شماری از بیماران دچار دیابت نوع ۲ باید برای تحت کنترل بودن میزان قند خون انسولین دریافت کنند. هدف از دریافت انسولین این است که میزان قند خون تا حد امکان در بازه طبیعی آن باشد تا سلامت بیمار به خطر نیافتد. انسولین را نمی‌توان به صورت خوراکی مصرف نمود و معمولاً تزریق می‌شود، البته استفاده از پمپ یا قلم (پن) انسولین نیز متداول است.

زمانبندی دریافت انسولین

پزشک و بیمار برنامه زمانی مناسب را برای دریافت انسولین تنظیم می‌کنند. اکثر بیماران مبتلا به دیابتی که انسولین دریافت می‌کنند باید دست‌کم روزانه دو بار تزریق انسولین را انجام دهند تا قند خون به خوبی کنترل شود. گروهی از بیماران باید روزانه ۳ تا ۴ تزریق انسولین انجام دهند.

کنترل و اندازه‌گیری میزان قند خون

اندازه‌گیری و کنترل قند خون برای پیشگیری از بروز عوارض مرتبط با دیابت بسیار مهم است. بنابراین تمام بیماران مبتلا به دیابت باید شیوه کنترل کردن قند خون را فرابگیرند. برای این کار باید سوزن را در نوک انگشت فرو برد تا قطره خون کوچکی خارج شود و بر روی نوار آزمایش قرار بگیرد. بیمار می‌تواند خود نتیجه آزمایش را بخواند یا این که نوار را درون دستگاهی به نام گلوکزسنج الکترونیک قرار دهد تا مشخص شود که آیا میزان قند خون در بازه نرمال قرار دارد یا خیر. پزشک معالج اطلاعات بیشتر را در مورد شیوه اندازه‌گیری قند خون به بیمار ارائه می‌دهد.

زمان دریافت انسولین

پزشک و بیمار به تفصیل با یکدیگر در مورد زمان و شیوه دریافت انسولین صحبت می‌کنند، چرا که درمان هر بیمار با دیگری متفاوت است. برخی بیمارانی که به طور منظم انسولین دریافت می‌کنند، باید تزریق را ۳۰ تا ۶۰ دقیقه پیش از هر وعده غذایی انجام دهند، حال آن که گروهی که انسولین سریع‌الاثر مصرف می‌کنند، باید دقیقاً قبل از غذا خوردن انسولین دریافت کنند.

انواع انسولین

  • انسولین سریع‌الاثر: اثرگذاری انسولین‌های سریع‌الاثری مانند لیسپرو، آسپارت و گلولیزین پس از ۱۵ دقیقه آغاز می‌شود و ۳ تا ۵ ساعت دوام دارد.
  • انسولین کوتاه اثر: اثرگذاری انسولین‌های کوتاه اثر مانند انسولین رگولار پس از ۳۰ تا ۶۰ دقیقه شروع می‌شود و تاثیری ۵ تا ۸ ساعته دارد.
  • انسولین متوسط اثر: اثرگذاری انسولین‌های متوسط اثر مانند انسولین NPH پس از ۱ تا ۳ ساعت شروع می‌شود و تاثیری ۱۲ تا ۱۶ ساعته دارد.
  • انسولین طولانی اثر: انسولین‌های طولانی اثر مانند گلارژین و دتمیر پس از گذشت حدود ۱ ساعت شروع به تاثیرگذاری می‌کنند و اثری ۲۰ تا ۲۶ ساعته دارند.
  • انسولین از پیش مخلوط شده: این نوع انسولین ترکیبی از دو نوع انسولین، معمولاً انسولین سریع‌الاثر یا کوتاه اثر با انسولین متوسط اثر، است.

