راشیتیسم

 555_orig

 راشیتیسم : نقص در مینرالیزاسیون استخوانها ی در حال رشد

استئومالاسی: نقص در مینرالیزاسیون استخوانهای کامل

استئوپروز: کاهش ماتریکس و مواد معدنی در واحد حجم

انواع راشیتیسم

 ۱- راشیتیسم ناشی از کمبود ویتامین D

۲- راشیتیسم وابسته به ویتامین D

۳- راشیتیسم مقاوم به ویتامین D

یا Familial Hypophosphatemic Rickets

۴- بیماریهای مشابه و تشخیص افتراقی ها

عوامل زمینه ساز بروز راشیتیسم

  • سن
  • نداشتن تماس مستقیم با نور خورشید
  • رشد سریع
  • پوست تیره
  • مصرف داروها (فنوباربیتال، دیلانتین و ….)
  • سندرومهای سوء جذب (سیلیاک، فیبروز کیستیک، استئاتوره و…)

علائم بالینی راشیتیسم

در صورتیکه راشیتیسم در سنین پایین شروع شود بیشتر علایم سر و قفسه سینه بروز می کند

در صورتیکه راشیتیسم بعد از یکسالگی شروع شود بیشتر علایم مربوط به اندامها جلب نظر می کند

شدت علایم با توجه به دوره بیماری متغییر خواهد بود

علایم بالینی راشیتیسم در سر و گردن

  • کرانیوتابس
  • پیشانی برجسته
  • تاخیر در رویش دندانها
  • سر به شکل مکعب
  • پوسیدگی زودرس دندانها
  • وسیع بودن فونتانلها
  • تاخیر در بسته شدن فونتانلها
  • مژه های بلند و عرق روی پیشانی
  • Rachitic rosary
  • شیار هاریسون
  • شکم برآمده
  • اسهال و یبوست
  • گیبوز و ….
  • دیر راه رفتن
  • دفورمیته
  • انحناء اندامها
  • پهن شدن نواحی متافیزی
  • انحناء فامیلی اندامها
  • دیسپلازی متافیزی
  • کندرودیستروفی
  • کمبود ویتامین C
  • مسمومیت با ویتامین A
  • کمبود ویتامین D
  • شیوع بیشتر عفونتهای گوارشی
  • شیوع بیشتر عفونتهای ریوی
  • تتانی و تشنج
  • بدشکل شدن اندامها
  • مشکلات بهداشتی دهان و دندان
  • مرگ و میر
  • کلسیم : پایین یانرمال
  • فسفر: پایین
  • آلکالن فسفاتاز: بالا
  • اسیدوز متابولیک
  • کاهش دانسیته استخوانها
  • از دست دادن شکل طبیعی استخوانها
  • شکستگی پاتولوژیک
  • تیغه های خاری
  • تغییر شکل انتهای استخوانها دراز به حالت تقعر
  • خوردگی انتهای استخوانها
  • خالی شدن زیرکورتکس
  • زیاد شدن فاصله مراکز استخوانی مچ دست از انتهای استخوانها

علائم بالینی راشیتیسم در قفسه صدری و شکم

  • شیار هاریسون
  • شکم برآمده
  • اسهال و یبوست
  • گیبوز و ….

علایم بالینی راشیتیسم در اندامها

  • دیر راه رفتن
  • دفورمیته
  • انحناء اندامها
  • پهن شدن نواحی متافیزی

تشخیص افتراقی

  • انحناء فامیلی اندامها
  • دیسپلازی متافیزی
  • کندرودیستروفی
  • کمبود ویتامین C
  • مسمومیت با ویتامین A
  • کمبود ویتامین D

عـوارض

  • شیوع بیشتر عفونتهای گوارشی
  • شیوع بیشتر عفونتهای ریوی
  • تتانی و تشنج
  • بدشکل شدن اندامها
  • مشکلات بهداشتی دهان و دندان
  • مرگ و میر

تغییرات آزمایشگاهی

  • کلسیم : پایین یانرمال
  • فسفر: پایین
  • آلکالن فسفاتاز: بالا
  • اسیدوز متابولیک

تغییرات رادیولوژیک

  •  کاهش دانسیته استخوانها
  • از دست دادن شکل طبیعی استخوانها
  • شکستگی پاتولوژیک
  • تیغه های خاری
  • تغییر شکل انتهای استخوانها دراز به حالت تقعر
  • خوردگی انتهای استخوانها
  • خالی شدن زیرکورتکس
  • زیاد شدن فاصله مراکز استخوانی مچ دست از انتهای استخوانها

روشهای پیشگیری از راشیتیسم

  •  نور آفتاب
  • غنی سازی مواد غذایی
  • استفاده از شیر مادر

تجویز روزانه ۴۰۰ واحد بین المللی ویتامین D از دو هفتگی تا ۲ سالگی

 درمـان

  • تجویز یک دوز واحد ۰۰۰/۳۰۰ ویتامین D3
  • تجویز روزانه ۴۰۰۰ واحد ویتامین D برای چهارهفته
  • در صورت لزوم یک دوره کوتاه مدت کلسیم

منبع:کتاب مرجع طب کودکان نلسون

دکتر سید حسین منشادی

فوق تخصص غدد و متابولیسم کودکان



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

درمان تغذیه ای چاقی در کودکان

fat-kid-stock-photo

چاقی امروز یکی از مشکلات عمده ی عام پزشکی است. در سالهای اخیر شیوع چاقی در جوامع صنعتی افزایش چشمگیری داشته است. متاسفانه این افزایش  شیوع چاقی که امروزه به عنوان اپیدمی از آن یاد می شود در تمام گروه های سنی مشاهده می شود. در  بسیاری از  جوامع شیوع چاقی در کودکان را ۳۰-۲۰ % گزارش کرده اند. حدود ۱۵-۱۰ % کل افراد جهان وزن بیش از حد استاندارد دارند که از این میان حدود ۳/۱ دچار چاقی هستند.

 برای اینکه بدانیم فردی چاق است یا نه باید چربی بدن او را اندازه گیری کنیم ولی روش هایی که برای تعیین چربی هستند عموما گران قیمت و پیچیده بوده بعلاوه دقیق هم نیستند بنابراین از روش های ساده تری مانند BMI برای تعیین چاقی استفاده می شود (Body Man Index) روش محاسبه BMI در کودکان و بزرگسالان متفاوت است.

 در کودکان Over weight ارزیابی BMI بر حسب درجه (Percentile)  می باشد. به عبارت دقیق تر اگر BMI بین ۸۵ تا ۹۵ پرسنتایل باشد کودک دچار اضافه وزن است و اگر BMI بیشتر از ۹۵ پرسنتایل باشد چاقObese محسوب می شود. در مورد بزرگسالان BMI به روش زیر محاسبه می شود،اگر BMI بین ۲۵ تا ۲۹ باشد شخص پروزن گفته می شود و اگر BMI بالاتر از ۳۰ باشد چاق در نظر گرفته می شود. معیار دور کمر،دور باسن هم در مورد بزرگسالان بکار می رود که بیشتر چاقی های شکمی را مشخص می کند و در کودکان ارزش ندارد.با توجه به اینکه تداوم چاقی در کودکان با افزایش وزن و چاقی در بزرگسالی همراه است و تداوم چاقی سبب افزایش بروز بیماریها از جمله دیابت- فشار خون_ اختلالات چربی- بیماریهای قلبی و……….. می گردد. بنابراین اصلاح وزن و کترل چاقی از اهمیت زیادی برخوردار است. چه درمان برای چاقی توصیه می شود روش های درمانی زیادی توصیه شده است که اهم این روش ها عبارت است از:

  • رژیم غذایی
  • ورزش
  • اصلاح روش زندگی ( COGNITIVE)
  • مصرف دارو
  • جراحی

در مورد مصرف دارو در درمان چاقی توجه به نکات زیر لازم است:

 ۱-     مصرف هیچکدام از دارو ها در کودکان بطور قطعی تایید نشده است.

۲-     ثابت نشده که مصرف طولانی مدت دارو از سایر روش ها موثر تر است.

۳-     در رابطه با اثر بخشی دارو ها مطالعات محدودی در دسترس است .

 در مورد جراحی هم باید گفت زمانی انجام می شود که حیات فرد تهدید شود بعلاوه در مورد کودکان هنوز

خط مشی واضحی در مورد جراحی وجود ندارد. بنابراین روش باقی مانده توسط اکثر پزشکان توصیه می شود که شامل:

 ۱-     محدودیت دریافت کالری ( رژِیم درمانی)

۲-     افزایش فعالیت( ورزش)

۳-     تغییر روش و شیوه زندگی

  راهنمای درمانی در کودکان چاق:

 

سنین ۷-۲ سال  BMI>95 بدون عارضه

نگه داری وزن   و جلوگیری از افزایش وزن و با افزایش رشد قدی بتدریج BMI اصلاح می شود.

سنین ۷-۲ سال BMI> 95  همراه با عارضه ثانویه

کاهش وزن ضرورت دارد.

سن بیشتر از ۷ سال BMI   بین ۸۵ تا ۹۵ بدون عارضه

نگه داری وزن و جلوگیری از افزایش وزن.

سن بیشتر از ۷ سال BMI بین ۸۵ تا ۹۵ همراه با عارضه ثانویه

کاهش وزن ضروری است تا حدی که BMI به حد ۸۵ یا کمتر برسد.

رژیم درمانی در چاقی کودکان

635323213660887278

استفاده از رژیم های غذایی جدی و شدید در کودکان ممنوع است چون اثرات سوء روی رشد قدی می گذارد، بعلاوه این رژیِم ها در صورتیکه توسط تمامی افراد خانواده رعایت نشود در یک کودک به تنهایی موفق نیست وباید تمامی افراد خانواده مشارکت داشته باشند. پزشک باید درباره ی عوارض چاقی به خانواده هشدار لازم را بدهد ولی ترس و نگرانی بی مورد در افراد خانواده کودک ایجاد نکند . برنامه درمانی باید شامل آموزش، کنترل کالری و افزایش فعالیت باشد چون رژیم غذایی و عادات غذایی در کودکان چاق نا مناسب می باشد معمولا این کودکان دریافت کمتری از آهن،روی،کلسیم، ویتامین A و E را دارند. و آنمی فقر آهن یک مشکل شایع تغذیه ای در کودکان چاق می باشد.

توصیه های لازم برای رژیم غذایی در کودکان چاق:

 ۱- محدود کردن انواع نوشیدنیها ( SOFT- DRINK)

متاسفانه مصرف این این نوشابه ها در کودکان ۲۷۰ یا بیشتر در روز می باشد. و در جوانان این میزان بیشتر می شود. و به همین نسبت مصرف شیر کاهش می یابد. این میزان نوشابه حدود ۱۸۰۰-۱۲۰۰ کالری اضافه به بدن می رساند.

۲-  کاهش مصرف غذاهای آماده ( FAST FOOD) و غذای بیرون از منزل غذاهایی مثل انواع ساندویچ ها که به دلیل مصرف زیاد باز محتوای کالری زیادی را به بدن می رساند و به همین نسبت مصرف میوه تازه ، سبزیجات و شیر کاهش می یابد.

۳ : اصلاح زمان خواب چون:

بی نظمی در خواب و کاهش ساعات خواب سبب تغییراتی در میزان هورمون های بدن می شود که در          به چاق شدن فرد کمک می کند.

۴_ وارد کردن کودک به فعالیت و تحریک

 کمی تحریک که به دلیل تماشای طولانی مدت تلویزیون – استفاده از کامپیوتر – محدودیت فضای منزل- تنهایی کودک……………..و سهولت رفت و آمد می باشد سبب کاهش میزان مصرف انرژی شده و منجر به چاقی می گردد.

 ۵-عدم مصرف تنقلات و جایگزینی با تنقلات سالم

متاسفانه مصرف تنقلات متعدد و رنگارنگی که در بازار موجود است یکی از عوامل شایع چاق کننده در کودکان است. انواع بستنی- آبمیوه- شکلات های متنوع ……………… که اکثرا هم به عنوان میان وعده مصرف می شوند منجر به دریافت کالری اضافی می شوند.

 ۶- مصرف در رژم غذایی فیبر

مصرف فیبردر رژیم غذایی سبب کاهش میزان چربی  می شود. با چندین مکانیسم که شامل اثر روده ای- اثر هورموتال و اثر INTRINSIC می باشد.

میزان فیبر  توصیه شده برای کودکان روزانه ( ۵+ سن به سال) گرم می باشد.

 ۷- در صورتی که چاقی با عوارضی از جمله:

– دیس لیپیدمی

  • هیپرانسولینیم
  •  استئاتوز کبدی
  •  هیپرتانسیون
  •  آپنه خواب
  •  در رفتگی سرفمور
  • پسودوتومرسربری

همراه است درمان جدی INTENSIVE بایستی انجام شود. اگر چه هر بچه ای که وزنش از ۱۲۰ % وزن ایده آل بیشتر باشد یا BMI بیشتر از ۹۵ پرسنتایل داشته باشد بایستی تحت درمان های معمولی از جمله تغییر روش زندگی، ۱۲۰۰ کیلوگرم انرژی در روز و افزایش فعالیت قرار بگرید.

 رژیم با کالری خیلی پایین معمولاً برای کسانی استفاده می شود که وزن آنها از ۱۴۰ % وزن مناسب بیشتر است.

 اگر وزن کودک از ۲ برابر (۱۰۰ %) وزن ایده آل بیشتر است اقدامات جراحی ضروری است.

 درمانهای intensive بایستی در مراکزی انجام شود که تجربه ای با این درمان داشته باشند و شامل :

 ۱-کاهش میزان دریافت با میزان کالری ۲۴۰۰ تا ۲۹۴۰ کیلو ژول بطوری که کاهش وزنی حدود ۵/۰ کیلوگرم در هفته ایجاد نماید. ( بجز بچه های کوچک ) و به نام رژیم با کالری بسیار کمگفته می شود.

 میزان پروتین در این رژیم ۵/۱ تا ۵/۲ گرم از پروتین با کیفیت بالا به ازای کیلو گرم وزن بدن و محدودیت کربو هیدرات به میزان ۲۰ تا ۴۰ گرم در روز می باشد. بعلاوه همراه مصرف ویتامین و مینرال روزانه و میزان آب مصرفی در روز ۱۵۰۰ سی سی یا بیشتر باشد این رژیم نباید بیشتر از ۱۲ هفته طول بکشد و یا کنترل دقیق کودک در طی این برنامه رژیمی همراه باشد. طبق بررسی ها این رژیم به ماهش وزن حدود ۶/۷ kg + 6/5 در طی ۱۲ هفته منجر می شود. با این نسبت از مواد غذایی عوارض رژیم از جمله دیس ریتمی یا مرگ ناگهانی اتفاق می افتد.

  ۲- درمان دارویی

درمان های دارویی مختلفی مثل متفورمین، سیبوترامین، لپتین، … پیشنهاد شده ولی تمامی این دارو ها بایستی مصرف  طولانی مدت داشته باشد. بعلاوه هر دارویی با یک سری عواض همراه است.

۳- درمان جراحی

در مورد این روش جراحی در درمان چاقی کودکان تجربه ی زیادی در دست نیست، بعلاوه اکثر پزشکان به خاطر عوارض حاضر به انجام این روش ها نیستند.

روش های جدید درمان :

روش های جدید که به نام Preventive measures از آن نام برده می شود شامل استفاده از کلسیم، Trasc Minerals، فیبرزیاد و رژیم چرب بجای کربو هیدرات است.

 کلسیم رژیم نقش مهمی در چرخش متابولیسم انرژی داشته و اثر ضد چاقی دارد. بعلاوه کلسیم غذایی موثرتر از کلسیم دارویی است.

Trasc Minerals: شامل ترکیبات کرومیوم و وانادیوم در حیوانات مصرف این ترکیبات با کاهش وزن همراه بوده است.

 Fiberکه شامل سلولز، پکتین………………..است.

و مهم ترین منبع فیبر غذایی  شامل سبزی های تازه و میوه ها ………….است. مصرف فیبر بیشتر در رژیم غذایی علاوه بر کاهش میزان کلسترول خون، تأخیر در جذب قند سبب کاهش میزان چاقی هم می شود.

 مصرف چربی به جای کربو هیدرات

 کاهش کربو هیدرات دریافتی به نام رژیم At kins گفته می شود. در بالغین استفاده از این رژیم با نتایج خوب همراه بوده است.  اگر چه در کودکان تجارب کمی موجود است.

 در نهایت باید گفت درمان چاقی چه در کودکان چه در بزرگسالان طولانی مدت، خسته کننده، پر هزینه و در بسیاری مواردها ناموفق است. بنابراین در بیشتر موارد روی روش های پیشگیری تاکید می شود.

 

Reference :کتاب مرجع طب غدد ویلیامز

 

 



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

مراحل تزریق انسولین

 

مراحل تزریق انسولین هنگام استفاده از سرنگ:

۱-قبل از تزریق انسولین باید دستها را شست همچنین محل تزریق باید تمیز باشد استفاده از الکل برای تمیز کردن محل تزریق ضرورتی ندارد.

  شستن دستها قبل از تزریق لازم است

 ۲- قبل از استفاده از انسولین(به خصوص NPH)شیشه انسولین را به آرامی بین دو کف دست بغلطانید ولی آنرا تکان ندهید.

۳- سر پلاستیک شیشه انسولین را با پنبه الکلی تمیز کرده و بگذارید خشک شود.

B

 

۴- به همان میزانی که انسولین لازم دارید هوا وارد شیشه انسولین کنیداگر از دو نوع انسولین به صورت مخلوط استفاده می کنید ابتدا هوا را وارد هر دو شیشه کنید.

           B1                                                                            

وارد کردن هوا به شیشه انسولین

۱- شیشه را برگردانید میزان انسولین لازم را وارد سرنگ کنید

۲- در تزریق دو نوع انسولین ابتدا انسولین کریستال را در سرنگ بکشید

۳-سپس انسولینNPH را وارد سرنگ کنید.

۵٫کشیدن انسولین

 ۶-بعد از کشیدن انسولین به داخل سرنگ حبابهای هوا را خارج کنید با زدن چند ضربه به بدنه سرنگ حبابها به سطح میایند آنگاه با فشار مختصری به پیستون حبابها را خارج کنید.

۷- زاویه تزریق در افراد چاق و لاغر متفاوت است در افراد چاق ابتدا باید پوست را بالا آورد و با زاویه۹۰ درجه سر سوزن را وارد کرد اما در افراد لاغر زاویه تزریق با بازوها ۴۵ درجه میباشد.

۸- سر سوزن را به سرعت و با ملایمت وارد پوست نمایید.

 ۹- استفاده از سرنگ دیگران به دلیل احتمال آلودگی ممنوع میباشد

 

نکات عمده در تزریق انسولین

 

۱-استفاده از انسولین های مخلوط (حاوی N.P.Hو رگولار )مناسب نیست چرا که نسبت استفاده ازدو نوع انسولین قابل تنظیم نیست مثلا”اگر بخواهید مقدار N.P.H را زیاد کنید رگولار هم اضافه می شود یا بر عکس و این وضعیت تنظیم قند خون را بهم می زند.

