رشد قد کودک میزان نرمال افزایش قد بچه ها در هر سال چقدر است؟

رشد قد کودک: میزان نرمال افزایش قد بچه ها در هر سال چقدر است؟

والدین و فرزندان، به خصوص کودکان و نوجوان، معمولاً وقتی متوجه کوتاهی قد خود نسبت به سایر هم سن وسالان و هم‌کلاسی‌های خود می‌شوند، نگران می‌شوند. با اینکه بسیاری از مشکلات پزشکی وجود دارد که می‌تواند باعث کوتاهی قد کودکان شود، اما کوتاهی قد اکثر کودکان طبیعی است.

در اینگونه موارد بچه‌ها می‌توانند والدین یا حداقل ژن‌های خود را برای کوتاهی قد خود مقصر بدانند. کوتاهی قد بیشتر کودکان به دلیل داشتن والدین کوتاه قد است. ژنتیک نقش بسیار مهمی در میزان قد شما دارد. اندازه‌گیری منظم قد، وزن و دور سر کودک شما و ترسیم آن‌ها در نمودار رشد روش مناسبی برای نظارت بر رشد قد فرزند شما است. پزشکان از این اندازه‌گیری‌ها برای ارزیابی رشد قد فرزند شما استفاده می‌کنند.

رشد نرمال برای کودکان


اگرچه بسیاری از والدین به نمودار رشد فرزندشان توجه می‌کنند و اگر قد فرزندشان کوتاه باشد یا در انتهای جدول رشد قرار داشته باشد نگران می‌شوند، اما نرخ رشد فرزند شما مهمترین عاملی است که هنگام ارزیابی باید به آن توجه کنید تا ببینید کودک به طور عادی در حال رشد و پیشرفت است یا خیر. اگر فرزند شما از منحنی رشد خود پیروی می‌کند، به احتمال زیاد به طور عادی در حال رشد است.

به خاطر داشته باشید که ممکن است بعضی از کودکان در سن ۶ تا ۱۸ ماهگی بالاتر یا پایین‌تر از منحنی رشد خود حرکت کنند. کاهش صدک رشد تا زمانی که کاهش وزن و علائم دیگری مانند اسهال مداوم، استفراغ، اشتهای ضعیف یا عفونت‌های مکرر نداشته باشند، ممکن است طبیعی باشد. اما کودکان بزرگتر باید بسیار نزدیک به منحنی رشد خود باشند.

میزان رشد قد کودک


میزان رشد قد کودک

کودکان در ۴ سال اول زندگی (به ویژه در ۲ سال اول) به سرعت و به طور میانگین ۱۰٫۱۶ سانتی‌متر رشد می‌کنند. بعد از سن ۴ سالگی، معمولا سرعت رشد به طور مداوم کاهش می‌یابد و تا زمان بلوغ به اندازه ۵٫۸ تا ۶٫۳۵ سانتی‌متر در سال می‌رسد. پس از آن وقتی که در سن بلوغ به اوج رشد خود برسند، دختران در هر سال حدود ۷٫۶۲ تا ۸٫۸۹ سانتی‌متر، و پسران حدود ۱۰٫۱۶ سانتی‌متر در سال رشد می‌کنند. بعد از اینکه نوجوانان به اوج رشد خود رسیدند، سرعت رشد آن‌ها تا رسیدن به قد کامل بزرگسالی خود ( حدود ۴ تا ۵ سال پس از اوج رشد) به تدریج کند می‌شود.

پسران و دختران معمولاً تا سن ۱۴ تا ۱۶ سالگی به رشد خود ادامه می‌دهند، اما این سن بیشتر بستگی به زمان بلوغ آن‌ها دارد که می‌تواند از هر جایی بین ۸ تا ۱۳ برای دختران و ۹ و ۱۴ برای پسران شروع شود.

به عنوان مثال اگر دختری از سن هشت سالگی بلوغ خود را آغاز کرد، ممکن است در سن ۹ سالگی به اوج رشد خود برسد و پس از آن فقط تا ۱۳ سالگی رشد کند. از طرف دیگر، اگر دختر دیگری تا سن ۱۲ سالگی بلوغ را شروع نکرده باشد، ممکن است تا ۱۷ سالگی رشد به خود ادامه دهد.

همچنین به یاد داشته باشید که دختران حدود دو سال زودتر از پسران به شکاف رشد بلوغ خود می‌رسند، بنابراین در اوایل بزرگسالی بسیاری از دختران قد بلندتر از پسران هستند.

این تفاوت‌ها علاوه بر قد والدین، باعث تفاوت‌های بسیاری در قد کودکان بین سال‌های آغازین و نوجوانی می‌شود.

ارزیابی رشد قد کودک


هنگام ارزیابی کودکان کوتاه قد، مهمتر از جایی که در نمودار رشد قرار دارند نحوه رشد آن‌ها است. برای بررسی این الگوی رشد یا سرعت رشد قد کودک، معمولاً باید به چندین سال رشد نگاه کنید.

کودکانی که به طور عادی در حال رشد هستند باید منحنی رشد طبیعی خود را دنبال کنند. بنابراین حتی اگر آن‌ها در صدک ۵ یا ۳ باشند، اما در جایی باشد که همیشه بوده‌اند، احتمالاً به طور نرمال در حال رشد هستند. اگر فرزند شما در حال عبور از صدک‌ها یا خطوط روی منحنی رشد باشد، ممکن است یک مشکل پزشکی وجود داشته باشد که باعث افت سرعت رشد او شده است. به خاطر داشته باشید که کودکان ممکن است در چند سال اول زندگی معمولاً از صدک‌ها عبور کنند و این در واقع بین کودکانی که والدین کوتاه دارند یا در رشد سرشتی (که گاهی اوقات به آن “بلوغ دیررس” گفته می‌شود) خود تاخیر دارند، عادی است.

سایرعلائم خطر که ممکن است نشان دهنده مشکل در رشد کودک باشد شامل داشتن یک بیماری مزمن پزشکی یا سایر علائم مزمن مانند استفراغ، اسهال، تب، کاهش وزن، کاه شاشتها، تغذیه نامناسب، سردرد و بلوغ دیررس است. کوتاهی قد نامتناسب می‌تواند نشانه‌ای از اختلال کروموزومی مانند کوتوله‌گی آکندروپلاستیک باشد و کوتاه بودن و داشتن اضافه وزن هم می‌تواند نشان دهنده مشکل غدد درون ریز یا هورمونی باشد.

مهمترین بخش ارزیابی قد کودکان بررسی پرونده رشد یا نمودار رشد آن‌ها است. اگر کودک کوتاه قد شما بیش از یک پزشک متخصص اطفال داشته است، بنابراین بهتر است که همه پرونده‌های قدیمی کودک را با هم جمع کنیم تا پزشک فعلی کودک بتواند آن‌ها را بررسی کند. اگر کودک شما فقط کوتاه باشد اما روند رشد او طبیعی باشد، آزمایش دیگری لازم نیست. پزشک شما ممکن است تصمیم بگیرد که فقط طی ۳ تا ۶ ماه آینده رشد فرزندتان را تحت نظر بگیرد تا مطمئن شود که او به رشد عادی خود ادامه می‌دهد.

علل کوتاهی قد


یکی از شایع‌ترین دلایل کوتاه قد بودن کودک شما، کوتاهی قد خانوادگی است. به این معنی که والدین کودک و سایر اعضای خانواده نیز کوتاه هستند. این کودکان اگرچه کوتاه هستند اما معمولاً با سرعت عادی رشد می‌کنند و از یک منحنی رشدی پیروی می‌کنند که ممکن است پایین‌تر اما موازی با منحنی‌های رشد طبیعی باشد. در این موارد به طور معمول آزمایش لازم نیست اما اگر ارزیابی سن استخوانی انجام شود، نتیجه طبیعی خواهد بود و تاخیری را نشان نمی‌دهد.

یکی دیگر از دلایل عمده کوتاهی قد در کودکان عادی، تأخیر در رشد سرشتی است. کودکانی که در این نوع رشد طبیعی قرار دارند کوتاه هستند و منحنی رشد آن‌ها در صدک ۳ یا در زیر آن قرار دارد. سرعت رشد این کودکان از ۵٫۸ تا ۶٫۳۵ سانتی‌متر در سال عادی خواهد بود. این کودکان با تاخیر در سن استخوانی همراه خواهند بود و این نشان می‌دهد که هنوز فضای اضافی برای رشد وجود دارد. این کودکان همچنین اغلب در شروع بلوغ تأخیر دارند. کودکانی که در رشد سرشتی خود تاخیر دارند، علیرغم اینکه کوتاه هستند اما معمولاً وقتی رشد کودکان دیگر متوقف می‌شود، به رشد خود ادامه می‌دهند و در نهایت به قدی بزرگسالی نرمال خود می‌رسند. این شرایط در کودکان گاهی اوقات به عنوان “بلوغ دیررس” توصیف می‌شود و معمولاً در سایر اعضای خانواده نیز وجود دارد.

بررسی علت عدم رشد کودک


گاهی اوقات لازم است که کودکان کوتاه قدت آزمایش دهند تا مشخص شود که آیا یک بیماری باعث کوتاه شدن قد آن‌ها شده یا هیچ مشکلی وجود ندارد و کودک به طور نرمال به رشد خود ادامه می‌دهد.

یکی از مهمترین آزمایشات سن استخوان است. برای تعیین سن استخوان فرزندتان، پزشک تست اشعه ایکس از دست فرزند شما را انجام می‌دهد . اشعه ایکس با یک سری اشعه X استاندارد از کودکان عادی در سنین مختلف مقایسه می‌شود. به عنوان مثال، اگر پرتونگاری دست فرزند شما بیشتر شبیه به اشعه ایکس استاندارد یک کودک ۸ ساله باشد، گفته می‌شود که سن استخوان فرزند شما ۸ ساله است.

اگر سن استخوان فرزند شما بسیار کمتر از سن واقعی او باشد، احتمالاً بعد از سنی که به طور معمول انتظار دارید رشد قد متوقف شود، هنوز جا برای رشد استخوان‌های او وجود دارد. دختران معمولاً تا سن ۱۴ سالگی رشد خود را ادامه می‌دهند و رشد استخوان پسران بعد از سن ۱۶ سالگی (اوج رشد استخوانی در ۱۴ سالگی است) متوقف می‌شوند. داشتن تاخیر یا پیشرفت در رشد استخوان می‌تواند نشانه مشکلی باشد که نیاز به ارزیابی بیشتر دارد.

آزمایش‌های دیگر ممکن است شامل آزمایش خون برای بررسی کم کاری تیروئید (T4 و TSH)، سطح هورمون رشد (معمولاً با چک کردن IGF-1 و IGF BP3)، شمارش کامل خون (برای بررسی کم خونی)، شیمی خون (که می‌تواند شامل SMA 20 برای بررسی بیماری کلیه و کبد باشد)، ادرار و گاهی اوقات کاریوتایپ برای جستجوی ناهنجاری‌های کروموزومی (خصوصاً در دخترانی که به سندرم ترنر مشکوک هستند) باشد.

لزوم چکاپ قد کودک


ثبت سوابق مناسب از قد و وزن فرزند شما می‌تواند ارزیابی کودک قد کوتاه را آسان‌تر کند. حتما به طور مرتب به پزشک معالج کودکتان مراجعه کنید و حتی در یک جلسه ویزیت از او بخواهید قد فرزندتان را اندازه بگیرد. اکثر متخصصان اطفال می‌توانند ارزیابی اولیه یک کودک کوتاه قد را شروع کنند اما در صورت نیاز به آزمایش و بررسی بیشتر، لازم است که به یک متخصص غدد مراجعه کنید.

درمان رشد نکردن قد کودک


درمان رشد نکردن قد کودک

اگرچه دلایل عادی زیادی برای کوتاهی قد کودک شما وجود دارد اما برخی از بیماری‌های جدی نیز می‌توانند باعث این مشکل شوند که نیاز به درمان دارد. کودکانی که بیماری خاصی دارند کوتاه هستند اما به طور معمول در حال رشد نیستند، از یک منحنی رشد تبعیت نمی‌کنند، و غالباً در صدک‌های متقاطع رو به پایین قرار دارند.

یکی از این مشکلات و بیماری‌هایی که والدین معمولاً از آن نگران هستند، کمبود هورمون رشد است. هورمون رشد برای رشد طبیعی لازم است و کودکان دارای کمبود این هورمون کوتاه قد هستند، اغلب نسبت به سن واقعی خود کوچک‌تر به نظر می‌رسند و ممکن است اضافه وزن داشته باشند. کودکان دارای کمبود هورمون رشد مانند کودکانی که در رشد سرشتی تاخیر دارند، در رشد استخوانی خود دچار تاخیر می‌شوند، سرعت رشد آهسته‌ آن‌ها آهسته است و منحنی رشدی دارند که از منحنی‌های رشد طبیعی دور است. کمبود هورمون رشد ممکن است مادرزادی باشد (کودک با آن متولد می‌شود)، یا ممکن است بعداً در زندگی در اثر آسیب‌دیدگی سر یا تومور مغزی یا توده ایجاد شود.

اگر پزشک متخصص اطفال شما مشکوک باشد که فرزند شما دچار کمبود هورمون رشد است، می‌تواند سطح IGF-1 و IGF BP3 فرزند شما را بررسی کند که میزان آن در این کودکان کم خواهد بود. آزمایش تحریک هورمون رشد نیز ممکن است توسط متخصص غدد کودکان انجام شود.

درمان کمبود هورمون رشد مصرف داروهای هورمون رشد است. از سایر بیماری‌هایی که در حال حاضر برای کنترل آن‌ها از هورمون رشد استفاده می‌شود می‌توان به سندرم ترنر، نارسایی مزمن کلیه و سندرم پرادر ویلی اشاره کرد.

هورمون درمانی اخیراً برای معالجه طولانی مدت در کودکان دارای قد کوتاه ایدیوپاتی که به آن کوتاهی قد غیرمرتبط به کمبود هورمون رشد نیز گفته می‌شود، تأیید شده است. اگر انحراف معیار آن‌ها در سن و جنس بیش از ۲٫۲۵ باشد، یا در میان ۱٫۲ درصد کوتاهترین کودکان قرار داشته باشند از این روش درمانی استفاده می‌شود.

توجه به این نکته مهم است که تزریق هورمون رشد بسیار گران است و به مدت ۶ بار در هفته تا پایان بلوغ به کودکان کوتاه قد تزریق می‌شود و معمولاً فقط ۵٫۸ تا ۷٫۶۲ سانتی‌متر به قد کودک اضافه خواهد کرد.

کودک کوتاه قدی که پیش‌بینی می‌شود قد او از ۱۵۲ تا ۱۸۲ سانتی‌متر بیشتر رشد نخواهد کرد یا  کودکانی که کوتاهی قد ایدیوپاتیک دارند، صرفا به دلیل تزریق هورمون رشد، به احتمال زیاد به قد ۱۸۲ سانتی‌متر نخواهد رسید.

هورمون رشد همچنین می‌تواند برای کودکانی که کوچک به دنیا آمده‌اند و تا زمان دو سالگی رشد آن‌ها افزایش نمی‌یابد، استفاده شود.



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

Print Friendly, PDF & Email
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *