0

post_image

بیماران دیابتی علاوه بر عوارض حاد متابولیک به گروهی از عوارض دیررس که منجر به ناخوشی و مرگ زود هنگام می گردد مبتلا می شوند. این عوارض ممکن است هرگز ایجاد نشده یا اینکه چندین سال پس از بروز هیپرگلیسمی آشکار شوند. عوارض دیررس دیابت می توانند به صورت جداگانه یا همزمان باشند و شامل ناهنجاری های دستگاه گوارش، رتینوپاتی، نفروپاتی، نروپاتی و زخم های دیابتی و مشکلات دندان و لثه می باشند، که هریک را به صورت جداگانه بحث می کنیم.

ناهنجاری های دستگاه گردش خون

آترواسکلروسیس در بیماران مبتلا به دیابت نسبت به افراد طبیعی طولانی تر و با انتشاری وسیع تر ایجاد می شود. علت ایجاد آترواسکلروسیس از عوارض دیررس دیابت عواملی مانند افزایش قدرت چسبندگی پلاکت ها و کاهش تولید پروستاسیکلین ها می باشد. ضایعات آترواسکلروتیک علایمی را در نقاط مختلف ایجاد می کنند. رسوبات محیطی در عوارض دیررس دیابت ممکن است باعث لنگش متناوب، گانگرن، و همچنین در مردان، سبب ناتوانی جنسی عضوی به دلیل ضایعات عروقی شود. بیماری عروق کرونر و ضایعات عروق مغزی نیز شایع است. تصور می شود که شیوع انفارکتوس بی سر و صدای میوکارد در عوارض دیررس دیابت بیشتر است (تقریباً ۶ برابر). همانند افراد غیر دیابتی، کشیدن سیگار، فشار خون بالا و چاقی از عوامل اصلی خطرساز برای بیماری عروق محیطی و عروق کرونر می باشد، کلسیفیکاسیون عروق لگنی و شریان فمورال در دیابتی های میانسال شایع است. یک ضایعه ی ایسکمیک نامعمول، انفارکتوس عضله است که موجب ضایعات دردناک می شود ولی گانگرن ایجاد نمی کند. این ضایعه ممکن است با آبسه اشتباه شود. به طور کل ۷۰ درصد از مرگ و میر دیابتی ها و عوارض دیررس دیابت به علت مشکلات عروقی است.

رتینوپاتی

بیماران دیابتی، مستعد آب مروارید، آب سیاه و رتینوپاتی می باشند. رتینوپاتی دیابتی یکی از عوارض دیررس دیابت و علت های کوری در ایالات متحده است. از طرف دیگر، اغلب بیماران دیابتی هرگز کور نمی شوند. ضایعات غیر التهابی شبکیه به دو گروه اصلی ساده (زمینه ای) و پرولیفراتیو، تقسیم می شوند. اولین نشانه ی تغییرات شبکیه در عوارض دیررس دیابت افزایش نفوذپذیری مویرگی است که با نشت رنگ به داخل مایع زجاجیه پس از تزریق فلوئورسین تأیید می شود. سپس مویرگ های شبکیه مسدود می شوند و متعاقب آن آنوریسم های سارکولر و دوک مانندی ایجاد می شوند و شنت های شریانی – وریدی نیز ایجاد می شود. چون مویرگ های شبکیه مسدود می شوند نقاط پنبه مانندی که در واقع انفارکتوس های کوچک هستند، ایجاد می شوند که افزایش ناگهانی تعداد نقاط پنبه مانند نشانگر پیش آگهی بد است. ویژگی اصلی رتینوپاتی در عوارض دیررس دیابت پرولیفرانیو تشکیل عروق جدید و بر جای ماندن آشکار است. محرک تشکیل عروق جدید ممکن است هیپوکسی شبکیه، ثانویه به انسداد مویرگی یا شریانچه ای باشد. دو عارضه ی جدی رتینوپاتی در عوارض دیررس دیابت پرولیفراتیو، خونریزی زجاجیه و جداشدگی شبکیه است. که اگر درمان نشوند باعث کوری و درد چشم می شوند. درمان رتینوپاتی دیابتی و عوارض دیررس دیابت، انعقاد با استفاده از نور است. چنین درمانی میزان وقوع خونریزی و ایجاد اسکار را کاهش می دهد.

نفروپاتی دیابتی

بیماری کلیوی یکی از علل مرگ و میر و ناتوانی در افراد مبتلا به دیابت است. تقریباً ۴۰-۳۵ درصد از بیماران مبتلا به دیابت نوع اول دچار این عارضه از عوارض دیررس دیابت می شوند. میزان شیوع این عوارض دیررس دیابت در دیابت نوع دوم از ۱ تا ۶۰ درصد بر اساس زمینه ی نژادی متغیر است. هندی های پیما بالاترین میزان و اروپایی ها کمترین میزان را به خود اختصاص داده اند. الگوی آسیب شناسی نفروپاتی دیابتی در عوارض دیررس دیابت به دو گروه مجزا تقسیم می شوند که ممکن است با هم یا تنها دیده شوند که شامل انواع منتشر و گره ای می باشد. نوع اول در عوارض دیررس دیابت شایع تر است و عبارت است از ضخیم شدن غشای پایه ی گلومرول ها همراه با افزایش ماتریکس مژانژیوم. در شکل گره ای آرتریواسکلروز هیالین در شریانچه های آوران و وابران گلومرول (که باعث کاهش کارایی کلیه و هیپرتانسیون می شود)، کلاهک های فیبرینی و انسداد گلومرول ها و هم چنین رسوب آلبومین و پروتئین های دیگر در گلومرول ها و لوله ها مشاهده می شود. هیچ درمان ویژه ای برای این نوع عوارض دیررس دیابت یعنی نفروپاتی دیابتی وجود ندارد اما بایدفشار خون بالا را کاملاً کنترل کرد. هم چنین استفاده از رژیم غذایی با پروتئین کم ممکن است برای درمان این عوارض دیررس دیابت مفید باشد. دیالیز و پیوند کلیه در بیماران مبتلا به نارسایی کلیوی به علت دیابت، متداول است.

نروپاتی دیابتی

نوروپاتی دیابتی ممکن است بخش های مختلفی از سیستم عصبی (موتوری، حسی، اتونوم) را احتمالاً به استثنای مغز در عوارض دیررس دیابت درگیر کند. البته در بعضی منابع گرفته شده که حتی می تواند هسته های سیستم عصبی مرکزی و گانگلیا را درگیر کند. در حالی که این عارضه به ندرت از علل مرگ و میر مستقیم به شمار می رود اما یکی از علت های مهم ناخوشی است. سندرم های مجزایی شناسایی شده اند و چندین نوع نوروپاتی دیابتی ممکن است در یک فرد دیده شود.

شایع ترین تصویر بالینی عوارض دیررس دیابت، پلی نروپاتی محیطی است. این عارضه در عوارض دیررس دیابت معمولاً دو طرفه است و نشانه های آن شامل: کرختی، گزگز شدن پوست، حساسیت شدید و غیر طبیعی به یک محرک و درد می باشد، درد ممکن است عمقی شدید و سوزشی باشد که بیشتر در عضلات ساق پا است و معمولاً هنگام شب بدتر می شود. گاهی نوع آن همانند تابس دُرسالیز تیرکشنده و برق آسا می باشد، خوشبختانه سندرم های درد شدید معمولاً خود محدود شونده هستند و در عرض چند ماه تا چند سال بهبود می یابند. درگیری رشته های عصبی که بیشتر مفاصل دیستال را درگیر می کند منجر به ناهنجاری های راه رفتن و ایجاد حالت هایی مثل مفصل شارکوت به خصوص در پاها می شود که در نتیجه از بین رفتن قوس همراه با شکستگی های متعدد استخوانی مچ پا از یافته های شایع در عکس رادیولوژی است. در معاینه ی فیزیکی، فقدان واکنش های کششی و از بین رفتن حس ارتعاشی و لمس از نشانه های اولیه است. نروپاتی دیابتی در عوارض دیررس دیابت ممکن است موجب تأخیر در بازگشت رفلکس تاندونی شود.

تصور می شود که مونونروپاتی نسبت به پلی نروپاتی از شیوع کمتری در عوارض دیررس دیابت برخوردار باشد. به طور اختصاصی وقوع ناگهانی افتادگی مچ دست و افتادگی پا یا فلج اعصاب جمجمه ای ۳، ۴ و ۶ دیده می شود که منجر به لوچی، دوبینی و افتادن یک طرفه پلک ها می شود که می تواند همراه با درد پشت کره ی چشم، وقتی که چشم به سمت بالا حرکت می کند باشد. درگیری سایر اعصاب جداگانه، نظیر عصب راجعه ی حنجره ای و هم چنین اعصاب پرونئال و فمورال گزارش شده است. مونونروپاتی با درجه ی بالایی از برگشت پذیری خود به خود، معمولاً در عرض یک دوره ی چند هفته ای در عوارض دیررس دیابت مشخص می شود. آسیب ریشه های عصبی، یک سندرم حسی است که در آن، درد در نواحی انتشار یک یا چند عصب نخاعی، معمولاً در جدار قفسه ی سینه یا شکم ایجاد می شود. همانند مونونروپاتی، ضایعه، خود محدود شونده است.

نروپاتی اتونومیک ممکن است به اشکال مختلف در عوارض دیررس دیابت وجود داشته باشد. دستگاه گوارشی هدف اول است و ممکن است اختلال عمل مری با اشکال در بلع، تأخیر در تخلیه ی معده، یبوست یا اسهال مشاهده شود. نارسایی اسفنکتر داخلی مقعد ممکن است به صورت اسهال دیابتی خود را نشان دهد. هیپوتانسیون موضعی و سنکوپ واضح نیز ممکن است ایجاد شود. ایست قلبی و مرگ ناگهانی که تصور می شود تنها به علت نروپاتی اتونومیک ایجاد می گردد، گزارش شده است. اختلال در عملکرد یا فلج مثانه در عوارض دیررس دیابت معمولاً موجب احتباس ادرار می شود. ناتوانی جنسی و انزال رو به عقب از تظاهرات دیگر این عارضه در مردان است که به علت درگیری اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک که دستگاه تناسلی را عصب دهی می کند، می باشد. آمیوتروفی در دیابت احتمالاً نوعی نروپاتی است، آتروفی و ضعف عضلات بزرگ ران و کمربند لگنی شایع است. بی اشتهایی و افسردگی ممکن است باآمیوتروفی همراه باشد. درمان نروپاتی و عوارض دیررس دیابت در بسیاری از موارد، رضایت بخش نمی باشد. اما می توان از داروهایی مانند ضد دردهای مخدر یا ضددردهای غیر مخدر نظیر پنتازوسین استفاده کرد. همچنین می توان از آسپرین، استامینوفن کدئین استفاده کرد.

خواننده گرامی، پیشنهاد می شود مطالب زیر  را جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه عوارض دیابت مطالعه فرمایید.

عوارض دیابت

کنترل قند خون

قرص های دیابت

عوارض دیابت حاملگی

پیشگیری از عوارض دیابت

علائم دیابت

منبع: کتاب درمان های فیزیکی و ورزش در دیابت



دکتر سید حسین دهقان منشادی
فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان
آدرس : تهران خ شریعتی، متروی شریعتی، جنب حسینیه ارشاد، کوچه ارشاد، پلاک ۱، طبقه ۳، واحد ۲۱







روش های افزایش قد

درمان کوتاهی قد

Print Friendly
Share →