۲-مقدار انسولین بر حسب واحد تقسیم بندی می شود.

۳-روش تزریق مکرر انسولین محدودیت های غذایی فرد دیابتی را کمتر کرده و تاثیر مثبت بر روی سلامت روانی وی داردو کنترل را هم بهتر می کند.(به این روش MDIمی گویند که تقریبا تقلید کننده ترشح انسولین طبیعی بدن هست.)

۴- چون اثر انسولین رگولار ۳۰ دقیقه پس از تزریق شروع می شود بسیار مهم است که در عرض ۳۰ دقیقه اول پس از تزریق ماده غذایی نیز به فرد برسد .(به خصوص در مورد صبحانه )

۵-در کودکان خردسال چون بافت چربی زیر جلد کمتر است پس از تزریق انسولین نیاز به صبر کردن نیست.همچنین در افرادی که از انسولینهای سریع الاثر مانند آسپارت استفاده میکنند به دلیل سرعت عمل انسولین میتوان بلافاصله قبل از غذا  یا حتی پس از غذا خوردن و با توجه به حجم غذای مصرفی انسولین تزریق کرد.

B3

 

در خردسالان پس از تزریق انسولین نیازی به صبر کردن برای غذا خوردن نیست

۶-اندازه گیری قند خون قبل از تزریق انسولین راهنمای خوبی برای تعیین فاصله زمانی بین تزریق  انسولین و صرف غذا است .(یعنی اگر قند خون پایین باشد پس از تزریق انسولین شخص می تواند غذا بخورد و اگر قند خون بالا بود نیم تا یک ساعت بهتر است صبر کند.)

۷- درصورتی که از انسولین لیسپرو یا آسپارت و… استفاده می شود حتی تزریق انسولین را می توان پس از صرف غذا انجام داد .

۸-چون سوخت وساز درطول شب در بدن(علی رغم دریافت غذا )  انجام می شود ،بدن در طول شب به مقدار پایه ای از انسولین (NPH یا لنتوز )نیاز دارد.

۹-بهتر است نظم را در مورد ساعات تزریق داشته باشید مثلا” اگر زمان تزریق را هر شب تغییر دهید . امکان تنظیم قند خون میسرنمی شود.

توجه: در مورد انسولینهای جدید ,افراد در تنظیم وعده های غذایی و زمان تزریق انسولین آزادی عمل بیشتری دارند.(مثلا گلارژین همراه با آسپارت)

                 B4                                                         

  •    لازم است تزریق انسولین در ساعتهای معینی انجام شود

 ۱۰- اگر در هنگام تزریق انسولین درد شدیدی ایجاد شد بایستی سوزن را خارج کرده و در محل دیگری تزریق کرد.

۱۱-اگر از محل تزریق هنگام خارج کردن سوزن یک قطره انسولین خارج شد بهتر است دقت بیشتری در زمان تزریق داشته باشید و سوزن را دیرتر خارج کنید.

۱۲-گاهی ممکن است در تزریق انسولین متوسط اثر یا طولانی اثر با مشکل مسدود شدن سرنگ روبرو شوید در این صورت سعی کنید که سرعت تزریق را تغییر دهید یعنی کمی آهسته تر یا سریعتر تزریق کنید این مشکل زمانی که از سرنگ های انسولین چندین بار استفاده شود بیشتر است چرا که انسولین باقیمانده در سوزن کریستالیزه می شود.

۱۳- اگر هنگام تزریق انسولین سوزن با مویرگ کوچکی برخورد کند خونریزی کوچکی ایجاد شده و محل تزریق کبود می شود که پس از مدتی خون کاملا جذب بافتها می شود.استفاده از سوزنهای نازکتر خونریزی کمتری ایجاد میکند.

۱۴- اگر تزریق انسولین را مرتب در یک محل انجام دهید سبب رشد بافت چربی در زیر پوست شده و در صورت ادامه این کار بافت چربی ضخیمی در زیر پوست ایجاد می شود که به صورت برآمده و متورم دیده و احساس می شود.سرعت جذب نیز در این محل ها کاهش می یاد و لازم است محل تزریق جا بجا شود.

۱۴ – گاهی چند ساعت پس از تزریق انسولین پوست دچار قرمزی و خارش می شود. در این صورت باید به پزشک اطلاع دهید .

۱۵- افزایش جریان خون محل تزریق ( مثلاً حمام ) سبب افزایش سرعت جذب می گردد و بر عکس با کاهش جریان خون محل تزریق ( مثل سرما-  کم آبی ) سرعت جذب انسولین کم می شود

۱۶- ورزش سبب افزایش سرعت جذب می گردد حتی پس از پایان ورزش

 

تنظیم  میزان انسولین

 میزان انسولین مورد مصرف برای یک فرد ثابت نیست بر حسب میزان فعالیت بدنی ، میزان غذای مصرفی ، نوع غذا ، شرایط روحی و روانی ،  سن ، وزن ، ……. میزان نیاز تغییر می کند ولیکن باید همواره این نکته را به خاطر داشت که درابتدای ابتلا به دیابت مقدار نیاز به انسولین بیشتر است و پس از چند روز این نیاز کاهش می یابد .

در کسانی که تازه به دیابت مبتلا شده اند به نسبت افرادی که چندین سال از دیابت آنها گذشته است میزان نیاز به انسولین کمتر است . همینطور  کودکان خردسال به انسولین حساس تر هستند و انسولین کمتری نیاز دارند .

البته هر فرد دیابتی یا خانواده یک کودک دیابتی پس از آشنایی با واحد های غذایی  وکنترل مکرر قند خون                 درساعات مختلف شبانه روز و  آموزش های لازم می توانند مقدار انسولین مورد نیاز را  تنظیم کنند .(۷و۴۳)

توصیه های لازم دررابطه با غذا و انسولین

 

  • زمانی که قند خون قبل از غذا پائین است مقدار کمی ترکیب قندی ( یک لیوان نوشیدنی ) مصرف کرده پس از ۱۰ تا ۱۵  دقیقه انسولین را تزریق کنید بعلاوه مقدار انسولین را به میزان یک تا دو واحد کم کنید، و پس از تزریق انسولین غذا بخورید . ولی تزریق انسولین را حذف نکنید
  • اگر قند خون قبل از غذا بالا باشد مقدار انسولین تزریقی را به میزان ۱۰ تا ۲۰ % اضافه کرده و سپس غذا بخورید و یا مقدار غذا ی دریافتی را کمتر کنید .
  • اگر قرار است مقدار غذای بیشتری مصرف شود با توجه به این نکته که هر یک واحد انسولین رگولار ( شفاف) برای ۱۰ گرم کربوهیدرات ( ترکیب قندی ) کافی است انسولین بیشتری باید دریافت شود
  • همچنین اگر قرار است چند ساعت بعد فعالیت بدنی داشته باشد بهتر است از میزان انسولین مصرفی مقداری کم شود . معمولاً نباید هیچ وعده غذایی حذف شود ، حذف غذا یک راه حل موقتی برای کاهش دادن قند خون است .

 

B5

  • اگر قند خون بالا باشد می توان میان وعده را حذف کرد ولی وعده اصلی را با تاخیر باید مصرف کرد .
  • از تزریقات انسولین با فواصل کوتاه  خودداری شود : در مورد لیسپرو کمتر از ۳  ساعت
  • د رمورد رگولار کمتر از  ۶ ساعت
  • اگر قند خون در وسط روز بالا است که زمان دریافت غذا نیست بهتر است کمی آب نوشیده شود و اگر میزان قند خیلی بالاست به مقدار کم انسولین رگولار یا شفاف ( ۱ تا ۲ واحد) تزریق شده و ۳ ساعت بعد مجدداً قند خون کنترل گردید .
  • در زمان افزایش قند خون نوشیدن آب  به مقدار بیشتری لازم است
  • اگر قند خون بطور مکرر بالاست و یا کتون ادرار مثبت است نشانه کمبود انسولین بوده و بایستی میزان انسولین دریافتی افزایش یابد
  • دریک زمان بیش از یکبار میزان انسولین را تغییر ندهید و در یک زمان معین مقدار انسولین را بیش از ۱ تا ۲ واحد تغییر ندهید .
  • برای اینکه اثر تغییر انسولین مشخص شود باید چند روز صبر کرد و در صورتی که تغییر مجدد لازم است بعد از چند روز این تغییر را اعمال نمود .
  • نتایج قند خون های کنترل شده باید ثبت شده باشد و با مرور این قند خون ها

B6

  • می توان قضاوت صحیح تری داشت  و تصمیم عاقلانه ای گرفت . بنابراین داشتن دفتر چه یادداشت برای نوشتن  قند خون لازم است.
  • ثبت قند خون د ردفترچه به کنترل بهتر دیابت کمک می کند
  • اگر قند خون صبحگاهی بطور مکرر بالاست باید انسولین NPH   شب اضافه شود ولی به این نکته باید توجه کرد که قند خون بالالی صبحگاهی ممکن است بدنبال کاهش قند خون نیمه شب و پدیده جبرانی بدن ایجاد شده باشد دراین موارد کنترل قند خون نیمه هم لازم است تا تصمیم بهتری اتخاذ گردد یعنی اگر قند خون صبح بالا و نیمه شب پایین  بود(که نشان دهنده پدیده جبرانی است) میزان انسولین NPH   شب باید کم شود ولی اگر قند خون نیمه شب بالااست و  قند خون صبح هم بالا است باید انسولین NPH   شب اضافه شود .

                         B12             B8 

  •  در ساعات مختلف شبانه روز مقدار قند خون متفاوت میباشد که لازم است با کمک پزشک آنرا کنترل نمود
  • اگر قند خون ظهر ها بالااست ( قبل از  نهار ) بایستی انسولین رگولار (شفاف ) افزایش یابد و برعکس اگر قند خون قبل از نهار پائین است انسولین رگولار صبح بایستی کم شود . همچنین به میزان دریافت میان وعده نیز باید توجه نمود، ممکن است علت قند خون بالای ظهر مصرف زیاد  میان وعده باشد .
  • در صورتی که قند خون عصر بالا باشد دو حالت دارد یا میزان انسولین NPH   صبح کم است و یا میزان غذای خورده شده در وعده ظهر زیاد است . پس مروری بر روی مقدار غذای دریافتی داشته و در صورتی که لازم باشد انسولین NPH   صبح باید افزایش یابد . در بعضی از مواقع می توان از تزریق اضافی یک تا دو واحد انسولین شفاف قبل از نهار نیز استفاده  نمود .بخصوص در روزهای که غذای فرد دیابتی ترکیبی کربوهیدراته بیشتری دارد .
  •  در مورد نوسانات قند خون آخر شب قبل از خواب : اگر قند خون آخر شب پائین است انسولین شفاف شب بایستی کم شود و اگر قند خون آخر شب بالا است انسولین شفاف شب باید افزایش یابد .  در مواردی که قند خون پائین است توصیه می شود میان وعده آخر شب حتماً مصرف شود .

B9

  • اگر شخص دیابتی در دوره بهبود موقت است ( دوره ماه عسل ) بهتر است تزریق انسولین حتی به مقدار کم  ادامه یابد و برای جلوگیری از کاهش قند خون میزان دریافت غذا را کمی افزود . تنظیم قند خون شبانه با خواب راحت کودک همراه خواهد بود
  • با شروع بلوغ میزان نیاز به انسولین افزایش می یابد و این مسئله باید همواره مد نظر باشد که بدلیل افزایش ترشح هورمون رشد در دوران بلوغ  قند خون بالا  می رود و میزان نیاز به انسولین افزایش می یابد

 B11

  • بلوغ دوره مهمی در زندگی است که با افزایش نیاز به انسولین همراه است


دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

دیابت در حاملگی(GDM)

images

حدود ۵تا۱۰درصد خانمها در طول دوران حاملگی دچار دیابت می شوند که این دیابت بسته به میزان فاکتورهای خطر میتواند پس اززایمان ادامه یابد یا خاتمه یابد

خانمهای زیر درمعرض ابتلابه دیابت در حاملگی هستند .

۱-داشتن سابقه ابتلا به دیابت در بستگان درجه یک خانم حامله.

۲-چاقی مفرط .

۳-پرفشاری خون

۴-ابتلابه سندرم متابولیک

۵-حاملگی قبلی با ابتلابه دیابت

۶-هیپرلیپدمی یااختلال درچربی های خون

درمان:

recommendations-for-people-with-diabetes-carrier

هدف درمان دردیابت حاملگی رسیدن به قند ناشتای ۶۰تا ۹۰وقند پس ازغذای کمتر از۱۴۰میباشد که قدم اول درکنترل دیابت حاملگی مثل سایر انواع دیابت تغییر سبک زندگی مثل تغذیه صحیح وفعالیت بدنی متناسب وپیوسته است .درصورتی که باتمهیدات فوق به قندهای هدف بالا نرسیم حتما درمان با انسولین (نه داروی خوراکی)سریعا باید اغاز شود که دوز آن را پزشک غدد تعیین میکند.



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

گره یا ندول تیروئید

9972f0b809be7bcd512362bf38afbc65

درمجموع اختلالات تیرویید شامل کم کاری،پرکاری،گواتر یابزرگ شدن تیرویید ودست آخر گره یاهمان ندول تیرویید می باشند و کلا ۷تا۸درصد جمعیت با مشکلات تیرویید در گیر هستند. باید توجه داشت که هر کدام از اختلالات تیرویید می تواندبا گواتر(بزرگ شدن تیرویید)همراه باشند ولی در ۹۰درصد موارد گواتر همراه با عمل کردن نرمال تیرویید می باشد.

دراین میان گره های تیروئید به صورت توده های قابل لمس و متمرکز غده تیروئید است. گره های خوشخیم و غیر سرطانی خیلی شایعتر از گره های بدخیم هستند، ولی به علت وجود احتمال بدخیم بودن درتمام گرههای تیروئید نیاز به بررسی دقیق وجود دارد.

شیوع:

 درسونوگرافی ازتیرویید در۵۰تا۶۰درصد جامعه گره یافت می شودولی گره هایی که نیاز به توجه پزشکی دارندشیوع آن در بالغین ۳تا۵درصد ودر کودکان یک ونیم درصداست.

گرچه شیوع گره تیروئید در بالغین شایع تر از کودکان است، ولی شانس بدخیم بودن گره تیروئید در کودکان بیشتر است۰ ۱۵) درصد). بعضی از محققین اعتقاد دارند که گرههای تیروئید در کودکان غالباً بدخیم هستند و هر چه زودتر باید برداشته شود.

علل گره تیروئید:

  • گره فولیکولر تیروئیدیت لنفوسیتی مزمن(هاشیموتو)
  • ناهنجاریهای مادرزادی مانند عدم تشکیل یک لوب
  • آبسه تیروئید
  • کیست ساده
  • بیماریهای غیر تیروئیدی مثل لنفوم وتراتوم
  • تومورها (خوش خیم یا بدخیم)

تشخیص:

گرههای تیروئید معمولاً بدون علامت هستند و اغلب به وسیله بیمار، والدین و یا پزشک تشخیص داده میشوند. علائمی مثل گرفتگی صدا، فشارجلوی گردنی، درد، سرفه و اختلال بلع ممکن است وجود داشته باشد. البته درد علامت نامعمول است و در صورت وجود آن باید به خونریزی تیروئید، التهاب تیروئید و بدخیمی و کانسر مدولاری شک کرد.

علائمی که احتمال بدخیمی گره را افزایش میدهند شامل موارد زیر میباشند:

۱-    اشعه درمانی سر یا گردن

۲-    وجود سرطان تیروئید در فامیل

۳-    رشد سریع گره

۴-    اختلال بلع

۵-    گرفتگی صدا

۶-    وجود گره لنفاوی گردن

۷-    گره هایی که در معاینه فیزیکی قوام سخت داشته و چسبندگی به بافتهای اطراف دارند

۸-    سن زیر ۲۰ سال

۹-    گره های بزرگ تر از ۳ سانتیمتر در سونوگرافی

معاینه فیزیکی:

بهترین روش معاینه تیروئید لمس تیروئید از پشت و در حالی که گردن کمی به پشت خم شده میباشد و پس از معاینه از بیمارمیخواهیم عمل بلع را انجام هد و دوباره معاینه را انجام دهیم. غدد لنفاوی گردن نیز باید بررسی شوند.

57560_662

ارزیابی آزمایشگاهی:

  • ارزیابی آزمایشگاهی شامل اندازه گیری موارد زیر میباشد:
  • TSH
  • T3
  • T4
  • پادتن های تیروئید
  • سونوگرافی
  • بافت برداری ظریف سوزنی  از تیروئید(FNA)
  • ·        اسکن:نکته ای که اکثر مردم ومتاسفانه خیلی از پزشکان در مورد آن دچار اشتباه می شوند استفاده ازمواد رادیواکتیو یا همان اسکن برای تصویر برداری از تیرویید است باید توجه داشت که اسکن فقط در موارد پرکاری تیرویید وابتلا به سرطان که قبل از انجام اسکن با آزمایش وFNAاثبات شده اند انجام میشود ودر کم کاری تیرویید هیچ جایگاهی ندارد .
  • ضمناً تیروگلوبولین خیلی بالا نشان دهنده سرطان تیروئید است.(Tg)

ارزیابی گرهی که از نظر کلینیکی منفرد(تک) است  با اندازه گیری هورمونهای تیروئید شروع میشود. اگرTSHسرکوب شده بود، اسکن تیروئیدبرای رد آدنوم سمی انجام میشود. معمولاً هورمون محرک غده تیروئید سرم طبیعی است و اداره بیمار بر اساس نتایج سلول شناسی است. حساسیت  بافت برداری ظریف سوزنی ، ۸۳ درصد و اختصاصی بودن  آن ۹۲ درصد میباشد.

در موارد زیر بافت برداری ظریف سوزنی در کودکان منع استفاده دارد و بایستی عمل جراحی انجام پذیرد:

  • سابقه اشعه درمانی سر یا گردن، وجود سرطان تیروئید در فامیل، رشد سریع گره، اختلال بلع، گرفتگی صدا، بیماری گره لنفاوی گردن وگرههایی که در معاینه فیزیکی قوام سخت داشته و چسبندگی به بافتهای اطراف دارند. بعضی از محققین عقیده دارند چون احتما ل سرطان وجود دارد بایستی تمام گره ها در کودکان با جراحی برداشته شوند.

درمان:

 در صورتی که مقدارTSHبالا و پادتنهای تیروئید وجود داشته باشد به احتمال زیاد التهاب تیروئید از نوع هاشیموتو  می باشد، و درمان با لووتیروکسین بر اساس سن بیمار شروع شده و بیمار پیگیری میشود و اندازه گره به وسیله سونوگرا فی به طور دقیق تعیین م ی گردد . درمان بالووتیروکسین حداقل به مدت سه ماه ادامه داده میشود و سپس بیمار مورد بررسی مجدد قرار میگیرد. در جریان درمان با لووتیروکسین اندازه گره در عرض یک سال کوچک میشود  در صورتی که با مهارTSHاندازه گره کوچک نشد، گره به احتمال زیاد بدخیم است و بایستی جراحی شود. در صورتی که رشد گره ادامه پیدا کرد و یا اندازه آن کمتر از ۵۰ درصد کاهش یافت علامت عدم موفقیت درمان با لووتیروکسین است.

گرد آوری دکتر دهقان منشادی فوق تخصص غدد-متابولیسم ورشد

برگرفته از کتب مجع طب غدد بروک وکتاب مرجع نلسون



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

اختلالات رشد

images

 کوتاه قدی

کاهش رشد شامل قد کمتر از ۱ درصد برای سن و جنس و یا قد کمتر از ۲ انحراف معیار نسبت به میانگین قد(متناسب با جنس) میباشد. بنابراین میانگین قد والدین که بعنوان پیش بینی قد نهایی در نظر گرفته میشود، از طریق فرمولهای زیر باید محاسبه شود:

قدپسران برحسب سانتیمتر=(قدپدر+قد مادر+۱۳ )تقسیم بر۲

قد دختران بر حسب سانتیمتر=(قدپدر+قدمادر-۱۳)تقسیم بر۲

اختلالات رشد به ۳ گروه تقسیم میشوند:

  1. اختلالات رشدی اولیه
  2. اختلالات رشدی ثانویه
  3. کوتاهی قد بدون علت

تشخیص کوتاه قدی

تشخیص براساس علائم بالینی و یافتههای پاراکلینیکی میباشد.

علائم بالینی

ویژگیهای مهم تاریخچه و معاینه بالینی در کودکی با کوتاهی قد

۱٫تاریخچه اختلال رشد

– زمان اولین جلب توجه راجع به کوتاهی قد کودک یا تغییرات قد

e6f7eb86455f00eeac074fd25095dcde_XL

– قد و وزن و دور سر در زمان تولد

– زمان بروز علائم بلوغ و یا صفات ثانویه جنسی

 ۲٫ زایمان و دوران قبل از تولد

tips-for-a-safe-pregnancy

– بیماریها و مشکلات همراه با سندرم های خاص

– بیماریهای پس از تولد نظیر افت قند خون(کم کاری مادرزادی هیپوفیز) زردی طولانی(کمکاری مادرزادی تیروئید)، شلی اندام هاو تغذیه ضعیف(سندرم پرادر-ویلی) ورم دست و پا( سندرم ترنر)

۳٫ سایر موارد

– نشانه های بیماریهای غدد درونریز خاص یا سندرمهای خاص

– بیماری های سیستمیک

– سابقه درمان با کورتیکواستروئیدها، اشعه درمانی، متیل فنیلات

۴٫تاریخچه خانوادگی

– قد پدر و مادر و خواهر و برادر

– سن شروع بلوغ در پدر و مادر

۴٫ معاینات

– مرحله بلوغ

– ترکیب بدنی: حجم عضله و چربی زیر

– علائم ویژه بیماری یا سندرم خاص

– در نظر گرفتن علائم وجود ضایعه فراگیر در هیپوتالاموس یا هیپوفیز(اندازه گیری حوزه و حدت بینایی، فوندوسکوپی و وجو د نیستاگموس یعنی حرکات چرخشی چشم)

یافته های پاراکلینیکی

مهمترین پارامتر در بررسی کودکان با کاهش رشد، بررسی کلینیکی دقیق، شامل بررسیهای مکرر قد و سرعت رشد قدی میباشد . همواره باید احتمال مشکلات هیپوتالاموس- هیپوفیز را در کودک مبتلا به کاهش رشد در نظر داشت. بخصوص در حضور پاتولوژی سیستم عصبی مرکز ی (مانند ترومایا ضربه به سر رادیاسیون- مالفورماسیون- عفونت- تومور- کوری- نیستاگموس) نوزادا ن با هیپوگلیسمی با یا بدون کوچکی آلت تناسلی نیازمند. بررسی عملکرد هیپوفیز(شامل ام.آر.آی)و کودکان با کمبود ADH -ACTH-TSH یا گنادوتروپین ها(هورمون محرک ترشح هورمونهای جنسی) کاندید بررسی از نظر کمبود هورمون رشد هستند. هیچ استاندارد طلایی برای تشخیص کمبود هورمون رشد در کودک با کاهش رشد وجود ندارد. بررسی کمبود هورمون رشد نیازمند اندازه گیری میزان IGF-BP-3 و و همچنین آزمایشهای تحریکی هورمون رشد (بعد از رد کم کاری تیروئید)میباشد در کمبود ایزوله هورمون رشد نیازمند دو تست تحریکی هورمون رشد بدنبال هم یا در روزهای مجزامیباشیم. ولی در افرادی با پاتولوژی(آسیب) سیستم عصبی مرکزی ، سابقه رادیاسیون(اشعه درمانی)، کمبود هورمونهای متعدد هیپوفیز و یا نقص ژنتیکی دارند، یک تست هورمون رشد کافی است. در بیمارانی که سابقه دریافت اشعه به جمجمه داشته یا بد شکلیهای هیپوتالاموس – هیپوفیز دارند، کمبود هورمو ن رشد، ممکن است در عر ض  سالها ایجاد شده و تشخیص آن نیازمند آزمایشهای مکرر باشد.

ام.آر.آی مغز با توجه خاص به هیپوتالاموس و هیپوفیز را باید در هر کودکی که تشخیص کمبود هورمون رشد گذاشته  می شود ، انجام دا د تشخیص، براساس معیارهای بالینی و آزمایشگاهی است. کودکان با سندرم ترنر، برای درمان با هورمون رشد نیازی به آزمایش هورمون رشد ندارند، زیرا درمان بر اساس ترشح غیرطبیعی هورمون رشد نیست.

در بررسی کمبود هورمون رشد، بررسی همزمان ترشح ACTH و کورتیزول در زمان هیپوگلیسمی بدنبال تزریق انسولین باید انجام شود. تشخیص کمبود هورمون رشد در نوزاد مشکل است :وجو د آلت تناسلی کوچکی در نوزاد پسر همواره نیازمند بررسی محور هورمون رشد IGF-1, میباشد. سطح هورمون رشد باید در زمان افت قندخون در نوزاد بررسی شود(در صورت عدم وجود اختلالات متابولیک مانند افزایش آمونیم خون و یا کمبود کارنیتین) میزان کمتر از ۲۰ نانوگرم در میلی لیتر پیشنهاد کننده کمبود هورمون رشد است. در نوزادان استفاده از تستهای استاندارد تحریکی هورمون رشد بجز تست گلوکاگن، پیشنهاد نمیشود ولی در زمان هیپوگلیسمی، اندازهگیری هورمون رشد، ارزشمند است حد ۲۵ نانوگرم در میلی لیتر در موارد تحریکی برای هورمون رشد قابل قبول است و میزان کمتر از ۲۰ نانوگرم در میلی لیتر شک به کمبود هورمون رشد را برمی انگیزد . در موارد شک به کمبود هورمون رشد، ام.آر.آی مغز باید انجام شود تا اختلالات تکاملی رد شود میزان IGF-BP-3 برای تشخیص کمبود هورمون رشد در نوزادان مفید است ولی

 IGF-I بندرت کمک کننده است IGF-BP-3 آزمایش انتخابی در مورد شک به کمبود هورمون رشد نوزادی است.

درمان:

درمان پیشنهادی در کمبود هورمون رشد، شروع هورمون رشد با دوز۱۸/۰تا۳۵/۰  میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در هفته بوده که در هفت دوز منقسم، روزانه داده میشود. رژیمهای دیگر شامل ۶ روز در هفته و یا ۳ روز در هفته، گرچه میزان مساوی دارو در یک هفته دریافت می کنند ولی میزان موفقیت به اندازه، ۷ روز در هفته نیستند. دوز روزانه مهمترین پارامتر درمان است. تجویز زیر جلدی یا عضلانی، عملکرد مشابهی دارند ولی در حال حاضر فقط از تجویز زیر جلدی استفاده میشود درمان با هورمون رشد باید بعد از اتمام رشد نیز ادامه یابد. زیرا هورمون رشد اثرات متابولیک مهم دیگری شامل، حمایت از عملکرد طبیعی غدد جنسی، و ثابت ماندن چگالی طبیعی استخوانها در بالغین نیز دارد.

پاسخ رشدی به هورمون رشد برون نما متفاوت است و بستگی به تواتر، دوز، سن )افزایش رشد بیشتر در کودکا ن با سن کمتر دیده می شود، وزن، میزان و نوع گیرنده هورمون رشدکه توسط هورمون رشد BP بررسی میشود) و تفاوتهای فصلی دارد با تجویز روزانه هورمون رشد، کودک با کمبود رشد، افزایش رشد قدی از۳تا۴سانتی متر در سال قبل از درمان، به۱۰تا۱۲ سانتیمتر در سال، در سال اول درمان و۷تا۹ سانتی متر در سال در سالهای دوم و سوم پیدا میکند.

عوامل مهم در بهبود قد شامل موارد زیر میباشند:

 

استفاده از دوزهای بالای هورمون رشد ، درمان تا هنگامی که رشد متوقف شود، شروع زودرس درمان، افزایش دوز نسبت به وزن، تجویز روزانه دارو و تجویز دوزهای جایگزین هورمونهای تیروئیدی یا گلوکوکورتیکوئیدها در صورت نیاز از آنجایی که قد نهایی با قد در شروع بلوغ در این بیماران نسبت مستقیم دارد، بیشترین تلاش را باید انجام داد تا قبل از بلوغ، سرعت رشد قدی بهبود یابد.

درمان-کوتاهی-قد1

هر چقدر سن شروع بلوغ کمتر باشد، قد نهایی کوتاهتر است و بیماران با کمبود هورمون رشد به همراه بلوغ دیررس یا کم کاری غدد جنسی ناشی از کمکاری محرک هورمون جنسی، قد بلندتری پیدا میکنند. پیشنهاد شده که وقتی بلوغ طبیعی یا زودرس باعث محدودیت پاسخ به هورمون رشد شود، با استفاده از آگونیستهای GnRH یا مهار کنندههای آروماتاز، بلوغ را به تأخیر انداخت تاسرعت رشد اسکلتی کمتر شود ولی کاملاً ثابت نشده که باعث بهبود قد نهایی شود. در حال حاضر، در درمان دردرمان کمبود هورمون رشد، استراتژی اصلی، ا ستفاده از هورمون رشد در زودترین زمان و بیشترین دوز است تا تغییر روند بلوغ.

کمبود متعدد هورمونهای هیپوفیزی :

کمبودTSH اغلب در فاز اولیه درمان با هورمون رشد نشان داده میشود و قبل و بعد از شروع درمان با آن در ۳ ماهۀ اول و سپس سالانه باید عملکرد تیروئید بررسی شود. محور هیپوفیز- آدرنال توسط تست تحمل انسولین بررسی شده و در صورت اختلال در ترشح ACTH گلوکوکورتیکوئید در حداقل دوز نگهدارنده(هیدروکورتیزون کمتر یا مساوی ۱۰ میلیگرم به ازای هر متر مربع از سطح بدن در روز) استفاده شود. دوزهای بالاتر باعث اختلال د ر پاسخ به درمان با هورمون رشد میشود. گرچه در زمان استرس، دوز را باید افزایش داد.

در شیرخواران کمبود محرکهای هورمونهای جنسی، با کوچکی آلت تناسلی تظاهر مییابد. و درمان آن شامل ۲۵ میلیگرم تستوسترون انانتات ماهانه، برای چندماه میباشد.

درمان در طی بلوغ: وقتی درمان با هورمون رشد در کودکی شروع شده باشد و قبل از نوجوانی، رشد طبیعی باشد، درمان جایگزینی با استروئیدهای جنسی در سن نرمال(دردختران سنین ۱۱تا۱۲سالگی وپسران سنین ۱۲تا۱۳ سالگی) شروع میشود. در پسران ابتدا ماهانه یک چهارم دوز بزگسالان تستوسترو ن انانتات تزریق شده و سپس بتدریج به ۲۰۰ میلیگرم در ماه افزایش مییابد. در دختران درمان شامل استروژن توام یا اتینیل استرادیول بوده و سپس استروژن- پروژسترون بطور دوره ای داده میشود.

پیگیری درمان با هورمون رشد: پاسخ به هورمون رشد در سال اول درمان رابطه معکوس با حداکثر هورمون رشد در زمان تستهای تحریکی، سن و میانگین انحراف معیار قد والدین وSDSقدی داشته و رابطه مستقیم باSDSوزن، دوز هورمون رشد وSDSوزن تولد دارد.توجه: SDSهمان انحراف معیار یا فاصله فرد از خط میانگین جامعه است .

تغییر در دوز هورمون رشد براساس اندازه گیری مکررIGF-Iبه همراه اندازه گیری پاسخ رشدی، باعث بهبود قد نهایی میشود IGF-BP-3 و IGF-Iهر۶تا۱۲ماه و نسبت گلوکز به انسولین )ناشتا(سالانه باید اندازه گیری شود.

علل پاسخ ناکافی به هورمون رشد شامل موارد زیر است:

۱٫همکاری و پذیرش نامطلوب بیمار

  1. آماده سازی غلط هورمون رشد جهت تجویز یا شیوه غلط تزریق
  2. کمکاری مخفی تیروئید
  3. بیماری سیستمیک) انواع بیماریهای داخلی) همزمان
  4. درمان گلوکوکورتیکوئیدی(کورتون ) با دوز بالا
  5. رادیاسیون(اشعه درمانی) قبلی به مهره های فقرات
  6. بسته شدن اپیفیزها(صفحات رشد)
  7. آنتی بادیهای ضد هورمون رشد
  8. تشخیص غلط کمبود هورمون رشد، در فرد با کاهش رشد

ترجمه وتلخیص دکتر سید حسین دهقان منشادی فوقتخصص غدد-متابولیسم ورشد کودکان

برگرفته ازکتاب مرجع طب غدد ویلیامز۲۰۱۲



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

توصیه های غذایی در دیابت

آشنایی با دیابت نوع ۱

دیابت نوع ۱ یک بیماری ناشی از کمبود انسولین در کودکان میباشد و  برای درمان لازم است به فرد انسولین تزریق شود.انسولین باعث میشود بدن کودک از غذاهای مصرف شده استفاده کند و او مانند سایر افراد هم سن خود، به طور طبیعی رشد کند . ابتلا به دیابت نباید دلیلی بر جدا کردن کودک از جمع خانواده ,مدرسه ,دوستان و غیره شود. افراد دیابتی میتوانند مانند دیگران به زندگی عادی خود ادامه دهند .به این منظور لازم است خانواده رفتار مناسبی  با او داشته باشند و بدانند که با داشتن مراقبت صحیح ،کودک میتواند مانند دیگران زندگی کند.

a

از نظر غذا  خوردن نباید تفاوت زیادی  بین او و دیگر افراد خانواده وجود داشته باشد. برای کودک دیابتی  مصرف غذاهای معمولی و سالم توصیه میشود. طبخ جداگانه غذا برای فرد دیابتی کار درستی نیست بلکه غذای خانواده باید سالم و مغذی باشد و همه از آن به راحتی استفاده کنند.

اغلب افراد اطلاعات کافی در مورد دیابت نوع ۱ ندارند و ممکن است آنرا  با دیابت نوع ۲ (معمولا در بزرگسالان ایجاد میشود) مقایسه کنند.افراد دیابتی نوع ۲ عموما قرص استفاده میکنند و شاید همراه با آن داروهای گیاهی پایین آورنده قند خون نیز مصرف کنند ،ولی در دیابت کودکان تنها تزریق انسولین و مصرف غذاهای معمولی و مناسب برای رشد کودک لازم است .بنابراین مراقب باشید تا اطلاعات نادرست  دیگران باعث ایجاد مشکلات برای فرزند شما نشود.

همچنین خانواده نباید کودک دیابتی را مانند  یک بیمار تحت مراقبت شدید قرار دهند و باعث جدایی و منزوی شدن کودک در جمع خانواده ، فامیل و دوستان شوند.داشتن نشاط و شادابی در زندگی عادی لازمه سالم بودن کودک دیابتی است.

دیابت و تغذیه

شاید پس از اطلاع خانواده از دیابت کودک،اولین چیزی که در مورد غذا خوردن به ذهن آنها می رسد،این است که بعد از این فرزند آنها نمی تواند به هیچ عنوان از مواد قندی و شیرینی جات و مواد نشاسته ای استفاده کند، این موضوع باعث ناراحتی زیاد خانواده و کودک میشود و حتی ممکن است بلافاصله مصرف این غذاها در خانواده و یا برای فرد ممنوع شود در صورتیکه استفاده از موادغذایی قنددار برای دیابتی ها ممنوع نیست ولی مقدار مصرف آنها مهم است که باید به آن توجه شود. . برای اصلاح این رفتارهای نادرست لازم است در ابتدا همه مواد غذایی که در اطراف ما وجود دارد و همچنین  اثر آنها بر قند خون  شناخته شوند .

b

غذاها انواع مختلفی دارند که بر حسب شباهتشان آنها را به ۶ دسته تقسیم میکنند ،در بین آنها ۳ دسته دارای مواد قندی و نشاسته ای (کربوهیدرات) بوده و ۳ دسته دیگر مواد قندی نشاسته ای(کربوهیدرات) ندارند یا بسیار کم دارند.

کربوهیدرات چیست؟ به مواد قندی یا نشاسته ای موجود در غذا کربوهیدرات میگویند.بدن ما به کربوهیدرات نیاز دارد و باید روزانه به مقدار لازم دریافت شود.۱۵ دقیقه بعد از مصرف کربوهیدراتها ، آنها به شکل قند وارد خون میشوند.

 شناخت انواع گروههای غذایی از نظر داشتن کربوهیدرات

 ۱- مواد نشاسته ای یا  غلات

موادی مانند گندم , برنج ، جو و ذرت  و محصولاتی که از آنها به دست می آید (مانند انواع نانها ,ماکارونی ها,رشته فرنگی ,رشته آشی ,انواع آردگندم ,برنج,آرد برنج ,جو بلغور،جو پرک و غیره ) دارای کربوهیدرات به شکل نشاسته هستند.اگر این مواد در هر وعده غذایی به مقدار زیاد استفاده شوند  باعث افزایش قند خون میشوند.

a4

نکات مهم در استفاده از مواد نشاسته ای

  • نان مناسب و سالم برای همه خانواده ها و افراد دیابتی ،انواع سبوس دار و تهیه شده از آرد تیره است (مانند نان سنگک،نان ماشینی معمولی و انواع نانهای معمولی که سبوس بیشتری دارد )،هر چه رنگ آرد سفید تر باشد و نان حجیم تر باشد مقدار نشاسته آن بیشتر است و باید در حد کم مصرف شود مانند نانهای فانتزی ،نانهای بربری و تافتون که ضخامت داشته باشند  و یا نانهای  پیتزا و پیراشکی که از آرد سفید تهیه میشود.
  • استفاده از  نان رژیمی و یا نان جو برای کودکان دیابتی توصیه نمیشود.(نانهای سنتی تهیه شده از جو برای کودکان طعم خوبی ندارد و سفت است و اغلب نانهای صنعتی تهیه شده از جو  ، شکر و آرد گندم دارد)
  • نان سوخاری و کاملا برشته برخلاف تصور عموم مناسب نیست زیرا به علت حرارت دیدن و برشته شدن نشاسته آن سریعتر به قند تبدیل میشود. قسمتهای خیلی برشته و تقریبا سوخته شده نیز مواد سمی برای بدن دارد بنابراین نان قندی شده و خیلی برشته توصیه نمیشود.
  • برنج سفید دارای قند به صورت نشاسته است و در صورتیکه زیاد مصرف شود باعث افزایش قند میشود .انواع برنج قهوه ای یا رژیمی به علت داشتن سبوس برنج  بهتر از برنج سفید است ولی چون هنوز برای همه افراد و به صورت معمول استفاده نمیشود برای کودکان دیابتی نیز توصیه نمیشود.در هر صورت بهتر است در هنگام مصرف برنج (آبکش یا کته) به مقدار مصرف توجه شود و همراه با آن نیز از انواع خورشها و سبزیجات  به صورت سالاد استفاده شود و یا پلو مخلوط مصرف شود .
  • در تهیه غذا هایی مانند سوپ و آش بهتر است از یک نوع ماده نشاسته ای استفاده شود (مثلا رشته فرنگی یا جو پرک یا بلغور گندم )و البته  مقدار آن نباید زیاد نباشد.

۲-     گروه میوه ها

a5

انواع مختلف میوه ها ی تازه,خشکبار و آبمیوه ها دارای قند میباشند ولی به علت داشتن ویتامین ها و سایر مواد مغذی که برای رشد کودکان لازم است مصرف آنها توصیه میشود.

  • برای کودکان ۲ تا ۳ عدد میوه در یک روز توصیه میشود که بهتر است در هر میان وعده یک عدد(به اندازه یک سیب متوسط) استفاده شود ،خوردن مقدار زیاد میوه در یک وعده باعث افزایش قند خون میشود.
  • افراد دیابتی از همه انواع میوه ها میتوانند استفاده کنند و خوردن هیچ میوه ای ممنوع نیست .مهم این است که در هنگام خرید میوه ، خانواده دقت کنند تا از انواع معمولی آن انتخاب کنند مثلا به جای انگور زرد که شیرینی و قند آن بیشتر است از انگور قرمز یا سبزکه مزه ملایم تری دارد تهیه کنند .  و یا اینکه در فصل تابستان از میوه های معمولی استفاده شود مانند هلو ،شلیل ،گیلاس،توت فرنگی و میوه های مشابه . و از خرید میوه های بسیار شیرین و آبدار مانند خربزه ،طالبی شیرین،هندوانه در هر روز خودداری کنند (هفته ای یکبار خریداری شود.)
  • مزه میوه ها نشان دهنده مقدار قند آنهاست،هرچه میوه شیرین تر و رسیده تر باشد قند آن بیشتر است.
  • خشکبار مانند خرمای خشک،کشمش، برگه زردآلو ، توت خشک ، لواشک ، آلو خشک و غیره دارای قند هستند و به علت اینکه وزن آنها کمتر شده (آب آنها خشک شده است) باید در حجم کمتر مصرف شوند.
  • انواع آبمیوه های صنعتی مانند ساندیس،رانی ،نکتار و غیره به علت نداشتن ویتامین برای هیچ کس مناسب نیست و توصیه نمیشود.
  • در صورت تهیه آبمیوه طبیعی در منزل نیز باید توجه شود که بیشترین قند در آبمیوه وجود دارد و تفاله های میوه (فیبر انها) قند کمتری دارد ،در صورتیکه فقط از آب آنها استفاده شود قند سریعتر بالا میرود(مانند آب پرتقال،آب لیموشیرین،آب انار  و غیره).بنابراین تمام میوه به صورت کامل باید مصرف شود.

۳ – گروه شیرو ماست

a6

این دو ماده غذایی و موادی که از آنها بدست میاید قندی به نام لاکتوز دارد که شیرین مزه نیست ولی در بدن به قند تبدیل میشود. مصرف روزانه شیر و ماست  به دلیل تامین کلسیم و پروتئین بدن لازم و ضروری است.

  • برای کودکان کوچکتر روزانه ۱ تا ۲ لیوان و برای افراد بزرگتر روزانه ۲ تا ۳ لیوان شیر یا ماست لازم است مصرف شود .برای جلوگیری از افزایش قند خون بهتر است این مواد (خصوصا شیر)در حجم زیاد و به یکباره مصرف نشود. و یا اینکه در هنگام بالا بودن قند خون و با وجود تشنگی  شیر مصرف نشود .و بهتر است آب مصرف شود.
  •  قند ماست کمتر از شیر است .و در صورت ماندن و ترش شدن قندآن کمتر از ماست تازه است .توصیه میشود اقلامی مانند دوغ از این قبیل ماستها و به صورت خانگی تهیه شود. انواع دوغ آماده نیز دارای مقداری قند است و در هنگام بالا بودن قند خون مصرف مقدار زیاد آن توصیه نمی شود.

گروههای غذایی کم کربوهیدرات  یا بدون کربوهیدرات

۱-     گروه سبزیها

a7

سبزیهای برگ سبز (مانند کاهو,اسفناج ,جعفری,سبزی خوردن وغیره ) همچنین صیفی جات (مانند گوجه فرنگی,خیار,کدو,بادمجان,کرفس,انواع کلم,پیاز ,سیر وغیره )به مقدار بسیارکم کربوهیدرات یا  قند و نشاسته دارند .

  • سبزیجات منبع با ارزش ویتامینها هستند لازم است در هر وعده با توجه به عادات غذایی خانواده به صورت خام مانند سالاد و یا پخته شده در غذاها استفاده شوند.
  • در بین سبزیجات  اقلامی مانند هویج  ، سیب زمینی  و چغندر قند دارای کربوهیدرات به شکل نشاسته یا قند است و لازم است به مقدار کمتر مصرف شوند.این سبزیجات در صورتیکه پخته شده باشند نشاسته و قند انها جذب میشود و باعث افزایش قند خون میشود  . مثلا مصرف هویج خام تاثیر زیادی در افزایش قند خون ندارد  . ولی انواع پخته یا اب هویج در صورتیکه زیاد مصرف شود میتواند باعث بالا رفتن قند خون شود.
  • در صورتیکه درتهیه غذاها به جای مواد نشاسته ای از سبزیجات به مقدار بیشتر استفاده شود افزایش قند خون پس از غذا کمتر ایجاد میشود ( مانند  استفاده از سبزی به جای سیب زمینی در تهیه انواع کتلت و کوکو، استفاده از گوجه فرنگی،فلفل دلمه ،کلم برگ خرد شده به جای سیب زمینی و رشته فرنگی در تهیه سوپها و مواد ماکارونی )
  • سبزیجات موادی به نام فیبر دارند که باعث میشود قند و نشاسته غذاها دیرتر جذب شود و افزایش قند خون بلافاصله بعد از مصرف غذا ایجاد نشود.

۲-     گروه گوشتها و مواد پروتئینی

a8

انواع مختلف گوشتها (مانند مرغ , ماهی ,گوشت گوسفند ,گوساله و غیره) ،گوشتهای احشایی (مانندجگر,دل ،قلوه ) ، تخم مرغ ، پنیر و کشک  در این گروه قرار دارند و هیچ گونه کربوهیدراتی ندارند.

  • این مواد تأمین کننده پروتئین و آهن بدن هستند و لازم است روزانه مصرف شوند.
  • بهتر است برای حفظ سلامتی افراد خانواده و فرد دیابتی از گوشتهای کم چرب استفاده شود.
  • تخم مرغ منبع باارزش پروتئین برای کودکان است و مصرف آن ۳ تا ۴ عدد در هفته توصیه میشود. بر خلاف تصور عموم زرده تخم مرغ قند ندارد و میتوند مصرف شود ولی به علت داشتن کلسترول مصرف مقدار زیاد آن توصیه نمیشود .سفیده تخم مرغ منبع با ارزش پروتئینی است و چربی ندارد و حتی بعضی مواقع به جای گوشت میتوان از آن استفاده کرد.
  • مصرف تخم مرغ آبپز و یا املت که دارای سبزیجات است (گوجه فرنگی،پیاز) بهتر از نیمرو ی روغن دار است.
  • حبوبات (مانند عدس,ماش,لپه,لوبیاها ,نخود وغیره) به علت داشتن پروتئین در این گروه قرار دارد ولی مانند گوشتها بدون کربوهیدرات نیست بلکه مقداری نشاسته دارد ولی نشاسته آنها به مراتب کمتر از نان ، برنج و سیب زمینی است.توصیه میشود در پخت غذاها از انها استفاده شود (مانند ماش پلو ،عدسی،خوراک لوبیا و یا استفاده از حبوبات بیشتر به جای سیب زمینی در آبگوشت).

a9

  • در کودکان کوچکتر به علت حساس بودن آنها  از حبوبات سبکتر مانند ماش یا عدس یا لپه  به جای نخود و لوبیا استفاده شود.
  • به علت نفاخ بودن حبوبات لازم است ابتدا به مدت یک روز خیسانده شده ،آب آن دور ریخته شده و سپس استفاده شود.

 گروه چربیها و روغن ها

a10

انواع روغنهای مایع و گیاهی (مانند آفتابگردان , سویا , زیتون،کانولا یا کلزا , ذرت و غیره) ,روغنهای جامد و یا حیوانی (مانند روغن نباتی ،دنبه ،روغن زرد ،کره و غیره)و اقلامی مانند خامه وسس مایونز  بدون کربوهیدرات هستند.

  • برای حفظ سلامتی خانواده و فرد دیابتی بهتر است مصرف روزانه روغنها و چربیها در غذا به اندازه و تقریبا کم باشد و از غذاهای سرخ کرده و چرب کمتر استفاده شود .
  • مصرف روغنهای گیاهی بهتر از روغنهای حیوانی است .مصرف بیشتر روغنهای حیوانی و جامد باعث افزایش چربی خون و  ایجاد بیماریهای قلبی در بزرگسالی میشود.
  •  دانه های روغنی (مانندگردو , بادام , پسته ،کنجد , تخمه آفتابگردان , تخمه کدو وسایر مغزها )از بهترین  روغنها هستند و منابع خوب مواد معدنی،فیبر و پروتئین محسوب میشوند .این مواد کربوهیدرات بسیار کمی دارند ولی به راحتی میتوان آنها را هر روز به عنوان میان وعده استفاده کرد.

a11

  • برای اطمینان از کهنه نبودن مغزها و نداشتن مواد رنگی و نمک زیاد بهتر است این مواد به صورت خام از بازار تهیه شده و در منزل تف داده شده و با ادویه های دلخواه مزه دار شود.
  • استفاده از مغزهای روغنی باید جایگزین مصرف روغنها و چربیها شود نه اینکه علاوه بر آنها مصرف شود (روغن و چربی کمتری در هنگام پخت و پز مصرف شود وبه جای آن عصرانه  یا صبح از مغزهای روغنی استفاده شود.).

 سایرتوصیه های تغذیه ای

  • بهتر است برای کنترل تغذیه کودک و کسب اطلاعات غذایی  از متخصص تغذیه یا کارشناس تغذیه کمک بگیرید.
  • کودک شما به غذای مخصوص یا رژیمی نیاز ندارد,  مهم این است که غذاهای سالم و مغذی مصرف شود. در اغلب غذاهای رژیمی و مخصوص دیابتی به جای شکر از قند های مصنوعی (مانند ساخارین ،اسه سولفام،سوکرالوز،اسپارتام) به  همراه قندهای طبیعی دیر جذب (مانند ایزومالت ،سوربیتول و غیره )استفاده میشود که مصرف طولانی مدت آنها برای کودکان توصیه نمیشود. همچنین آرد موجود در آنها باعث افزایش قند خون و چربی انها باعث اضافه وزن وچاقی میشود زیرا به خاطر رژیمی بودن ممکن است در مقدار زیاد مصرف شوند.
  • بهتر است روزانه ۳ وعده غذای اصلی(صبحانه,نهار,شام) و ۳ میان وعده کوچک مصرف شود. وعده های غذایی کوچک از گرسنگی و پرخوری در وعده بعد جلوگیری میکند و در نتیجه قند خون بهتر کنترل میشود.
  • جهت جلوگیری از افزایش یا کاهش قند خون لازم است در هر وعده غذایی یا در میان وعده ها از موادکربوهیدرات دار و بدون کربوهیدرات با هم استفاده شود.راهنما ی زیر:

 

درست (از همه انواع مواد غذایی استفاده شده)

نادرست (بیشتر از مواد قنددار استفاده شده)

نان + پنیر+ گوجه فرنگی یا خیار یا سبزی خوردن

نان+ پنیر+ شیر+ ماست چکیده (بدون سبزیجات)

 یک عدد میوه + خیار یا بادام یا تخمه

یک عدد میوه + بیسکویت یا کیک یا شیر

پلو + خورش+ ماست+ سالاد

پلو + ماست

 

  • در افرادی که از دو نوبت تزریق انسولین استفاده میکنند با توجه به تزریق انسولین در ساعات مشخصی از روز ، بهتر است زمان غذاخوردن نیز در هر روز تقریبا ثابت باشد تا افت قند خون یا افزایش قند خون ایجاد نشود.
  • مصرف صبحانه برای کودکان دیابتی بسیار مهم است .در صورتیکه صبحانه به اندازه کافی مصرف نشود احتمال افت قند خون قبل از ظهر وجود دارد.در صورتی که کودک تمایلی به مصرف نان و پنیر یا سایر اقلام مشابه را در صبح ندارد از غذاهایی مانند: املت ،خوراک عدسی و یا سوپ  میتوان استفاده کرد.
  • غذاهای آماده مانند ساندویچ ها،سوسیس و کالباس،همبرگر،پیتزا وغیره ،همچنین تنقلاتی مانند چیپس،پفک،انواع کیکها و بیسکویتها و نوشابه ها نباید به صورت روزمره و همیشگی در خانواده استفاده شود.این غذاها اغلب چربی و نمک و شکر زیادی دارد و برای سلامتی همه افراد خانواده مضر است.
  • طعم و ظاهر غذاهای تهیه شده در منزل باید خوب باشد و افراد خانواده از غذا خوردن لذت ببرند . استفاده از ادویه ها و چاشنی ها ی گوناگون مانند دارچین، فلفل ،زرد چوبه ،زنجفیل، سیر،آبلیمو، آبغوره، نعناع یا شوید خشک توصیه میشود.
  • در تهیه سالاد ها میتوانید از ماست چکیده کم چرب همراه با ادویه های خوش طعم به جای سس مایونز استفاده کنید و یا مقدار کمی سس مایونز به ماست اضافه کنید.
  • مصرف نمک در غذا به اندازه باشد . اقلامی مانند خیار شور،آجیلهای شور ،چیپس و پفک ،کنسروها ،ترشی و شوریهایی که نمک فراوان دارد کمتر استفاده شود.نمک زیاد میتواند قند خون را سریعتر افزایش دهد.
  •  مصرف آب را در کودکان فراموش نکنید . سایر مایعات مانند چای نیز به صورت کم رنگ استفاده شود(چای پر رنگ باعث دفع آب بدن میشود.)استفاده از آبنباتهای معمولی مانند آبنبات هلی یا دارچینی  به اندازه یک نقل کوچک  یا ۲ عدد کشمش  یا توت خشک یا چیپس خرما با چای مناسب است.توجه کنید اگر همه افراد خانواده از آبنبات یا قند استفاده میکنند  کودک را مجبور به استفاده از کشمش یا توت نکنند(مقدار قند در آنها با هم برابر است ولی سرعت جذب قند میوه های خشک کمتر از قند معمولی است). مصرف ۱ عدد آبنبات یا قند کوچک (۲ تا ۳ بار در روز) اثر قابل توجهی در افزایش قند خون ندارد.
  • دفتر کوچکی تهیه کنید و اندازه گیریهای قند خون را به صورت منظم یادداشت کنید و هنگام مراجعه به پزشک آنرا به همراه داشته باشید.حتی میتوانید مقدار و نوع غذاها را در روزهایی که قند خون را اندازه میگیرید یادداشت کنید تا متوجه شوید غذاهای مختلف چه اثری بر قند خون دارند .

a12

  • همیشه مراقب بهداشت بدن  و دندانها باشید و هر گونه مشکل را بلافاصله با پزشک در میان بگذارید.

 

 

افت قند خون چیست :

کاهش ناگهانی قند خون (قند زیر ۷۰ ) افت قند خون نام دارد. که به دلیل غذا نخوردن یا کم خوردن،فعالیت بیش از اندازه ،تزریق اشتباه انسولین  ممکن است ایجاد شود.در این صورت کودک علائمی مانند ضعف،سرگیجه،طپش قلب،لرزش دست و پا ،عرق کردن  و غیره دارد .در این مواقع لازم است بلافاصله نصف لیوان آب قند یا آبمیوه شیرین داده شود . و پس از بهبود حال کودک(۱۰ تا ۱۵ دقیقه بعد) میوه یا نان و یا غذا نیز داده شود.دقت کنید که در مواقع افت قند خون مواد جامد مانند کیک ،شکلات ،بیسکویت به جای اب قند داده نشود زیرا این گونه مواد نیاز به جویدن دارد (حال کودک برای خوردن مناسب نیست)همچنین به علت داشتن چربی، مدتی طول میکشد تا قند خون را افزایش دهند(افزایش قند خون ۱ تا ۲ ساعت بعد ایجاد میشود)

در صورتیکه افت قند  شدید باشد و کودک قادر به خوردن  نیست (تقریبا بی هوش است) از آمپول گلوکاگون باید استفاده شود.

افزایش قند چه زمانی ایجاد میشود؟

در صورتیکه فرد بیش از اندازه غذاهای کربوهیدرات دار استفاده کند یا انسولین تزریق نکند یا دچار عصبانیت ویا مبتلا به بیماری (سرما خوردگی یا عفونت) باشد، قند خون افزایش میابد.همچنین بی تحرکی  ونداشتن فعالیت باعث افزایش قند خون میشود.در این مواقع لازم است فرد آب بنوشد و دستشویی برود  تا قند اضافه از بدن خارج شود و فعالیت ملایمی نیز داشته باشد مانند پیاده روی ملایم.انجام فعالیت سنگین در هنگام افزایش قند خون توصیه نمیشود .برای تزریق انسولین به مقدار بیشتر ،لازم است با  پزشک مشورت شود.

توصیه ها در شرایط بیماری:

a13

  •  زمانی که فردبیمار است (مانند ابتلا به سرما خوردگی)داروهای تجویز شده پزشک را مصرف کنید و قند خون را اندازه گیری کنید.از غذاهای مایع و نرم مانند سوپ نیز هر ۳ تا ۴ ساعت استفاده شود.
  •  مصرف مایعات به مقدار زیاد در زمان بیماری لازم است.( ۱ لیوان در هر ساعت)
  •  ازآبگوشت حاوی سبزیجات در زمانی که کودک اسهال یا استفراغ دارد نیز به عنوان مایعات استفاده شود تا مواد از دست رفته بدن جبران شود

داشتن آرامش و پرهیز از هر گونه اضطراب و استرس در محیط خانواده باعث بهتر کنترل شدن قند خون میشود

                                                                                                  با آرزوی سلامتی



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد