post_image

دیابت، اختلال متابولیک مزمنی است که روند افزایش شیوع آن در سراسر دنیا آن را به یکی از مشکلات عمده بهداشتی درمانی کشورها مبدل ساخته است. روند رو به رشد جمعیت سالمندان، گسترش شیوه های زندگی غربی، چاقی، بی تحرکی، تغذیه نامناسب، عدم آگاهی مردم از بیماری و… هشداری برای جوامع امروزی به شمار می روند و آمار ابتلا به دیابت روز به روز در دنیا رو به فزونی است. بنابراین لزوم برنامه ریزی، آگاه سازی افراد مختلف جامعه، اتخاذ روش های پیشگیرانه در سطوح اولیه و رویکردی جامع و همه جانبه به دیابت لازم و ضروری است. در بیماری دیابت نیز همانند بیماری های مزمن دیگر رکن اصلی مراقبت و درمان را مراقبت فردی دیابت تشکیل می دهد. بنابراین فرد دیابتی بعنوان محور اصلی و یا جزء تیم درمان محسوب شده، و با چالش های متعدد درونی و بیرونی مواجه می باشد. ویژگی های فردی، پندارها، نحوه سازگاری با مشکلات و رفتارهای بهداشتی از یک طرف و خانواده، اجتماع، فرهنگ و سطح اجتماعی و اقتصادی از طرف دیگر بر شیوه زندگی شخصی تأثیر می گذارند.

درمان دیابت امروزه به صورت تیمی بوده و در درمانگاههای دیابت بهتر انجام می شود. در این تیم درمانی که پرستاران آموزش دیده، یک مشاور تغذیه و رژیم درمانی و پزشکان با تخصصهای مختلف حضور دارند. وجود روانپزشک و روانشناس لازم و ضروری است که فرد دیابتی را آماده پذیرش درمان طولانی مدت و همکاری صمیمی با تیم درمان نمایند. جنبه های مختلف وضعیت جسمی و روانی فرد دیابتی در تعامل با یکدیگر مدیریت بیماری را میسر می سازند. اصلاح شیوه زندگی ناسالم در بیماران دیابتی، از جنبه های مهم درمان دیابت است. برای یک درمان موفق، بیماران دیابتی باید درک درستی از بیماری داشته باشد.

موانع موجود در مراقبت فردی دیابت

این موانع طبق نمودار در ۴ گروه طبقه بندی می شود.

۱) موانع درونی (جسمی): عواملی مانند عوارض داروها و حملات هپیوگلیسمی … را شامل می شود.

۲) موانع روانی اجتماعی: شامل عوامل مختلفی است که در پذیرش بیماری و درمان تأثیرگذارند مانند: ویژگی های شخصیتی. رفتارهای غلط بهداشتی. ضعف قدرت کنار آمدن با استرس. باورها غلط در مورد سلامتی . حمایت ناکافی خانواده و دوستان. وجود اختلالات روانپزشکی و عاطفی.

۳) عوامل بیرونی (محیطی): شامل موارد زیر می باشد: وضعیت اجتماعی و اقتصادی. عدم دسترسی به خدمات. کیفیت پایین خدمات.

۴) عوامل فرهنگی: شامل موارد زیر می باشد: عادات غذایی خاص. کمبود سواد دیابت در فرد. کمبود سواد دیابت در جامعه. فرد دیابتی مانند هر عضوی از جامعه با استرس های متعددمواجه می باشد. استرس با دو روش موجب اختلال در کنترل قند خون بیمار دیابتی می شود. یکی از طریق افزایش سطح هورمونهای کورتیزول و اپی نفرین خون که موجب افزایش میزان قند خون می شود و دیگری با ایجاد اختلال در پایبندی به رژیم درمانی و پرهیزهای غذایی که هر دو سبب بر هم خوردن تعادل قند خون می گردد.

ویژگی شخصی فرد مبتلا به دیابت نیز در کنار آمدن با بیماری مؤثر است. ویژگی های شخصیتی از قبیل عدم ثبات عاطفی، انکار بیماری، عدم تحمل شرایط سخت و… مدیریت فردی دیابت و بدنبال آن درمان را دچار مشکل می سازند. اصلاح رفتارهای غلط بهداشتی نیز مهم است عواملی مانند فعالیت جسمی کم، مصرف سیگار، شیوه های غلط زندگی و… درمان و کنترل بیماری را با مشکل مواجه می سازند. از موانع دیگر در راه مراقبت فردی دیابت ضعف اعتماد به نفس و خودباوری است. از جنبه های مهم مدیریت درمان دیابتی حمایت کافی خانواده، دوستان و همکاران در محیط کار می باشد که می تواند از استرس های بیمار بکاهد. یکی از مشکلات مهم روانپزشکی در بیماران دیابتی افسردگی است. شیوع افسردگی در بیماران دیابتی دو برابر افراد عادی و حدود ۳۰-۲۰ درصد برآورد شده است. افسردگی با ایجاد اختلال در مراقبت فردی دیابت، احتمال بروز عوارض دیابت را افزایش می دهد و کیفیت زندگی بیمار را تحت تأثیر قرار می دهد. احتمال مصرف سیگار در بین بیماران دیابتی افسرده بالاتر است که عوارض بیماری را تشدید کرده و فرد دیابتی را مستعد عوارض قلبی عروقی و فشار خون می کند.

علایم افسردگی در دیابت

کاهش یا افزایش وزن. بی قراری و بد خوابیدن. احساس خستگی. عدم تمرکز و کاهش حافظه. احساس بی ارزش بودن. احساس گناه کردن. فقدان علاقه به کارهای مختلف. کاهش میل جنسی. داشتن افکار مرگ. جهت درمان افسردگی مراجعه به روانپزشک لازم است. دیابت می تواند موجب افسردگی شود و برعکس افسردگی نیز به دو علت می تواند زمینه ساز دیابت شود، اول انزوا و کم تحرکی و اختلال در نحوه زندگی و دوم افزایش کورتیزول خون که موجب افزایش قند خون می شوند. افسردگی مرگ و میر دیابت را تا ۲ برابر افزایش می دهد. از اختلالات عاطفی روانپزشکی دیگر بیماران دیابتی اختلال اضطراب می باشد. وجود اضطراب در بیماران دیابتی به طور معنی داری شانس ابتلا به عوارض دیابت را افزایش می دهد.

علایم اختلالات اضطرابی دیابتی

نگرانی بیش از حد و بی دلیل و غیر قابل کنترل . احساس انقباض دست و پا و درد در مفاصل. طولانی شدن زمان خوابیدن. گوش بزنگ بودن. احساس خستگی زودرس، تمرکز پایین و حواس پرتی. عصبانیت و زود از کوره در رفتن. از اختلالات شایع دیگر در افراد دیابتی اختلالات خوردن است. که معمولاً به شکل اختلال بولیمیا یا خوردن بدون کنترل و اختلال خوردن حمله ای به ویژه در میان افراد چاق خود را نشان می دهد. گاهی موارد در بیماران وابستگی به مواد مخدر و سیگار، مراقبت فردی دیابت را با مشکل مواجه می سازد. مصرف سیگار در بیماران افسرده یا حتی مصرف تریاک در برخی بیماران بعلت باورهای غلط مشاهده می شود. در بعضی موارد مانند وجود اضطراب، افسردگی، استرس و مشکلات خانوادگی، ایجاد عوارض جدید و… مشاوره روانپزشکی ضروری است.

خواننده گرامی، پیشنهاد می شود مطلب ” درمان دیابت و مرض قند ” را جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه درمان و مراقبت فردی دیابت مطالعه فرمایید.

منبع: کتاب راهنمای دیابت

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
You need to agree with the terms to proceed

فهرست
Call Now Buttonتماس و مشاوره