ارزیابی رشد کودکان

رشد و تكامل از علوم پايه در طب کودکان است.

پزشکان از منحنی های رشد و شاخص توده بدنی برای مقایسه اندازه های یک کودک با سایر کودکان همسن او استفاده می کنند. بدین وسیله پزشکان می توانند نحوه رشد کودک را نسبت به سایر کودکان مورد ارزیابی قرار دهند. استفاده از این منحنی های رشد، بخشی از بررسی های سلامتی معمول را تشکیل می دهند.
معمولاً منحنی های مربوط به پسرها با دخترها متفاوت می باشد، زیرا نحوه رشد آنها با یکدیگر متفاوت است. برای پسرها و دخترها دو دسته منحنی وجود دارد، یکی برای کودکان کمتر از سن 36 ماه و دیگر برای سن 2 سال تا 20 سال می باشد. این منحنی محدوده قد و وزن گروه خاصی را در همان سن مشخص و در هزاران کودک موجود در یک کشور بطور متوسط نشان می دهد.

برای اطلاعات بیشتر در رابطه با منحنی های رشد در کودکان دختر و پسر به لینک زیر مراجعه کنید.

منحنی‌های رشد

با قرار دادن اندازه های کودک شما در جداول مربوط به منحنی رشد، پزشک قادر است نحوه رشد کودک شما را در مقایسه با اندازه های متوسط هزاران کودک، ارزیابی کند.
حتماً به خاطر داشته باشید که تنها اندازه هایی ارزشمند هستند که توسط پزشک یا شخص ماهری صورت گرفته اند. معمولاً اندازه گیری در خانه منجر به حصول نتایج مخدوش کننده خواهد شد.
نمودار های رشد در نظر گرفته شده به عنوان ابزاری مناسب جهت بررسی رشد بالینی کودکان از بدو تولد تا سن بلوغ مورد استفاده قرار گرفته و ارزش تشخیصی بالایی دارد.

رشد بچه ها تا سن 5 سالگي بيشتر تحت تاثير عوامل محيطي است. كودكاني كه در مراحل اوليه زندگي درمحيطي سالم بزرگ مي شوند، رشد مشابهي دارند. تفاوت ميزان رشد در بچه ها تا سن 5 سالگي بيشتر تابع تغذيه، شير دهي، محيط و مراقبت‌هاي بهداشتي است و به عوامل ژنتيكي و قومي بستگي ندارد.

موارد مصرف هورمون رشد و عوارض جانبی آن

الف- موارد تجویز هورمون رشد

1) کمبود ترشح هورمون
2) سندرم ترنر(یعنی دخترانی که یک کروموزوم Xکم دارند وکاریوتایپ آنهاX0است)
3) نارسایی کلیه در مرحله آخر قبل از پیوند و شروع مجدد یکسال پس از پیوند
4) سندرم پرادرویلی(دراین سندرم اختلال رشد درسال اول زندگی وپس از ان چاقی مفرط توام باکوتاهی قدو چند انگشتی شایع است)
5) کاهش رشد داخل رحمی:(IUGR )در صورتیکه قد کمتر از2/5 انحراف معیار زیر قد طبیعی باشد و جبرا ن عقب افتادگی رش د طی 4 سال اول عمر و یا بیشتر صورت نگرفته باشد.
6) کوتاهی قد بدون علت(ایدیوپاتیک)
7) قد کمتر از2/25 انحراف معیار از قد طبیعی براي سن و جنس و پیش بینی قد نهایی کمتر از صدك پنجم با صفحه رشد باز(صدک پنجم در منحنی های رشد CDCقابل مشاهده ومقایسه هست)

ب-معیارهاي قطع هورمون رشد

1) عدم پاسخ مناسب به درمان(کمتر از 50 درصد افزایش در سرعت رشد قدي در سال نخست درمان)
2) زمانی که به قد نهایی رسیده باشد( سرعت رشد قدي کمتر از2/5 سانتیمتر در سال)
3) سن استخوانی در دخترها بالاتر از 14 سال و در پسرها بالاتر از 16 سال
4) در نارسایی مزمن کلیه در زمان پیوند کلیه. همچ نین تا یکسال بعد از پیوند جهت ارزیابی جبرا ن عقب افتادگی رشد نباید هورمون رشد شروع گردد.

ج-پایش درمان با هورمون رشد

1) ارزیابی منظم توسط یک متخصصغدداطفال هر3 ماه طی سال اول درمان و در صورت پاسخ مناسب به درمان، هر 4 تا 6 ماه گردد.
2) افزایش قد و افزایش سرعت رشد قدي یک ارزیابی مهم بالینی پاسخ به هورمون رشد است.
3) براي اطمینان از همکاري بیمار، پایش سرمی IGFP3 و IGF1 مفید است
4) انجام تستهاي عملکرد تیروئید سالانه
5) تعیین سن استخوانی سالانه و یا هر زمان که نیاز باشد
6) معاینه دورهاي بیماران با نقصان هورمون رشد، ثانویه به ضایعات درون جمجمه اي(مغزی) جهت مشخص کردن پیشرفت و یا برگشت بیماري زمینه اي.

عوارض جانبی ناشی از مصرف بی مورد هورمون رشد

درمان با هورمون رشد Safe بوده و عوارض جانبی مهم در کودکان بسیار نادر است.

  • درد موضعی در محل تزریق. همچنین اگر تزریقات مکرر در یک محل انجام گیرد ممکن ا ست موجب آتروفی بافتی گردد و براي جلوگیري از ایجاد آن باید موضع تزریق را تغییر داد .
  • سردرد: موقتی است و در برخی از بیماران به خصوص با دوزهاي بالاتر ایجاد میشود و ندرتاً ممکن است سردرد به دلیل افزایش فشا رداخل جمجمه باشد که با فوندوسکوپی(دیدن ته چشم) مشخص میگردد.
  • ا د م : (یعنی ورم کردن بدن) ممکن است در سندرم ترنر تشدید شود و در بقیه موارد نادر است.
  • کم کاری تیروئید : در 5 تا 10 درصد موارد دیده میشود.
  • دیابت شیرین: افزایش قند و افزایش کتون بادي نادر است و در صورت وجود دیابت، دوز انسولین باید تعدیل گرددافراد چاق وبا سابقه خانوادگی دیابت نوع 2 هورمون رشد را باید با احتیاط مصرف کنند.
  • ایجاد اتوآنتی بادي ضد هورمون رشد : ندرتاً اثر روي پاسخ کلینیکی دارد.
  • لوکمی حاد:(سرطان خون به صورت حاد) به خصوص اگر خطر دیگري مانند سابقه اشعه درمانی وجود داشته باشد. همچنین گفته میشود که این عارضه در کودکان با نقصان هورمون رشد با درمان و بدون درمان به یک میزان رخ میدهد و در حقیقت یک پدیده اتفاقی است. در هر حال چیزي که مشخص است هورمون رشد تاثیري در عود آن ندارد.
  • ژنیکوماستی (بزرگ شدن پستان) در اطراف زمان بلوغ
  • تشدید اسکولیوز و کیفوز(قوز وانحراف ستون فقرات)
  • افزایش تعداد و رشد خالها
  • هیپرتروفی لوزه ها و آدنوئید
  • آپنه (قطع تنفس)حین خواب
  • تغییرات رفتاري
  • لغزش اپی فیز سر استخوان ران
  • تجویز دوز بالاي آن به مدت طولانی ممکن است باعث ایجاد ژیگانتیسم یا آکرومگالی گردد.
  • تجویز دوز بیش از حد آن منجر به افت قند خون موقتی و به دنبال آن افزایش قند خون میشود.
  • درد مفاصل
دکتر منشادی
دکتر منشادی

فوق تخصص غدد،‌متابولیسم و رشد کودکان

مقالات مرتبط

مشاوره رایگان افزایش طول آلت تماس و مشاوره