محاسبه واحد کربوهیدرات

از آنجا که مبتلایان به دیابت نوع 1 وابسته به انسولین هستند و بهترین متد تزریق انسولین روش تزریق مکرر و یا MDI است لازم است جهت تنظیم میزان انسولین مصرفی واحد های کربوهیدرات طبق جدول زیر توسط بیمار یا والدین وی محاسبه و متناسب با آن انسولین تزریق شود.

درضمن مبتلایان به دیابت نوع دو نیز لازم است میزان کالری مورد نیاز روزانه خود را طبق جدول زیر محاسبه  و سپس بر اساس میزان واحد کربوهیدرات و فهرستهای جانشینی تغذیه کنند.

سن

كالري مورد نياز بر حسب كيلوگرم وزن بدن

كودكان                                                           بر حسب کیلو کالری به ازای هر کبلوگرم وزن بدن

0-12ماهه

120

1-10سال

75-100

زنان جوان

11-15سال

35

بيشتر از 16سال

30

مردان جوان

11-15سال

50-80(65)

بيشتر از 16 سال(بزرگسالان)

فعاليت متوسط(40)

بسيار فعال(50)

آرام(30)

براي اجراي يك برنامه غذايي لازم است فرد ديابتي ابتدا با گروههاي غذايي و فهرست جانشيني آشنا شود.

گروههاي غذايي

انواع مختلف مواد غذايي به شش گروه تقسيم مي شوند كه عبارتند از:

1-گروه نان و غلات:

موادي مانند گندم و جو، انواع رشته و ماكاروني، نان، بيسكويت، سبزيهاي نشاسته اي (سيب زميني.كدو حلوايي….) انواع نخود و لوبيا و عدس جزو مواد نشاسته اي هستند. بيشتر اين مواد منابع خوب ويتامينهاي گروه ب هستند همچنين غذاهايي که از دانه كامل غلات (مانند دانه كامل گندم) تهيه مي شوند منابع خوب فيبر غذايي نيز هستند. انواع مختلف حبوبات در اين گروه داراي پروتئين و فيبر نيز مي باشند.

2- گروه شير و لبنيات:

انواع شير و فراورده هاي لبني در اين گروه قرار دارند. شير و ماست منبع خوب كلسيم و پروتئين هستند. به علت قرار داشتن كودكان و نوجوانان در سنين رشد مصرف روزانه از اين گروه توصيه مي شود ولي به علت دارا بودن چربي لازم است انواع كم چرب آن مصرف شود.

3- گروه ميوه ها:

ميوه هاي تازه، منجمد، كمپوت شده ،خشكبار  و ابميوه ها در اين گروه قرار دارند ميوه ها منابع خوب ويتامين هستند و بهتر است روزانه از انواع مختلف آن استفاده شود.

4– گروه سبزيجات:

انواع مختلف سبزيها كه مقدار كمي انرژي دارند در اين گروه قرار داند. سبزيها مواد مغذي مهمي داند و لازم است در هنگام پخت غذاها يا همراه با آن به عنوان سالاد مصرف شوند. سبزيهاي  زرد تيره يا سبز تيره مانند اسفناج ،كاهو ،هويج ،فلفل سبز ،فلفل دلمه اي ،و كلم براكلي (گل كلم سبز ) و گوجه فرنگي منابع خوب ويتامين ث و ويتامين آ مي باشند.

5 – گروه گوشتها :

موادي مانند انواع گوشتها ، تخم مرغ ، پنير و حبوبات در اين گروه قرار دارند. اين غذاها تامين كننده پروتئين بدن بوده و لازم است در تهيه غذاها استفاده شوند.

نكته مهم انتخاب انواع مفيد آنها مانند گوشتهاي سفيد خصوصا ماهي ،سفيده تخم مرغ ( منبع غني از پروتئين و در عين حال كم چرب)،و حبوبات مي باشد .همچنين لازم است چربيهاي قابل ديد از گوشتها جدا شده و نحوه پخت انها نيز به صورت كبابي يا آبپز باشد.

6-گروه چربیها و روغنها:

موادی مانند روغنهاي گياهي، چربيهاي حيواني، دانه هاي روغني (گردو ،بادام ،فندق…) در اين گروه قرار دارند. انواع مختلف چربيها اثرات متفاوتي بر سلامتي بدن دارد مثلا” مصرف زياد چربيهاي حيواني مانند چربي گوشت ،كره… با بيماريهاي قلبي و سرطان در ارتباط استو يا مصرف متعادل روغنهاي گياهي مايع و دانه هاي روغني تاثير مثبتي بر سلامتي دارد. در مجموع همه چربيها انرژي زيادي دارند و ميزان مصرف انها نبايد زياد باشد. آجيل ها و دانه هاي روغني علاوه بر چربي مقداري پروتئين، فيبر و مواد معدنی دارند.

نکته مهم :

در بین گروههای غذایی سه گروه غلات, لبنیات و میوه ها دارای مواد نشاسته ای و قندی (کربوهیدرات) می باشند و سه گروه سبزیجات ,گوشتها و چربیها تقریبا بدون قند می باشند. بنابراین لازم است فرد دیابتی جهت جلوگیری از افزایش قند خون, در وعده های غذایی و میان وعده ها از مصرف گروههای غذایی قند دار به مقدار زیاد خودداری کند و یا از مواد غذایی سایر گروههای بدون قند نیز همراه آنها استفاده کنند تا قند در بدن آهسته تر جذب شود.

فهرست جانشيني

فهرستهاي جانشيني غذاهايي هستند كه به دليل شبيه بودن با هم در يك جدول قرار داده شده اند. هر واحد از مواد غذايي يك جدول همان مقدار كربوهيدرات، پروتئين، چربي و انرژي دارد كه ساير مواد غذايي آن جدول دارند. به همين دليل هر ماده غذايي موجود در يك فهرست يا جدول مي تواند با ماده غذايي ديگري از همان جدول مبادله يا جابجا شود براي مثال شما مي توانيد به جاي يك برش ناني كه در صيحانه مي خوريد نصف ليوان غلات پخته (مثل حريره غلات يا شير برنج ) مصرف كنيد. هر يك از اين مواد غذايي، مساوي يك انتخاب از مواد نشاسته اي است.

مواد غذايي همراه با اندازه واحد خود ليست شده اند و معمولا” پس از پختن اندازه گيري مي شود. در شروع يك برنامه غذايي بهتر است ابتدا مقدار هر واحد را اندازه گيري كنيد تا به طور چشمي مقدار اندازه ها را ياد بگيريد. استفاده از فهرست هاي جانشيني به شما امكان انتخابهاي زيادي مي دهد و باعث تنوع در وعده هاي غذايي شما مي شود.

1- فهرست مواد نشاسته اي

در فهرست مواد نشاسته ای انواع نانها, مواد غله ای, سبزیجات نشاسته ای, بیسکویتها و غیره وجود دارند.

به طور كلي يك واحد مواد نشاسته اي برابر است با :

– 30 گرم از انواع نانها

 – نصف ليوان غلات پخته، حبوبات پخته، انواع رشته و ماكاروني پخته يا سبزيهاي نشاسته اي

2-فهرست ميوه ها:

در فهرست میوه ها انواع میوه های تازه, خشک و آبمیوه قرار دارند.

بطور كلي يك واحد ميوه عبارت است از :

– يك عدد ميوه تازه

– نصف ليوان ميوه كمپوت شده یا آبمیوه

–  يك چهارم ليوان خشكبار  

3- فهرست لبنیات

در این فهرست موادی مانند شیر و ماست وجود دارد.

4-فهرست سبزیها

در فهرست سبزیها انواع سبزیجات برگی (دارای برگ سبز) و صیفی جات وجود دارند.

بطور كلي يك واحد سبزي برابراست با:

يك ليوان سبزي خام يا نصف ليوان سبزي پخته

5 – فهرست گوشتها:

در فهرست گوشتها موادی مانند گوشتها, تخم مرغ و….وجود دارند.

به طور كلي هر واحد گوشت برابر است با:

– 30 گرم گوشت يا پنير

– 1 عدد تخم مرغ

6-فهرست چربيها:

در فهرست چربیها موادی مانند انواع روغنها, مغزهای روغنی و… وجود دارند.

به طور كلي يك واحد چربي برابر است با:

1قاشق مربا خوري از انواع روغنها

7-فهرست ساير كربو هيدراتها:

مواد غذايي موجود در اين فهرست داراي كربوهيدراتها و چربي مي باشند شما مي توانيد از اين گروه استفاده كنيد ولي متوجه باشيد كه اين مواد ويتامين و مواد مغذي به اندازه غذاهاي فهرست نشاسته اي، ميوه يا شير را ندارند. همچنین قند خون را افزایش می دهند. بنابراين مقدار مصرف آن اغلب خيلي كم است.

دکتر منشادی
دکتر منشادی

فوق تخصص غدد،‌متابولیسم و رشد کودکان

مقالات مرتبط

مشاوره رایگان افزایش طول آلت تماس و مشاوره