انسولین سریع‌الاثر چیست و چگونه میزان قند خون را کنترل می‌کند؟

انسولین سریع‌الاثر همان گونه که از نام‌اش پیدا است، نسبت به دیگر انسولین‌ها تاثیرگذاری سریع‌تری دارد و تنها نیاز به ۱۵ دقیقه زمان دارد، اثر حاصل از مصرف این انسولین ۳ تا ۴ ساعت دوام دارد. ۳ نوع انسولین سریع‌الاثر به شرح زیر وجود دارد:

  • انسولین لیسپرو
  • انسولین آسپارت
  • انسولین گلولیزین

پزشک برای ثابت نگه داشتن قند خون در طول روز انسولین طولانی اثر یا داروی دیگری را تجویز می‌کند که بیمار باید آن را هر روز در کنار انسولین سریع‌الاثر مصرف کند.

زمان مصرف انسولین سریع‌الاثر

فاصله تزریق انسولین سریع‌الاثر تا زمان غذا خوردن نباید بیش از ۱۵ دقیقه باشد. پزشک مقدار انسولین لازم برای تزریق را مشخص می‌کند. نکته مهمی که دوباره باید یادآوری شود این است که نباید فاصله بین تزریق این نوع انسولین و صرف غذا بیش از ۱۵ دقیقه باشد.

مصرف انسولین سریع‌الاثر در مقایسه با انسولین رگولار راحت‌تر است، چون پس از تزریق انسولین رگولار باید ۳۰ تا ۶۰ دقیقه صبر کرد و سپس غذا خورد. برای بسیاری از بیماران رعایت دقیق این فاصله زمانی بین تزریق و صرف غذا دشوار است. گاهی آنان بسیار زودتر یا دیرتر از زمان مقرر شروع به غذا خوردن می‌کنند و به همین دلیل قند خون به خوبی کنترل نمی‌شود. از آنجایی که فاصله بین تزریق انسولین سریع‌الاثر و صرف غذا کمتر است، احتمالاً بهتر می‌توان قند خون را کنترل کرد.

مخلوط کردن انسولین سریع‌الاثر با دیگر انسولین‌ها

بیمار می‌تواند انسولین سریع‌الاثر را طبق دستورات پزشک معالج خود با انسولین متوسط اثر مخلوط کند. نکته مهم این است که همواره باید اول انسولین سریع‌الاثر را داخل سرنگ کشید تا انسولین متوسط اثر نتواند وارد بطری انسولین سریع‌الاثر شود. پس از آمیختن دو انسولین سریع‌الاثر و متوسط اثر در داخل یک سرنگ باید این مخلوط را ظرف ۱۵ دقیقه زیر پوست تزریق کرد. سپس منتظر سپری شدن ۱۵ دقیقه شد و بعد شروع به غذا خوردن کرد.

آماده کردن مقدار صحیح انسولین

بیمار می‌تواند انسولین را از آمپول داخل سرنگ بکشد یا از قلم تعیین کننده مقدار حاوی انسولین استفاده کند. مراحل زیر را باید برای پر کردن سرنگ از مقدار مشخصی از انسولین انجام داد:

  1. شستن دست
  2. برداشتن روکش بطری جدید انسولین و پاک کردن درپوش بطری با پنبه آغشته به الکل. بهتر است انسولین سریع‌الاثر را پیش از تزریق در دمای اتاق نگه داشت.
  3.  عقب کشیدن پیستون سرنگ تا هوا به اندازه انسولین مورد نظر وارد سرنگ شود. سپس باید سوزن سرنگ را درون سرپوش لاستیکی بطری انسولین فرو کرد، سپس هوا را با رو به جلو فشار دادن پیستون سرنگ وارد بطری نمود و در آخر بطری را سر و ته کرد.
  4. ابتدا باید مطمئن شد که سر سوزن داخل انسولین قرار دارد و سپس پیستون سرنگ را عقب کشید تا مقدار انسولین لازم وارد سرنگ شود. میزان انسولین بر حسب واحد اندازه‌گیری روی سرنگ مشخص است.
  5. پیش از بیرون کشیدن سوزن از بطری انسولین باید مطمئن شد که هیچ حباب هوایی داخل سرنگ نیست، چون حباب‌های هوا باعث می‌شود که حجم انسولین تزریقی کاهش یابد. اگر حبابی داخل سرنگ دیده شد، باید سرنگ و بطری را صاف و رو به بالا با یک دست نگه داشت و با دست دیگر به سرنگ ضربه زد تا حباب‌های هوا رو به بالا حرکت کنند. سپس با رو به جلو راندن پیستون حباب‌ها را به داخل بطری انسولین برگرداند و سپس مقدار انسولین لازم را با رو به عقب کشیدن پیستون به داخل سرنگ هدایت کرد.
  6. بیمار باید پوست را با پنبه آغشته به الکل تمیز کند، پوست را بین انگشتان بگیرد و انسولین را با زاویه ۹۰ درجه تزریق کند. چنانچه بیمار لاغر باشد، باید پوست را محکم بین انگشتان فشار دهد و سوزن را با زاویه ۴۵ درجه وارد بدن کند. پس از وارد شدن سوزن به بدن لازم نیست پیستون سرنگ را برای مشاهده خون عقب کشید.

در صورت استفاده از پن انسولین سریع‌الاثر، پزشک یا دستیار ایشان روش استفاده صحیح را به بیمار آموزش می‌دهند. بدیهی است که بیمار باید مو به مو از این دستورات پیروی کند.

محل تزریق انسولین

انسولین باید دقیقاً زیر پوست تزریق شود. پزشک یا دستیار ایشان روش و محل تزریق انسولین را به بیمار آموزش می‌دهند. بالای بازو، جلو و پهلوی ران و شکم محل‌هایی هستند که معمولاً انسولین در آنها تزریق می‌شود. محل تزریق انسولین باید حداقل ۲ اینچ از ناف فاصله داشته باشد.

بیمار می‌تواند برای جلوگیری از ضخیم شدن پوست انسولین را به صورت چرخشی در محل‌های متفاوت تزریق کند و از تزریق انسولین در یک محل ثابت خودداری کند.

واکنش انسولین

بیمار در صورت مصرف انسولین سریع‌الاثر باید از واکنش‌های انسولین و روش درمان آنها آگاه باشد. انسولین سریع‌الاثر به سرعت اثر می‌گذارد، بنابراین بیمار و پزشک می‌توانند هنگام تعیین مقدار مناسب انسولین، واکنش‌های آن را نیز بررسی کنند.

هیپوگلاسمی، پایین افتادن قند خون، به عارضه‌ای اطلاق می‌شود که در آن میزان قند خون بسیار پایین می‌آید. بیمارانی که انسولین مصرف می‌کنند، اگر بیش از حد معمول ورزش کنند، غذای کافی نخورند، به موقع غذا نخورند یا انسولین بیش از حد دریافت کنند، قند خون‌شان بسیار پایین می‌آید. اکثر بیمارانی که انسولین دریافت می‌کنند هر از گاه با عوارض و واکنش‌های انسولین مواجه می‌شوند. نشانه‌های واکنش انسولین و هیپوگلاسمی عبارت‌اند از:

  • خستگی مزمن
  • خمیازه کشیدن مکرر
  • ناتوانی در صحبت کردن یا فکر کردن
  • از دست دادن هماهنگی عضلانی
  • تعریق
  • گرفتگی ناگهانی عضلات
  • حمله صرع
  • احساس غش کردن
  • رنگ پریدگی
  • بیهوش شدن

مقابه با واکنش و عوارض انسولین

بیماران مبتلا به دیابت باید همواره حداقل ۱۵ گرم کربوهیدرات سریع‌الاثر همراه خود داشته باشند تا در صورت پایین افتادن قند خون یا مواجهه با واکنش انسولین مصرف کنند. در ادامه نمونه‌هایی از منابع سریع انرژی را نام می‌بریم که برای از بین بردن علائم واکنش انسولین مفیداند:

  • نوشابه غیررژیمی: ½ تا ¾ فنجان
  • آب میوه: ½ فنجان
  • میوه: ۲ قاشق غذاخوری کشمش
  • شیر: یک فنجان
  • آب نبات: ۵ عدد
  • قرص گلوکز: ۳ قرص ۵ گرمی

چنانچه ۱۵ دقیقه پس از خوردن کربوهیدرات سریع‌الاثر بهبودی حاصل نشود، یا میزان قند خون همچنان بسیار پایین باشد، باید ۱۵ گرم دیگر کربوهیدرات سریع‌الاثر مصرف شود.

بیمار باید به دوستان، همکاران و خانواده خود روش درمان هیپوگلاسمی را آموزش دهد، چون احتمال دارد گاهی به کمک آنان نیاز پیدا کند. به علاوه بیمار باید همواره گلوکاگون در دسترس داشته باشد. بسته حاوی گلوکاگون حاوی مقداری پودر و مایع است که باید با یکدیگر مخلوط شوند و سپس محلول به دست آمده تزریق شود تا قند خون را بالا ببرد. چنانچه بیمار بیهوش باشد یا قادر به خوردن یا آشامیدن نباشد، فرد دیگری می‌تواند گلوکاگون را تزریق کند. پزشک معالج توصیه‌های لازم را در مورد زمان و شیوه مصرف گلوکاگون در اختیار بیمار قرار می‌دهد.

پیشگیری از بسیار بالا یا پایین رفتن قند خون

بیمار باید میزان قند خون را به طور مرتب با استفاده از دستگاه گلوکزسنج اندازه‌گیری کند. پزشک معالج یا دستیار ایشان روش استفاده از این دستگاه را به بیمار آموزش می‌دهند. بیمار باید نتیجه هر بار اندازه‌گیری را یادداشت کند و در مراجعه بعدی فهرست به دست آمده را به پزشک ارائه کند تا ایشان بتوانند با توجه به این اطلاعات مقدار انسولین لازم را تعیین کنند.

میزان قند خون به سبک زندگی بستگی دارد، استرس، ورزش کردن و سرعت جذب غذا توسط بدن بر میزان قند خون اثر می‌گذارد. تاثیر تغییرهای هورمونی مرتبط با بلوغ، سیکل‌های قاعدگی و بارداری را نیز نباید فراموش کرد. بیماری، مسافرت یا هر گونه تغییر در زندگی روزمره به این معنا است که بیمار باید بیش از پیش قند خون خود را کنترل کند و مراقب باشد.



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

پوکی استخوان: علت، علائم و درمان

پوکی استخوان به معنی از دست دادن ماتریکس استخوان (استوئید) و مواد معدنی (کلسیم و فسفات) استخوان است که باعث سفتی و استحکام آن می‌شوند. این به این معنی است که استخوان‌ها ضعیف‌تر شده و بیشتر در معرض شکستگی قرار دارند. این بیماری با نرمی استخوان (استئومالاسی) که مربوط به کمبود ویتامین D و صرفا” به دلیل از دست دادن مواد معدنی استخوان است، تفاوت دارد. پوکی استخوان شایع‌ترین اختلال اکتسابی استخوان و علت شکستگی استخوان‌ها در بزرگسالان است.

در میان بیماری‌های استخوان که متخصصان غدد کلینیک ما به درمان آن کمک می‌کنند، درمان علایم پوکی استخوان شایع‌ترین مورد بوده است. متخصصان غدد، ارتوپدها، نفرولوژیست‌ها و پزشکان مراقبت‌های اولیه، همگی به درمان پوکی استخوان اولیه کمک می‌کنند. اما دکتر منشادی به درمان بیماران مبتلا به پوکی استخوان ثانویه ناشی از هیپرپاراتیروئیدیسم یا نارسایی کلیه و سایر بیماری‌های متابولیک و هورمونی نیز می‌پردازد.

چه عاملی باعث پوکی استخوان می‌شود؟

ساختار استخوان پیوسته در حال شکسته شدن و ساخته شدن است ( شکل گیری مجدد استخوان )، اما در بیماری پوکی استخوان، شکسته شدن بیش از حد استخوان، بر تولید استخوان پیشی می‌گیرد. بدن انسان در سن ۲۰-۳۰ سالگی بیشترین میزان توده استخوانی را دارد. این میزان پس از حدود سن ۴۰ سالگی (هم مردان و هم زنان) به آرامی کاهش می‌یابد. اگر کاهش توده استخوانی به یک سطح خاص برسد، به عنوان بیماری پوکی استخوان تشخیص داده می‌شود. این به این معنی است که پوکی استخوان بیشتر در افراد مسن رخ می‌دهد. اکثر موارد پوکی استخوان هیچ علت خاصی ندارد(پوکی استخوان اولیه). اما دلایل متعددی وجود دارد که چرا برخی از افراد نسبت به دیگران، در معرض خطر بیشتری برای پوکی استخوان قرار دارند.

کمبود استروژن، که به طور معمول ناشی از یائسگی است، شایع‌ترین علل پوکی استخوان است. اما علل ثانویه دیگر نیز می‌تواند به پوکی استخوان منجر شود. این عوامل می‌تواند اختلالات غدد درون ریز مختلف باشد، از جمله:

  • سطح بالای هورمون پاراتیروئید (هیپرپاراتیروئیدیسم اولیه)
  • پرکاری تیروئید
  • تولید کورتیزول بیش از حد
  • سطح پایین هورمون تستوسترون

سایر علل ثانویه عبارتند از:

  • بیماری‌های روماتولوژی
  • بیماری مزمن کلیوی
  • داروهایی مانند داروهای استروئیدی ضد التهاب و برخی از داروهای ضد صرع
  • اختلالات وراثتی مانند بیماری استخوان شکننده (پوکی استخوان ایمپرفکتا) و یا حتی فیبروز کیستیک.

همچنین عوامل مربوط به شیوه زندگی افراد نیز می‌تواند خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزایش دهد. به عنوان مثال، سیگار کشیدن، نوشیدن بیش از حد الکل و ورزش نکردن، خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزایش می‌دهد. زیرا باعث افزایش وزن فرد می‌گردد. ورزش منظم و یک رژیم غذایی سالم که شامل مقدار کافی از کلسیم و ویتامین D باشد، از راه‌های کاهش خطر ابتلا به پوکی استخوان است. ویتامین D همچنین هنگامی که بدن در معرض نور آفتاب قرار می‌گیرد، توسط پوست تولید می‌شود.

علائم و نشانه‌های پوکی استخوان چیست؟

از علائم پوکی استخوان میتوان گفت در واقع هیچ علامتی ندارد، مگر تا زمانی که عوارض آن رخ ‌دهد. هر گونه شکستگی که در پی یک آسیب جزئی رخ می‌دهد، باید شک شما را نسبت به پوکی استخوان برانگیزد. شایع‌ترین شکستگی که در اثر پوکی استخوان رخ می‌دهد، شکستگی لگن، مچ دست و استخوان ستون فقرات (مهره‌ها) هستند. با این حال، شکستگی می‌تواند در هر نقطه از بدن رخ دهد. معمولا” شکستگی لگن و مچ دست پس از سقوط از جایی رخ می‌دهد، اما شکستگی مهره‌ها ممکن است بدون هر گونه صدمه آشکاری رخ دهد. چنین شکستگی ممکن است هیچ علامتی نداشته باشد، یا همراه با کمر درد حادی باشد که ممکن است در طول هفته‌ها یا ماه‌ها رفع شود. شکستگی‌های متعدد ستون فقرات می‌تواند باعث کاهش طول آن، دفورمیتی (بدشکلی) قابل توجه و نیز انحنای غیر طبیعی در ستون فقرات بیمار شود.(کیفواسکولیوز- شکل بالا را ببینید).

میزان شیوع پوکی استخوان چقدر است؟

در حدود نیمی از زنان و تقریبا” ۲۰ درصد از مردان بالای ۵۰ سال، در دوره‌ای از زندگی خود دچار شکستگی ناشی از پوکی استخوان شده‌اند. شکستگی مهره و لگن شایع ترین موارد شکستگی هستند. با این حال، اگر چه با افزایش سن، احتمال شکستگی لگن افزایش می‌یابد، اما تنها در حدود ۰٫۳-۰٫۵ درصد از زنان بالای ۷۵ سال از شکستگی لگن رنج می‌برند. این میزان در زنان بالای ۸۵ سال، به حدود ۱٪ افزایش می‌یابد. زنان بیشتر از مردان دچار شکستگی لگن می‌گردند.

آیا پوکی استخوان ارثی است؟

احتمال بروز پوکی استخوان در افراد یک خانواده وجود دارد، اما تاکنون ژن یا ژنهای خاص آن شناسایی نشده است. به این معنی که، ممکن است افراد از طریق وراثت، احتمال بیشتری برای ابتلا به پوکی استخوان داشته باشند، اما اگر یکی از والدین مبتلا به پوکی استخوان باشد، لزوما” بدین معنی نیست که کودکان نیز به این بیماری دچار خواهند شد.

پوکی استخوان چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص پوکی استخوان معمولا” با اندازه‌گیری تراکم استخوان توسط اسکن سنجش تراکم استخوان با اشعه ایکس (DEXA  ) انجام می‌شود. به طور معمول، این آزمایش بر روی باسن و مهره‌ها انجام می‌گیرد. در پوکی استخوان شدید حتی دریک آزمایش اشعه X ساده، استخوان‌ها نازک به نظر می‌رسد و این ممکن است حاکی از شکستگی در مهره‌ها باشد. اما بسیار به ندرت، احتمال آسیب به نخاع وجود دارد.

آزمایشات خون نیز انجام خواهد شد، تا شواهدی برای علل ثانویه پوکی استخوان یافت شود. این آزمایشات شامل اندازه گیری پروفایل بیوشیمیایی استخوان، عملکرد تیروئید و هورمون پاراتیروئید است. در صورت لزوم، آزمایشاتی برای سایر علل ثانویه نیز باید انجام شود. معمولا” در پوکی استخوان اولیه، این آزمایشات خون اصطلاحا” نورمال هستند.

پوکی استخوان چگونه درمان می‌شود؟

پزشکان در ابتدا پوکی استخوان را با روش‌های زیر درمان می‌کنند:

  • بررسی میزان دریافت کلسیم روزانه و تجویز مکمل کلسیم در صورتی که منابع غذایی بیمار، دارای کلسیم کافی نباشد.
  • تجویز ویتامین D
  • توصیه تمرینات تحمل وزن
  • مهار کردن سایر عوامل خطر

داروهای پوکی استخوان

داروهای بسیاری برای درمان پوکی استخوان در زنان تجویز می‌شوند که عبارتند از:

داروهای بی فسفونات – این داروها اغلب برای درمان پوکی استخوان در زنان یائسه مورد استفاده قرار می‌گیرند. این داروها مهارکننده تجزیه استخوان هستند و حتی می‌توانند تراکم استخوان را نیز افزایش دهند. بسیاری از آنها به صورت قرص بلعیدنی هستند، اما برخی دیگر به صورت داخل وریدی تزریق می‌شوند.

داروهای بی‌فسفونات‌ می‌تواند همراه با عوارض جانبی باشد. این عوارض شامل تهوع، درد شکم، سوزش مری و دشواری بلع می‌باشد. یکی از عوارض جانبی نادر ولی جدی این داروها، مرگ استخوان فک ناشی از جریان خون ضعیف است.

بی‌فسفونات‌ها عبارتند از:

  • آلندرونات (فوزاماکس)
  • ریزدرونات (اکتونل)
  • ایباندرونات (بونیوا)
  • پامیدرونات (آردیا)
  • زولدرونیک اسید (یا رکلاست، زومتا).

داروهای انتخابی گیرنده استروژن (SERMs) – داروهای انتخابی گیرنده استروژن، با تقلید از اثرات استروژن برای افزایش تراکم استخوان، پوکی استخوان را درمان می‌کنند.

رالوکسیفن (اویستا)

کلسی تونین (میاکالان) – کلسی تونین، هورمون تولید شده توسط غده تیروئید است. این دارو به صورت اسپری بینی به بیمار داده می‌شود. کلسی تونین مانع شکستن استخوان می‌شود.

تری‌پاراتاید (فورتئو) – یک شکل از هورمون پاراتیروئید است. این هورمون موجب تحریک رشد استخوان جدید می‌شود. تری‌پاراتید به صورت تزریق روزانه به بیمار ارائه می‌شود. این دارو برای درمان طولانی مدت توصیه نمی‌گردد.

دنوزوماب (پرولیا) – دنوزوماب یک نوع درمان بیولوژیکی است. این دارو یک آنتی بادی است و پروتئینی را مورد هدف قرار می‌دهد که در تجزیه استخوان نقش دارد. این دارو با حمله به این پروتئین، به جلوگیری از پوکی استخوان کمک می‌کند.

استروژن درمانی – این روش به دلیل خطرات مرتبط با آن، به‌ندرت توصیه می‌شود. این روش استروژن از دست رفته در طی یائسگی را جبران می‌کند. استروژن، روند شکست استخوان را کند می‌کند.

استروژن درمانی طولانی مدت، با خطرات بسیاری همراه است. این عوارض شامل افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی، سکته، سرطان سینه و سنگ کیسه صفرا می‌باشد. استروژن درمانی به‌ ندرت برای جلوگیری یا درمان پوکی استخوان انجام می‌شود.

در میان مردان، پایین بودن سطح هورمون تستوسترون شایع‌ترین علت پوکی استخوان (به غیر از پیری) است. تست خون می‌تواند پایین بودن سطح تستوسترون را نشان دهد. در این مورد، آزمایشات دیگر نیز به منظور یافتن علت و آغاز درمان مناسب انجام می‌شود. مردان نیز می‌توانند داروی آلندرونات و رالوکسیفن مصرف کنند.

پزشک با اندازه گیری تراکم استخوان شما در هر سال، (یا هر دو سال یکبار) بر روند درمان شما نظارت خواهد کرد.

درمان شکستگی استخوان

اگر یک فرد مبتلا به پوکی استخوان دچار شکستگی لگن شود، ممکن است نیاز به جراحی داشته باشد. جراحی باعث همترازی و ایجاد ثبات در لگن و مفصل ران خواهد شد.

شکستگی مچ دست نیز می‌تواند به سادگی با گچ گرفتن استخوان التیام یابد. گاهی اوقات برای بازگرداندن چیدمان صحیح استخوان، انجام عمل جراحی ممکن است لازم باشد.

درمان‌های دیگر برای شکستگی استخوان عبارتند از: داروهای ضد درد و استراحت برای یک مدت زمان کوتاه.

تزریق کلسی تونین ممکن است درد ستون فقرات ناشی از شکستگی فشارنده مهره‌ای (شکستگی کمپرشن) را کاهش دهد.

آیا برای این درمان هیچ گونه عوارض جانبی وجود دارد؟

عوارض جانبی ناشی از مصرف داروهای بی‌فسفونات‌ در صورت وجود، معمولا” خفیف است و می‌تواند شامل سوء هاضمه، تغییر در اجابت مزاج (یبوست یا اسهال)، خستگی، احساس بیماری و علائم شبیه سرماخوردگی خفیف باشد.

پیامدهای دراز مدت پوکی استخوان چیست؟

پیامد طولانی مدت پوکی استخوان، افزایش خطر شکستگی ناشی از آسیب‌های جزئی است. عدم تحرک بیمار به دلیل شکستگی استخوان نیز می‌تواند عواقب طولانی مدت داشته باشد، زیرا توانایی‌ جسمی بیمار (به ویژه افراد مسن) را کاهش می‌دهد. انجام ورزش برای استخوان سازی اهمیت زیادی دارد. برای همه بیماران مبتلا به پوکی استخوان، انجام ورزش منظم، به خصوص تمرینات تحمل وزن و تمرینات مقاومتی بسیارمهم است. بیماران همچنین باید سعی کنند یک شیوه زندگی و رژیم غذایی سالم را حفظ کنند. مصرف الکل و سیگار نیز از عوامل خطر ابتلا به پوکی استخوان است و بیماران باید از آن اجتناب کنند.



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد