0
7d1da002c9eee7dc1684a611e17b93ce

 دیابت یکی از مهم‌ترین عوامل صدمه زننده به کلیه‌ها و نارسایی آن‌ها است.

قند بالای خون کار اضافی را به کلیه‌ها تحمیل می‌کند.  اگر گرفتاری کلیه‌ها زودهنگام تشخیص داده شود؛ قابل درمان است و از پیشرفت سریع گرفتاری، جلوگیری می‌شود.

اگر گرفتاری کلیه‌ها دیرهنگام تشخیص داده شود قابل درمان نیست و به نارسایی کلیه منجر می‌شود.

اگر کلیه‌ها نارسا شود درمان آن دیالیز و یا پیوند کلیه است. کلیه‌ها ارگان‌های مهم و قابل توجهی است. در داخل آن‌ها میلیون‌ها رگ کوچک وجود دارد که به عنوان فیلتر و جداکننده عمل می‌کند. کار کلیه، جدا کردن مواد زاید از خون و دفع آن‌ها از بدن است.

گاهی ممکن است این سیستم جداکننده دچار اختلال در عملکرد شود. دیابت یکی از مهم‌ترین عوامل صدمه زننده به کلیه‌ها و نارسایی آن‌ها است.

دیابت چگونه به کلیه‌ها صدمه می‌زند؟

هنگامی که شما مواد پروتئینی می‌خورید و بدنتان آن‌ها را هضم می‌کند، در طی فرایند هضم، مواد زاید تولید می‌شود. در کلیه‌های شما میلیون‌ها عروق کوچک (که به آن‌ها مویرگ می‌گویند) وجود دارد که در دیواره‌ی آن‌ها سوراخ‌های بسیار ریزی قرار دارد. این سوراخ‌ها به عنوان فیلتر عمل می‌کند و مواد زاید را از خون شما جدا می‌کند. خون شما هنگامی که از این مویرگ‌ها عبور می‌کند؛ مولکول‌های کوچک مواد زاید از سورا‌خ‌ها عبور می‌کند و وارد لوله‌های دفعی می‌شود. مواد مفید مانند پروتئین‌ها و گلبول‌های قرمز به علت اندازه‌ی بزرگ به عبور از این سوراخ‌ها قادر نیست و در جریان خون باقی می‌ماند.

دیابت به این سیستم جداکننده صدمه می‌زند. قند بالای خون موجب تحمیل کار اضافی به کلیه‌ها می‌شود و کلیه‌ها مجبور است مقدار بیش‌تری از خون را فیلتر کند. این کار اضافی در طی سالیان دراز سبب صدمه به مویرگ‌ها می‌شود و در نتیجه شروع به فیلتر کردن و عبور دادن مواد مفید مانند پروتئین‌ها از خود می‌شود. این پروتئین‌های مفید از راه ادرار از بدن شما دفع می‌شود. وجود مقدار کمی پروتئین در ادرار «میکروالبومینوری» نام دارد.

اگر گرفتاری کلیه‌ها در این مرحله (میکروالبومینوری) تشخیص داده شود؛ با درمان‌های خاص می‌توان از پیشرفت آن جلوگیری کرد. دفع بیش‌تر پروتئین که به آن ماکروآلبومینوری می‌گویند به راحتی قابل درمان نیست و در نهایت به نارسایی مزمن کلیه منجر می‌شود.

در فرد مبتلا به نارسایی مزمن کلیه، کلیه‌ها به دفع مواد زاید قادر نیست و در نتیجه این مواد در بدن انباشته می‌شود. درمان نارسایی مزمن کلیه، انجام دیالیز منظم و یا پیوند کلیه است.

بیماری کلیه در چه کسانی به وجود می‌آید؟

همه‌پ مبتلایان به دیابت، به بیماری کلیه‌ها دچار نمی‌شوند. عوامل مؤثر در گرفتاری کلیه‌ها عبارت است از عوامل ژنتیکی، میزان کنترل قند خون و میزان کنترل فشار خون.

هرچه قند خون بیمار و فشار خون بهتر کنترل شود؛ شانس گرفتار شدن کلیه‌ها کاهش می‌یابد.

علائم و نشانه ها

تا زمانی که تقریباً تمام عملکرد کلیه‌ها از بین نرود؛ هیچ علامتی ایجاد نمی‌کند. گاهی علایم مربوط به نارسایی کلیه‌ها اختصاصی نیست و در شرایط دیگری نیز دیده می‌شود. اولین علامت گرفتاری کلیه‌ها تجمع آب در بدن است. علایم دیگر عبارت است از اختلال خواب، کاهش اشتها، نفخ شکم، ضعف بدن و اختلال حواس.

آنچه بسیار حایز اهمیت است مراجعه‌ی منظم فرد مبتلا به پزشک است. پزشک در هر ویزیت، فشار خون شما را اندازه می‌گیرد، ادرارتان را از نظر وجود میزان پروتئین‌ آزمایش می‌کند، خون شما را از نظر میزان تجمّع مواد زاید آزمایش می‌کند و بدن شما را از نظر عوارض احتمالی دیگر دیابت معاینه می‌کند.

راه ها و روش های درمان

مراقبت از خود

درمآن‌های مؤثّر گرفتاری کلیه‌ها عبارت است از کنترل شدید قند خون و فشار خون. فشار خون بالا تأثیر بسیار چشم‌گیری در پیشرفت گرفتاری کلیه‌ها دارد. حتی افزایش خفیف فشار خون می‌تواند وضعیت کلیه‌ها را بدتر کند. چهار روش کنترل فشار خون بالا عبارت است از: کاهش وزن، پرهیز از الکل و دخانیات و ورزش منظم.

داروها

اگر روش‌های بالا نتواند فشار خون شما را کنترل کند؛ باید دارو مصرف کنید. داروهای گوناگونی برای کنترل فشار خون وجود دارد امّا همه‌ی آن‌ها برای بیمارن دیابتی مناسب نیست. بعضی از این داروها ممکن است سبب افزایش قند خون شود و یا علایم کاهش و افت قند خون را از بین ببرد. پزشکان بیش‌تر برای درمان فشار خون بالا در بیماران دیابتی، از داروهای گروه مهارکننده‌های آنزیم تبدیل کننده آنژیوتائسینوژن به آنژیوتانسین (مهارکننده‌های ACE) استفاده می‌کنند.

مطالعات نشان داده است داروهای این گروه مانند کاپتوپریل و آنالا پریل علاوه بر کنترل فشار خون، از پیشرفت گرفتاری کلیه‌ها جلوگیری می‌کند. در حقیقت استفاده از این داروها در بیماران دیابتی که به فشار خون بالا نیز مبتلا نیستند مفید است.

رعایت رژیم غذایی

رعایت رژیم غذایی کم پروتئین در درمان میکروالبومینوری توصیه می‌شود. مصرف پروتئین بالا موجب تحمیل کار زیاد به کلیه‌ها می‌شود. رژیم غذایی کم پروتئین سبب کاهش پروتئین دفعی ادرار و افزایش پروتئین خون می‌شود.

نارسایی کلیه‌ها

در صورت نارسایی کلیه‌ها، انجام دیالیز ضروری است. فرد بیمار باید بین ادامه‌ی زندگی با دیالیز و یا پیوند کلیه یکی را انتخاب کند. نقش گروه درمانی در انتخاب یکی از این دو روش بسیار حائز اهمیت است. گروه درمانی بیمار مبتلا به نارسایی کلیه عبارت است: از دکتر کلیه (نفرولوژیست)، جراح متخصص پیوند، مددکار اجتماعی و روانپزشک.

پیشگیری

باید قند خونتان را در محدوده‌ی طبیعی حفظ نمایید. کنترل دقیق و شدید قند خون، ۳۰ درصد شانس گرفتار شدن کلیه‌ها را کاهش می‌دهد. همچنین در کنترل شدید قند خون، در کسانی که پیش‌تر به میکروالبومینوری دچار شده‌اند از  پیشرفت بیماری به ماکروالبومینوری در ۵۰ درصد موارد جلوگیری می‌شود. حتی مطالعاتی نشان داده است که کنترل شدید قند خون، می‌تواند سبب بهبودی کامل میکروالبومینوری شود.

منبع : دکتر اسدالله حبیب



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

Print Friendly
Share →